Konflikt o Mandżurię w Lidze Narodów w latch 1931-1933. - Sierpowski, Stanisław (My University, 2020)
Tekst jest fragmentem przygotowywanej książki noszącej roboczy tytuł Liga Narodów w latach światowego kryzysu gospodarczego. Zagadnienie omawiane w tym fragmencie dotyczą spraw, których nigdy nie zagłębiałem w sensie badawczym i dlatego nie bardzo je czuję. Dyskusyjna była zrazu chronologia, która teraz obejmuje cały ten problem, a więc w l. 1931-1931. W pierwotnym ujęciu ograniczono się do kilka miesięcy - od incydentu mukdeńskiego 18 września 1931 roku do 3 marca 1932 roku, kiedy w Genewie odbyło się Nadzwyczajne Zgromadzenie LN. Był to pierwszy przypadek, kiedy konkretne państwo prosiło o pomoc pozostałych członków LN. ZN nie zamknęło tego konfliktu - nadal działały 3 różne komisje, a jedynie zawiesiło swoje prace nad rozwiązaniem sprawy przedłożonej mu do rozpatrzenia przez Chiny. Nie można było zlekceważyć japońskiej agresji, czyli złamania jednego z podstawowych artykułów Paktu LN (art.10). Istniały też obawy mocarstw o pro komunistyczną ewolucję sytuacji wewnętrznej Chin, co istotnie moderowało stosunek dużej części państw wobec agresora. W pracy całkowicie zostały pominięte argumenty gospodarcze, wg założenia, że nie mogę one ważyć na stosunku poszczególnych państw do zajęcia terytorium innego państwa, posiadającego surowce potrzebne agresorowi.; to elementarz prawa międzynarodowego. Pozostaje wszakże problem uznania pierwszej części NZ jako cezurę kończącą ten fragment konfliktu. Przemawiały za tym raczej korzystne wobec Chin tendencje na ZN oraz samej Ligi Narodów jako instytucji, która nie mogła pozostać obojętna na fakt agresji. Okazało się to założenie złe; finał tego problemu miał być omówiony w części poświęconej wycofaniu się z Ligi najpierw Japonii w marcu 1933 r. a pół roku później Niemiec. Jednak wystąpienie ich z Ligi miało różne znaczenia dla LN jako organizacji coraz bardziej europejskiej. Pozostaje problem miejsca agresywnej polityki Japonii w całej historii LN i czasu między wielkimi wojnami. Zapewne w tej objętości tekst ten nie będzie mógł się znaleźć w przygotowywanej książce. Udostępniając go ewentualnym Czytelnikom będę zobowiązany za każdą krytyczną uwagę stansierp@op.pl
Conflict for Manchuria in the League of Nations in 1931-1933
Keywords: Mandzuria; Liga Narodów; Chiny; Japonia