Instynkt tonalny. Koncepcja ewolucyjnego pochodzenia tonalności muzycznej - Podlipniak, Piotr (Wydawnictwo Naukowe UAM, 2016)
W książce przedstawiono autorską koncepcję ewolucyjnej genezy tonalności, w której kluczową rolę odgrywa efekt Baldwina, polegający na przejęciu kontroli nad zjawiskami kulturowymi przez dobór naturalny. Praca składa się z części poświęconych kolejno: wielości rozumień pojęcia tonalności w muzykologii, krytyce dotychczasowych stanowisk w kwestii natury i genezy tonalności, specyfice psychologicznej i kulturowej doświadczenia tonalności, hipotezie ewolucyjnej genezy zdolności do rozpoznawania relacji tonalnych wraz ze scenariuszem ewolucyjnym oraz konsekwencjom, jakie niesie ze sobą postulowany instynktowny charakter tych zdolności dla atrybutywnie rozumianej kultury muzycznej człowieka. Proponowane wyjaśnienia odwołują się do naturalistycznej wizji nauki, dlatego też praca posiada charakter interdyscyplinarny. Argumenty wspierające postawioną hipotezę zaczerpnięte zostały z takich dziedzin nauki, jak muzykologia w tym psychologia muzyki, lingwistyka, neuropsychologia, biologia ewolucyjna, kognitywistyka. Autor postuluje, aby tonalność muzyczną traktować jako skutek istnienia wyspecjalizowanej zdolności poznawczej specyficznej dla człowieka jako gatunku biologicznego, a nie, jak uważa się powszechnie we współczesnej muzykologii, jako efekt ogólnych zdolności poznawczych człowieka. Z tej perspektywy tonalność muzyczna jawi się jako ewolucyjna innowacja komunikacji wokalnej, która powstała w linii rodowej człowieka.

The author of this book describes the nature of musical tonality by the means of a domain-specific ability which has evolved as a music-specific, biological adaptation. According to his concept, the most probable mechanism which has led to the emergence of tonality is the Baldwin effect. The evolutionary scenario proposed suggests that at the beginning the tonal arrangement of pitches was a cultural invention which played an important role in the consolidating, ancient ritual of our ances-tors. After many generations an inborn proclivity to learn tonal pitch sequences accidentally ap-peared which was preferred by natural selection thanks to the adaptive value of social consolidation. From this perspective tonality is a musical feature which is the result of very human nature and which differentiates music from other kinds of vocal communications specific to humans and other animals.
Tonality Instinct: The Concept behind the Evolutionary Origin of Musical Tonality
Keywords: geneza tonalności; efekt Baldwina; tonalność muzyczna