Sublingualis. Problemy i poetyki dyskursu medycznego w literaturze polskiej po roku 1989 - Koper, Beata (My University, 2020)
Celem rozprawy jest analiza wybranych problemów dyskursu medycznego w literaturze Polskiej po 1989 r. Jako ramę teoretyczną dla interpretacji wybranych tekstów literackich wybrano trzy główne kategorie: medykalizację, demedykalizację oraz metaforyzację. Szerszą ramę pojęciową dla przedstawionych interpretacji stanowi koncepcja nowoczesności autorstwa Stephena Toulmina przedstawiona w książce Kosmopolis. Pierwsza część pracy poświęcona jest przeglądowi literatury przedmiotowej, poruszającej związki medycyny i literatury. Odnosi się również do stosowanej w literaturze anglojęzycznej terminologii związanej z chorowaniem (disease, illness, sickness). Część druga przedstawia historię badań nad medykalizacją, przemiany tego procesu oraz analizę wybranych pozycji z literatury polskiej, które poruszają temat ciąży, porodu i poronienia (Polka M. Gretkowskiej, Otwarcie J. Brach-Czainy, Obsoletki J. Bargielskiej). Część trzecia poświęcona jest polskiej eseistyce medycznej i „chorobowej”. Punktem wyjścia dla interpretacji esejów Andrzeja Szczeklika i Małgorzaty Baranowskiej jest tekst Susan Sontag Choroba jako metafora. Pracę kończy powrót do metafory wraz z lekturą trzech utworów (opowiadania Wydmy J. Małeckiego, poematu Danke, czyli nigdy więcej D. Dymińskiej i powieści Purezento J. Bator), wykorzystujących różne aspekty metaforyzacji zasygnalizowane przez S. Sontag.

The aim of the thesis is an analysis of problems of medical discourse in the Polish literature after 1989. The interpretation of selected texts is put in the theoretical framework of three major categories: medicalization, demedicalization and metaphorization. The wider perspective for presented research is provided by the conception of modernity proposed by Stephen Toulmin in his Cosmopolis. The first part of the thesis is devoted to the review of secondary literature concerning the connection of literature and medicine. The terms applied in English-language literature related to the state of illness (illness, sickness, disease) are also took into consideration. The second part presents the history of the research concerning medicalization, its transitions, and the analysis of selected texts of the Polish literature raising the issues of pregnancy, labour and miscarriage (Polka by M. Gretkowska, Otwarcie by J. Brach-Czaina, Obsoletki by J. Bargielska). The third part is concerned about Polish medical essays. The starting point for the interpretation of texts of Andrzej Szczeklik and Małgorzata Baranowska is the essay Illness as metaphor by Susan Sontag. The last part returns to the concept of metaphor along with the reading of three texts (the short story Wydmy by J. Małecki, the epic poem Danke, czyli nigdy więcej by D. Dymińska and the novel Purezento by J. Bator).
Sublingualis. Problems and poetics of medical discourse in Polish literature after 1989
Wydział Filologii Polskiej i Klasycznej UAM
Keywords: medykalizacja; demedykalizacja; literatura polska; humanistyka medyczna; medicalization; demedicalization; Polish literature; medical humanities