Please use this identifier to cite or link to this item: https://hdl.handle.net/10593/11491
Title: Sokrates. Filozofia w działaniu
Authors: Juchacz, Piotr W.
Keywords: Sokrates
demokracja ateńska
demokracja woluntarystyczna
demokracja nomokratyczna
filozofia polityczna
sfera publiczna
sfera prywatna
dialog
dialogi sokratejskie
podział dialogów Platona
źródła wiedzy o Sokratesie
Gregory Vlastos
Socrates
nomocratic democracy
political philosophy
public sphere
Issue Date: 2004
Publisher: Wydawnictwo Naukowe Instytutu Filozofii UAM
Citation: Piotr W. Juchacz, Sokrates. Filozofia w działaniu, Wydawnictwo Naukowe Instytutu Filozofii UAM, Poznań 2004
Abstract: W pierwszym rozdziale książki autor zdaje sprawę z obecnego stanu debaty wokół głównych źródeł wiedzy o filozofii Sokratesa. Na tej bazie przyjmuje założenie, zgodnie z którym dokonywana w pracy rekonstrukcja filozofii politycznej Sokratesa oparta jest na wczesnych dialogach Platona (tym samym rozprawa sytuuje się w nurcie badawczym wyznaczonym pracami G. Vlastosa, R. Krauta, G. Santasa). W dalszej części autor rekonstruuje podstawowe założenia teoretyczne najdonioślejszej w drugiej połowie XX wieku całościowej interpretacji poglądów Sokratesa dokonanej przez Gregory Vlastosa i poddaje je krytycznej analizie w obszarze dotyczącym filozofii politycznej. Następnie autor prezentuje dwie główne tezy rozprawy. Teza pierwsza pozwala uniknąć nieuchronnych sprzeczności związanych z dychotomicznym postrzeganiem stanowiska Sokratesa (demokrata czy oligarcha), dzięki wprowadzeniu rozróżnienia dwóch form demokracji, dominującej w drugiej połowie V w. p.n.e. w Atenach demokracji woluntarystycznej (rządzenie za pomocą uchwał, tj. psephismata) oraz demokracji nomokratycznej, w której podstawę ładu politycznego konstytuuje ustanowione prawo (nomos), którego nie można dowolnie zmieniać. Z jednej strony poprzez analizę zarówno poglądów teoretycznych Sokratesa, jak i jego działań praktycznych autor książki dowodzi, że wszelkie krytyczne wypowiedzi Sokratesa na temat demokracji dotyczą jej pierwszej - wg Sokratesa zwyrodniałej – formy. Z drugiej strony przytacza, w oparciu o wczesne dialogi Platona, liczne argumenty wspierające pogląd o demokratycznym (pronomokratycznym) charakterze filozofii Sokratesa. Zgodnie z drugą prezentowaną w rozprawie tezą Sokrates uważał, że warunkiem urzeczywistnienia demokracji nomokratycznej jest wytworzenie nowej przestrzeni społecznego dialogu, pośredniej między sferą prywatną (oikos), a sferą działalności politycznej. Autor wspiera tę tezę szczegółową analizą cech charakterystycznych dialogu sokratejskiego i opisem przestrzeni publicznego dyskursu, w której miał on miejsce i którą zarazem kreował. Identyfikuje i analizuje osiem społecznych warunków dialogu sokratejskiego, takich jak: inkluzja społeczna rozmówców, równouprawnienie uczestników dialogu, dobrowolność udziału, jawność, pragnienie dyskutowania tego samego zagadnienia, czas wolny rozmówców, odpowiedzialność za wypowiadane słowa, filozoficzny a nie retoryczny cel dialogu. Na końcu książki znajduje się Appendix, w którym dokonany zostaje przegląd anglosaskiej literatury sokratejskiej z lat 1971-1998.
URI: http://hdl.handle.net/10593/11491
ISBN: 83-7092-079-9
Appears in Collections:Książki/rozdziały (WNS)

Files in This Item:
File Description SizeFormat 
Juchacz_Piotr_Sokrates_Filozofia_w_działaniu.pdf6.74 MBAdobe PDFView/Open
Show full item record



This item is licensed under a Creative Commons License Creative Commons