MOTYWY I KIERUNKI NIEODZOWNYCH ZMIAN USTAWODAWSTWA SPÓŁDZIELCZEGO - Niedbała, Zdzisław (Wydział Prawa i Administracji UAM, 2011)
Od 2003 r. podejmowane są inicjatywy zmierzające do przygotowania projektu, a następnie uchwalenia nowej ustawy regulującej organizację i działalność spółdzielni. Zasadnicza zmiana systemu społeczno-gospodarczego i zastąpienie dyrektywnego systemu nakazowo-rozdzielczego mechanizmami gospodarki rynkowej i związana z tym zasada uczciwej konkurencji stworzyły dla ruchu spółdzielczego zupełnie odmienne warunki funkcjonowania. Podstawowa regulacja zawarta w ustawie z 16 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze, mimo kolejnych jej nowelizacji i mniejszych zmian, w znacznym stopniu nie przystaje już do obecnej sytuacji spółdzielczości i jej gospodarczego otoczenia. Zadaniem artykułu jest zaprezentowanie kilku propozycji, które w przekonaniu autora – jeśli spotkają się z aprobatą praktyki spółdzielczej i zostaną uznane za co najmniej poprawne w doktrynie – powinny mieć szansę zlokalizowania ich w przygotowywanym projekcie ustawodawczym. Dotyczy to m.in.: nowego ujęcia zasady nieograniczonej liczby członków (zwanej zasadą „drzwi otwartych”); sposobów demokratycznej kontroli członkowskiej działalności spółdzielni; ponownego rozważenia zasady niepodzielności funduszu zasobowego i innych składników majątkowych spółdzielni w czasie jej trwania i w razie likwidacji; pojmowania istoty niezależności spółdzielni (a nie całkowitej autonomii) wobec organów władzy publicznej; preferowania członków spółdzielni korzystających z jej usług (np. przywrócenie znanej w okresie II Rzeczypospolitej zasady zwrotu od zakupu). To tylko wybrane ze zgłoszonych propozycji. Opracowanie nie aspiruje do roli pełnego zbioru sugestii wymagających uwzględnienia, a co najmniej rozważenia.

*Work on a new law regulating the organisation and functioning of co-operatives has been going on since 2003. The replacement of the old authoritarian mechanism with a fair competition principle binding in a free market economy brought about a major change in the approach to the issue of co-operatives. However, the main regulations of the Act on Co-operative Law of 1982 remained unchanged. Consequently, the current provisions of the Act do not meet the needs and expecations of the co-operative sphere, or its business environment, today. The paper presents several proposals which should, in the author’s opinion, meet with approval of Polish co-operative business practitioners, and be consequently included in the new draft of the law on co-operatives. Those proposals regard, inter alia, a new approach to the principle of an unlimited number of co-operative members (so-called ‘open door’ principle), the principle of a democratic, member supervision of the activities performed by the co-operative, re-consideration of the principles of the resource fund and other co-operative property that is not subject to division during the life of a given co-operative or when it is liquidated, the understanding of the principle co-operative’s independence (albeit not total autonomy) from the organs of public authorities, or the principle of a co-operative standing over its members. Although this paper does not aspire to a document of a persuasive value the author nevertheless hopes that the arguments contained in it will be taken into account by the future legislator.
MOTIVES AND DIRECTIONS OF INDISPENSIBLE AMENDMENTS TO THE LAW ON CO-OPERATIVES
Keywords: Prawo spółdzielcze; Co-operative Law; Polska; Poland; Propozycje zmian; Proposals of amendments