Aratea Rufiusa Festusa Awienusa. Zarys monograficzny - Bielecka, Elżbieta (My University, 2014)
Tematem dysertacji jest ostatni zachowany łaciński przekład Fainomenów Aratosa z Soloj, stworzony przez Awienusa, którego życie i twórczość sytuuje się w drugiej połowie IV w. Dzieło jest poematem dydaktycznym, opisującym konstelacje gwiezdne. Rozprawa ma jest zarysem monograficznym, którego głównym celem jest przedstawienie ogólnego obrazu poety i jego dzieła. W pracy zostały podjęte następujące obszary: 1. umiejscowienie Awienusowych Arateów w kulturowym kontekście epoki. 2. badanie cech gatunkowych Arateów. 3. analiza poetyki tłumaczenia przez porównianie z wcześniejszymi przekładami Cycerona i Germanika. Wśród głównych wniosków pracy należy wymienić: - mitologiczne dodatki autora, które towarzyszą opisom nocnego nieba, zostały umiesczone w poemacie według własnego klucza autora, odmiennego od poprzednich tłumaczeń; - astronomiczne błędy, które popełnił Aratos pozostają niezmienione – wedle zamysłu przekładowego Awienusa - poeta często odnosząc się do swojego dzieła jako przekładu, prowadzi dialog zarówno z odbiorcą, jak i z poprzednikami literackimi. Praca zawiera także polskie przekład Arateów wraz z komentarzem.

The subject of the dissertation is the last extant Roman translation of Phaenomena by Aratus of Soli. The studies situate Avienus’ life and works in the second half of the 4th century AD. The thesis took a form of a monographic sketch with the primary aim of constructing an overall presentation on the poet and his opus, which is a work hitherto absent in Polish classical studies. It contributes to the research by examining three main areas: 1. situating Avienus’ Aratea in the cultural context of the fourth century; 2. examination of the genological features of the Aratea as a didactic poem; 3. analysis of Avienus’ poetics of translation by comparison to Cicero’s and Germanicus’ Aratea. The main conclusions are as follows: - the motif, a general idea around which the poem revolves, is frenzy (Lat. furor); - the author adds mythological tales that accompany the descriptions of the night sky according to his own key, - the astronomical mistakes commited by Aratus are preserved as a part of his own idea of being faithful to the general directives of Phaenomena; - the poet often refers to his poem as a translation, thus conducting a dialogue with the reader and presenting his poem as an emulation with the original. The thesis concludes with a Polish translation of Avienus’ poem with a commentary.
Rufi Festi Avieni Aratea: a monographic sketch
Wydział Filologii Polskiej i Klasycznej: Instytut Filologii Klasycznej
Keywords: Awienus; Avienus; poezja astronomiczna; astronomical poetry; poemat dydaktyczny; didactic poem; przekład; translation