Młodzież ze środowisk zagrożonych marginalizacją wobec własnej przyszłości - Karmolińska, Ewa (Wyższa Szkoła Humanistyczna w Lesznie, 2009)
Inspiracją do napisania niniejszej pracy były dla mnie badania przeprowadzone w dość odległym czasie, bo w 1937 roku przez Annę Oderfelównę. Okazuje się jednak, iż problemy poruszane przez autorkę są bardzo zbliżone do pojawiających się i piętrzących w obecnych czasach problemów, ograniczeń losu, wyzwań współczesnego świata. Badania przeprowadzone ponad sześćdziesiąt lat temu, w dzisiejszych czasach nie tracą na aktualności. Problematyka marginalizacji i wykluczenia społecznego jest współcześnie często podejmowana na gruncie wielu nauk. Marginalizacja zakłada w głównej mierze deficyt statusowych uprawnień przysługujących jednostkom lub całym grupom społecznym. Oznacza ograniczone uczestnictwo w określonym porządku społecznym i ograniczony dostęp do jego podstawowych instytucji, takich jak rynek pracy, rynek konsumpcji, system instytucji wymiaru sprawiedliwości, system edukacyjny, czy gwarancji socjalnych (Friske, K. W. 1999). Wykluczenie i marginalizacja mogą być skutkiem życia w określonych warunkach społeczno – kulturalnych. Jednocześnie powodują brak motywacji do podejmowania działań umożliwiających zmianę dotychczasowej sytuacji. Jest to zatem proces działający często na zasadzie sprzężenia zwrotnego. Termin marginalizacja określa zarówno stan rzeczy, jak i proces powodujący jego powstanie. (Z. Kowalak, za: Szarfenberg, R. 2004). Potrzeba przeprowadzenia i uaktualnienia badań, dotyczących stosunku młodzieży ze środowisk zagrożonych marginalizacją do własnej przyszłości, wynika z w dynamiki i kierunku przemian we współczesnym świecie. Młodzież pochodząca z rodzin zagrożonych marginalizacja, to osoby, które pod względem psychicznym, i/lub prawnym nie mają poczucia pewności, brakuje im oparcia w innych osobach lub w sprawnie działającym systemie prawnym. Mając poczucie braku wsparcia i osamotnienia w podejmowanych działaniach, mogą uznawać, iż ich własne potrzeby, nie mają szans realizacji. Takie nastawienie i odbieranie rzeczywistości doprowadzić może do sytuacji bezradności i braku działań, co może powodować ich marginalizację. Pojecie zagrożenia może być rozpatrywane ze względu na różne czynniki, w ujęciu makrospołecznym, rozpatruje się ze względu na takie czynniki, jak: uprzemysłowienie, urbanizacja, sytuacja ekonomiczna, migracja, warunki kulturowe itp. W ujęciu mikrospołecznym związek ten rozpatruje się ze względu na czynniki takie jak: środowisko rodzinne, szkolne, grupy rówieśnicze, środowisko zawodowe. W prezentowanej pracy interesować mnie będzie odpowiedź na szereg problemów, z których najważniejsze zostały zawarte w poniższych pytaniach: - jak w świadomości badanych rysuje się obraz ich aktualnego położenia społecznego i jakie są w opinii badanych przyczyny tego stanu? - czy i w jakim stopniu badani wyrażają przyzwolenie na własne aktualne położenie społeczne? - jak badani postrzegają swoją przyszłą pozycję społeczną i co w ich odczuciu determinuje te pozycję? - jaki wpływ na postrzeganie swojej przyszłości ma pochodzenie społeczne i zajmowana przez nich pozycja w hierarchii społecznej? - w czym badani upatrują szansę realizacji swoich zamierzeń, a co w ich odczuciu może stanowić istotne zagrożenie w realizacji tych dążeń? Istotnym elementem w niniejszej pracy będzie problem postrzegania własnej przyszłości przez badaną młodzież, w różnych sferach życia. Zastanawiać się będę jakie perspektywy życia posiadają badane osoby w najbliższej przyszłości. Istotne będzie w jaki sposób młodzież zamierza realizować swoją wizję świata. Czy posiada ona narzędzia, czyli predyspozycje zarówno psychiczne, jak i fizyczne (takie jak: zasoby intelektualne, zaangażowanie do podejmowania wysiłku, środki materialne, sprecyzowane plany realizacji intencji itp.), do urzeczywistnienia swoich marzeń, czy uważa je za realne i co najistotniejsze czy w najbliższej perspektywie przyszłości młodzież widzi związek własnej edukacji z realizacją własnych marzeń i dążeń?
Keywords: Młodzież marginalizacja przyszłość