Straże gminne – problemy, wyzwania i propozycje reform - Nyzio, Arkadiusz (Wydawnictwo Naukowe Wydziału Nauk Politycznych i Dziennikarstwa UAM, 2020)
Od kilku lat liczba straży gminnych zmniejsza się. W ostatnich pięciu latach rozwiązano ponad sto jednostek, czyli jedną szóstą ich ogólnej liczby. Z jednej strony, nie brakuje opinii, że dotychczasowa formuła straży się wyczerpała, a w przestrzeni publicznej ponownie zaistniały postulaty likwidacji instytucji. Z drugiej, podnoszony jest postulat poszerzenia katalogu jej zadań i utworzenia policji municypalnych. W cieniu tych skrajnych stanowisk projektowana jest najważniejsza od lat reforma straży, która ma zapobiec dalszemu zmniejszaniu się ich liczby. W artykule przedstawiono wieloaspektową problematykę funkcjonowania straży, wskazując na najważniejsze stojące przed nią problemy i wyzwania. Przeprowadzona analiza wskazuje, że zachodzące na poziomie lokalnym zmiany społeczno-kulturowe potwierdzają funkcjonalność straży.

For several years, the number of municipal guards has been decreasing. Over one hundred units have been disbanded in the last five years, which is one-sixth of their total number. On the one hand, there are many opinions that the existing formula has been exhausted, with some calling for the liquidation of the institution. On the other, it is argued that the guards should perform a broader range of tasks and that municipal polices should be created. Against the backdrop of these extreme positions, the guards’ most important reform in years has been designed, aiming to prevent further reduction of their number. The article presents a multi-faceted issue of the functioning of the force, specifying the most important problems and challenges it is currently facing. The analysis indicates that socio-cultural changes at the local level confirm the functionality of the guards.
Municipal guards – problems, challenges and reform proposals
Keywords: straże gminne; samorząd terytorialny; gminy; bezpieczeństwo lokalne; reforma; municipal guards; local government; communities; local security; reform