Składnia i semantyka niemieckich i polskich okoliczników kierunkowych. Analiza konfrontatywna - Kazimierska, Elżbieta (My University, 2012)
Przedmiot badawczy rozprawy stanowi dyrekcjonalność (Direktionalität) i środki językowe służące jej wyrażaniu w języku niemieckim i polskim: przysłówki dyrekcjonalne (Direktionaladverbien) i partykuły dyrekcjonalne (Direktionalpartikeln) oraz ich wkład w wyrażanie dyrekcjonalności. Głównym celem rozprawy jest analiza niemieckich okoliczników kierunkowych pod kątem semantycznym i syntaktycznym oraz ich konfrontacja z językiem polskim. Rozprawa składa się ze wstępu, pięciu rozdziałów i bibliografii. Rozdział pierwszy podejmuje próbę przedstawienia stanu badań w zakresie przysłówków. W rozdziale drugim dokonano analizy morfologicznej, semantycznej i syntaktycznej przysłówków i partykuł dyrekcjonalnych i ich konfrontacji. Rozdział trzeci dokonuje analizy poszczególnych okoliczników w badanych językach, a w szczególności okoliczników dyrekcjonalnych (Direktionalia), okoliczności występowania, postacie i funkcje syntaktyczne. Rozdział czwarty jest próbą odpowiedzi na pytanie o status syntaktyczny konstrukcji czasowników z przysłówkami dyrekcjonalnymi po zmianie ortografii niemieckiej. W kończącym rozprawę rozdziale piątym omówiono cechy obu systemów gramatycznych i różnice wynikające z istoty czasownika w formie osobowej oraz porównano specyfikację wymiaru ‘dyrekcjonalność’ (Direktionalität) w języku polskim i niemieckim.

The subject matter of this study is the directionality (Direktionalität) and the linguistic means that serve to express it in German and Polish: the adverbs of direction (Direktionaladverbien) and the particles of direction (Direktionalpartikeln) as well as their contribution to express the directionality. The main object of the work is the analisys of German adverbials of direction against semantic and syntactic appraoch and their comparison with the Polish language. The survey consists of an introduction, five chapters and a bibiography. The first chapter attempts to present the state of the adverbs research. In the second chapter both the morphological, semantic and syntactic analisys of adverbs and particles of direction as well as their comparisons have been considered. The third chapter studies particular adverbials of the examined languages, notably directionalities (Direktionalia), their occurances, forms and syntactic functions. The fourth chapter ventures to answer the question of the syntactic status of the verbs with adverbs of direction constructions after the changes in the German spelling. The closing charter five discusses features of the both grammatical systems and their differences resulting from the verb itself in its personal form and it compares the specification of the directionality dimention in the Polish and German languages.

Gegenstand der vorgelegten Arbeit sind Direktionalität und sprachliche Mittel zu ihrem Ausdruck im Deutschen und Polnischen: Direktionaladverbien und Direktionalpartikeln samt ihrer Leistung im Bereich der Direktionalität. Die Arbeit setzt sich das Ziel, die Direktionalia des Deutschen unter semantischem und syntaktischem Aspekt zu untersuchen und sie mit dem Polnischen zu vergleichen. Die Dissertation besteht aus der Einleitung, fünf Kapiteln und der Bibliographie. Das erste Kapitel verfolgt das Ziel, den Forschungsstand im Bereich Adverb darzustellen. Im zweiten Kapitel werden Direktionaladverbien und –partikeln morphologisch, semantisch und syntaktisch dargestellt und konfrontiert. Das dritte Kapitel enthält die Analyse der Adverbialia und der Direktionalia in den beiden Sprachen, ihre Realisierungsformen und syntaktische Funktionen. Im vierten Kapitel wird versucht, auf die Frage nach dem syntaktischen Status der Konstruktionen aus Verb und Direktionaladverb nach der Neuregelung der deutschen Rechtschreibung zu antworten. Im anschließenden fünften Kapitel werden die Eigenschaften beider grammatischen Systeme dargestellt und es wird auf die Unterschiede näher eingegangen. Die Direktionalität in den beiden untersuchten Sprachen wird verglichen.
Syntax and semantics of the German and Polish adverbials of direction. A comparative analisys
Syntax und Semantik deutscher und polnischer Direktionalia. Eine konfrontative Untersuchung
Wydział Neofilologiczny: Instytut Lingwistyki Stosowanej
Keywords: okoliczniki kierunkowe; adverbials of direction; direktionalia; syntax; składnia; semantyka; semantic; semantik; konfrontacja; konfrontation