Umiejętności retoryczne uczniów szkoły podstawowej – perspektywa dydaktyczna - Domagała-Trzebuchowska, Anna (My University, 2023)
Celem rozprawy jest ukazanie umiejętności retorycznych uczniów szkoły podstawowej. Zakres obserwacji ograniczony został do analizy wypowiedzi pisemnych i obejmował obowiązujące w szkole dokumenty przedmiotu, programy nauczania, podręczniki szkolne oraz przeprowadzone badanie empiryczne, na podstawie którego możliwa stała się obserwacja realizacji uczniowskich. Zakresy retoryki obejmowały zarówno dydaktykę starożytną, jak i nowożytną. W ramach problemu badawczego refleksji poddano zasadność i przydatność systemowo wprowadzonych na poziomie szkoły podstawowej elementów retorycznych, przy czym istotną rolę, obok umiejętności językowych, stylistycznych i kompozycyjnych poświęcono istocie etapu inventio. W tym zakresie obserwacji poddano artefakty przywoływane przez uczniów w ramach zindywidualizowanej egzemplifikacji. Umiejętności tekstotwórcze osadzone zostały ponadto w ramach teorii lingwistyki tekstu, dzięki czemu możliwa stało się usystematyzowanie wprowadzanych w szkole podstawowej trzech form wypowiedzi pisemnych: wypowiedzi argumentacyjnej, rozprawki i przemówienia. Zaprezentowane wnioski z obserwacji pozwoliły na skonstruowanie wniosków i postulatów badawczych, których rozwinięcie może przyczynić się do weryfikacji panujących dyrektyw dydaktycznych.

The aim of the dissertation is to show the rhetorical skills of primary school students. The scope of the observation was limited to the analysis of written statements and included subject documents applicable at school, curricula, school textbooks and the conducted empirical study, based on which it became possible to observe students' achievements. The scope of rhetoric included both ancient and modern didactics. As part of the research problem, the legitimacy and usefulness of rhetorical elements introduced at the primary school level were considered, with an important role, apart from linguistic, stylistic, and compositional skills, being devoted to the essence of the inventio stage. In this regard, artifacts recalled by students as part of individualized exemplification were observed. Text-creation skills were also embedded in the theory of text linguistics, thanks to which it became possible to systematize three forms of written expression introduced in primary school: argumentative statement, essay, and speech. The presented conclusions from the observations allowed for the construction of conclusions and research postulates, the development of which may contribute to the verification of the prevailing didactic directives.
Rhetorical skills of primary school students – didactic perspective
Wydział Filologii Polskiej i Klasycznej
Keywords: retoryka; wypowiedzi pisemne; dyskusja; dokumenty szkolne; podręczniki; szkoła podstawowa; rhetoric; written statements; discussion; school documents; textbooks; primary school