Rocznice katyńskie w latach 1990-2010. Miejsce i funkcje rytuału politycznego w polskiej kulturze pamięci - Czubaj-Kuźmin, Sylwia (My University, 2020)
Głównym celem badań było ukazanie funkcjonalnego wymiaru rytuałów politycznych związanych z obchodami rocznic zbrodni katyńskiej w latach 1990-2010. Rozprawę otwiera postawienie pytań i hipotez badawczych, zakreślenie ram czasowych oraz omówienie materiałów źródłowych. Ponadto w części teoretycznej pracy omówiony został stan badań nad kluczowymi dla dysertacji zagadnieniami oraz metodologia prowadzenia badań. Badania przeprowadzone metodą politolingwistyczną pozwoliły zaobserwować dziesięć toposów organizujących rocznicowy dyskurs katyński. Należały do nich: topos ofiary niewinnej, naruszonej sprawiedliwości, zadośćuczynienia, sprawiedliwych Rosjan, przyjaciół Moskali oraz topos wierchuszki, a także topos wspólnego pola pamięci, pojednania (od wrogów do przyjaciół), topos wzajemnego przebaczenia oraz rocznicy jako szczególnej okazji czy topos nieludzkiej ziemi. Analiza zawartości treści metodą semantyczno-pragmatyczną doniesień medialnych towarzyszących obchodom katyńskim pozwoliła ukazać szereg funkcji, które pełnił rytuał katyński w polskiej kulturze pamięci od 1990 do 2010 roku. Wywód nt. funkcji uporządkowany został od funkcji emocjonalnej, poprzez funkcje takie jak normatywna, legitymizacyjna, integracyjna, edukacyjna, po performatywną. Dysertacja doktorska zakończona została przywołaniem postawionego na wstępie problemu badawczego i próbą odpowiedzi na postawione pytania badawcze.

The main goal of the research was to show the functional dimension of political rituals associated with the celebrations of the Katyn crime anniversaries in 1990-2010. The dissertation begins with research questions and hypotheses, a time-frame outline and a review of source materials. The theoretical part of the thesis also discusses the present state of research concerning the topics in question and the applied research methodology. The study using the political linguistic method allowed to observe ten topoi organizing the Katyn anniversary discourse. They included: the topos of an innocent victim, violated justice, compensation, fair Russians, friends Muscovites, the topos of elite, as well as the topos of a shared field of remembrance, reconciliation (from foes to friends), the topos of mutual forgiveness and the anniversary as a special occasion or the topos of inhuman land. Pragmatic-semantic analysis of the contents of media reports accompanying Katyn celebrations allowed to show a number of functions that the Katyn ritual had performed in the Polish culture of remembrance in 1990-2010. The study of functions proceeds from emotional, through normative, legitimization, integration and educational functions, to the performative function. At the end, the doctoral thesis returns to the problem put forward at the beginning and tries to answer the proposed research questions.
Katyn anniversaries in 1990-2010. Position and functions of political ritual in the Polish culture of remembrance
Wydział Nauk Politycznych i Dziennikarstwa
Keywords: rytuał polityczny; retoryka rocznicowa; politolingwistyka; rocznica zbrodni katyńskiej; political ritual; anniversary rhetoric; politilinguistics; Katyn crime anniversary