Muzyczna struktura powieści "Podróż do źródeł czasu" Alejo Carpentiera - Mlčoch, Jan (My University, 2015)
Przedstawiona rozprawa doktorska poświęcona jest znakomitej powieści kubańskiego pisarza, Alejo Carpentiera (1904-1980), której tytuł w oryginale brzmi „Los pasos perdidos”, a w przekładzie na język polski – „Podróż do żródeł czasu”. Autor książki uważany jest nie tylko za jednego z najwybitniejszych pisarzy kubańskich XX stulecia, lecz także całej Ameryki Łacińskiej. Oryginalną cechą pisarstwa Carpentiera jest bardzo częste odwoływanie się oraz nawiązania w obrębie literackiej fikcji, do świata muzyki – muzycznych struktur, rytmów, twórczości konkretnych kompozytorów muzyki klasycznej, muzycznych wzorów różnorodnych konstrukcji kompozycyjnych. Zarówno krytyków jak i czytelników twórczości Carpentiera fascynuje właśnie to wyjątkowe powiązanie dwóch gatunków artystycznego wyrazu (muzyka, fikcja literascka) w obrębie proponowanych przez pisarza różnorodnych technik literackiej ekspresji. Przedstawiona praca jest pierwszą próbą całościowego spojrzenia na zagadnienie symbiozy literackiego kunsztu Alejo Carpentiera i obecności konkretnych wzorów kompozycji muzycznych, jakie stanowią, można by słusznie powiedzieć, najgłębszą strukturę organizacji literackiej fikcji. Powstało, rzecz jasna, wiele cennych opracowań krytycznych, wynikających z fascynacji taką właśnie specyfiką wątków powieściowych w twórczości Carpentiera. Niemniej jednak całość przedstawionej dysertacji pozwala uznać, iż mamy do czynienia z pierwszym tak całościowym, uważnym i samodzielnym studium krytyczno-literackim, z pogranicza teorii powieści oraz wiedzy muzykologicznej.

The thesis deals with the novel The Lost Steps (Los pasos perdidos) by the Cuban writer Alejo Carpentier. This author (1904 – 1980) has become one of the most significant Cuban and Latin American writers. He came to the attention of literary public due to a specific use of music in his work. The novel Los pasos perdidos was first published in 1953. Soon after its creation the novel became a subject of studies because of the use of music. The thesis specifically deals not only with the use of music as a symbol and co-creator of the environment but also with the author’s intention to use music as a subyacent structure. Despite a number of studies dealing with partial aspects of music as a structure of the literary work, this is the first comprehensive work of its kind. The analysis studies both the form and the content of the work. The existence of subyacent music structures, which was only presupposed by philologists in the past, has been confirmed in this thesis.

La tesis trata sobre la novela Los pasos perdidos de Alejo Carpentier. Este autor (1904 – 1980) ha sido uno de los más importantes escritores cubanos y latinoamericanos. Llamó la atención del público debido al tratamiento especial que daba a la música. La novela, Los pasos perdidos, fue publicada por primera vez en 1953. Nada más salir a la luz se convirtió en objeto de estudio debido al empleo especial de la música. Este trabajo se centra en el uso de la música no solo como símbolo o ambientación sino también en su empleo como estructura subyacente. Pese al gran número de estudios que tratan del tema, este es el primer análisis complejo sobre el uso de la música en esta novela, llevado a cabo tanto desde el punto de vista formal como del contenido. La existencia de una estructura subyacente, que tantos filólogos supusieron en sus textos, queda con esta tesis comprobada.
Musical structure of The Lost Step by Alejo Carpentier
La estructura musical de Los pasos perdidos de Alejo Carpentier
Wydział Neofilologii: Instytut Filologii Romańskiej
Keywords: Alejo Carpentier; Podróż do żródeł czasu; Los pasos perdidos; muzyka; music; struktury narracyjne; sztuka; art