Opróżnione miejsce hipoteczne - Henclewski, Tomasz (My University, 2021)
Przedmiotem rozprawy jest kompleksowa analiza rozporządzania opróżnionym miejscem hipotecznym, która jest uregulowana w art. 1011 – 10111 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Badana instytucja hamuje bezwzględną zasadę posuwania się hipotek naprzód successio hypothecaria, zgodnie z którą w przypadku wygaśnięcia hipoteki z wyższym pierwszeństwem pozostałe hipoteki awansują o jedno miejsce. Obecnie w razie wygaśnięcia hipoteki właścicielowi nieruchomości przysługuje w granicach wygasłej hipoteki uprawnienie do rozporządzania opróżnionym miejscem hipotecznym. Może on ustanowić na tym miejscu nową hipotekę albo przenieść na nie którąkolwiek z hipotek obciążających nieruchomość. Hipotece ustanowionej lub przeniesionej na opróżnione miejsce przysługuje pierwszeństwo takie samo jak wygasłej hipotece. Zakres prowadzonych badań objął m in. zasadę pierwszeństwa hipotek, genezę oraz aktualne rozwiązania hamujące automatyczną sukcesję hipoteczną w prawie austriackim, niemieckim i szwajcarskim, charakter oraz źródło obowiązywania zasady prior tempore potior iure w prawie polskim oraz istniejące od niej wyjątki. W pracy przedstawiono praktyczne oraz proceduralne aspekty stosowania rozporządzania opróżnionym miejscem hipotecznym w tym odczytywanie pierwszeństwa hipotek w elektronicznej księdze wieczystej. Rozprawa zawiera również badania empiryczne (statystyczne) przeprowadzone w latach 2015-2021 w zakresie ilości ujawnianych wpisów opróżnionego miejsca hipotecznego w polskich sądach.

This dissertation focuses on a comprehensive analysis of disposing of an emptied mortgage entry, which is regulated in Articles 101.1 through 101.11 of the Land and Mortgage Register and Mortgage Act. The analysed mechanism hinders the absolute principle of mortgage succession (successio hypothecaria). Under that principle, if mortgage of higher priority expires, the remaining mortgages move forward to replace the emptied entry. Pursuant to the analysed regulation, when a mortgage expires, the real estate owner has the right to dispose of the emptied mortgage entry within the limits of the expired mortgage. The owner may establish a new mortgage using this entry or transfer any of the mortgages encumbering the real estate thereto. The mortgage established or transferred to the emptied entry enjoys the same priority as the expired mortgage. This constitutes an exception to the prior tempore potior iure principle. The research conducted by the author included, among others, the principle of mortgage priority, origin and current solutions hindering automatic mortgage succession in the laws of Austria, Germany and Switzerland, as well as the nature and source of the prior tempore potior iure principle application in the laws of Poland and exceptions to it. The dissertation presents practical and procedural aspects of disposing of the emptied mortgage entry, including determining mortgage priority in the electronic Land and Mortgage Register. The dissertation also includes empirical (statistical) research conducted in 2015-2021 on the number of emptied mortgage entries disclosed in Polish courts.
Emptied mortgage entry
Wydział Prawa i Administracji
Keywords: hipoteka; mortgage; pierwszeństwo; priority; opróżnione miejsce; vacated position