Zwrot komunikacyjny z perspektywy transcendentalno-pragmatycznej Karla-Otto Apla - Filipiak, Magdalena (My University, 2013)
W obliczu czterech fundamentalnych przełomów w historii myśli filozoficznej, czyli w konsekwencji zwrotu lingwistycznego, hermeneutycznego, pragmatycznego i semiotycznego możliwa jest nowa konceptualizacja problematyki języka i komunikacji. W ramach tych zwrotów Karl-Otto Apel dokonuje specyficznej transformacji filozofii transcendentalnej Immanuela Kanta, głównie przez koncepcję Martina Heideggera, Ludwika Wittgensteina, teorię aktów mowy Johna L. Austina oraz ostatecznie przez pragmatykę i semiotykę Charlesa Sandersa Peirce’a. W tej perspektywie filozofia komunikacji zyskuje miano prima philosophia. Takie rozumienie filozofii zasadniczo zmienia kształt tradycyjnych problemów filozoficznych, jak np. koncepcję racjonalności, prawdy, czy dyskursu. Analiza projektu transcendentalno-pragmatycznego Apla ukazuje filozofię komunikacji jako pełnoprawny projekt filozoficzny. Podstawą komunikacyjnej transformacji filozofii w projekcie Apla jest kategoria dyskursu argumentacyjnego, z którego wynika postulat ostatecznego uzasadnienia filozofii i etyki, koncepcja racjonalności komunikacyjnej, czy konsensualna teoria prawdy. Postulowana przez Apla filozofia komunikacji umożliwia również nowe rozumienie metodologii nauki w postaci struktury komplementarności nauk przyrodniczych i humanistycznych oraz komunikacyjną koncepcję etyki dyskursu i współodpowiedzialności.

In the face of four fundamental shifts in the history of philosophical thought, that is as a consequence of linguistic, hermeneutic, pragmatic and semiotic alterations, a new conceptualization of language and communication issues is possible. As a part of these turns Karl-Otto Apel makes a specific transformation of Emmanuel Kant’s transcendental philosophy, mainly through the concept of Martin Heidegger and Ludwik Wittgenstein, speech act theory of John L. Austin, and finally through Charles Sanders Peirce’s pragmatics and semiotics. In this perspective communication philosophy gains the name of prima philosophia. Such an understanding of philosophy fundamentally changes the shape of traditional problems of philosophy, such as the concept of rationality, truth or discourse. Apel’s transcendental-pragmatic project analysis depicts philosophy as an outright philosophical project. The basis of communicative transformation of philosophy in Apel’s project is the category of argumentative discourse, resulting in the postulate of the ultimate foundation of philosophy and ethics, the concept of communicative rationality, or the consensual truth theory. The philosophy of communication postulated by Apel enables also a new understanding of the methodology of science as a structure of complementarity of scientific and humanistic fields, together with communicative concept of discourse ethics and co-responsibility.
Communication turn from the transcendental-pragmatic perspective of Karl-Otto Apel
Wydział Nauk Społecznych: Instytut Filozofii
Keywords: filozofia komunikacji; philosophy of communication; transcendentalizm; transcendentalism; pragmatyzm; pragmatism; komunikacja; communication