Słownictwo sióstr zakonnych (na podstawie analizy XIX- i XX-wiecznych dokumentów Zgromadzenia Sióstr Opatrzności Bożej oraz ankiet przeprowadzonych w żeńskich zgromadzeniach i zakonach) - Wojtaszek, Małgorzata (My University, 2019)
W rozprawie doktorskiej ukazano słownictwo sióstr zakonnych na podstawie analizy wyrazów i związków wyrazowych wyekscerpowanych z pięciu wybranych XIX- i XX-wiecznych dokumentów Zgromadzenia Sióstr Opatrzności Bożej oraz ankiet przeprowadzonych w innych żeńskich zgromadzeniach i zakonach. Na analizowany zasób leksykalny składają się jednostki, które dotyczą realiów ściśle związanych z życiem zakonnym i które wyróżniają badane słownictwo na tle polszczyzny ogólnej. Jednostki te są powiązane z językiem religijnym, dlatego celem analizy zgromadzonego słownictwa jest ukazanie jego ścisłej zależności od języka religijnego w okresie od 2. połowy XIX wieku do czasów współczesnych. Wyekscerpowane leksemy zostały przyporządkowane do jedenastu pól tematycznych. Zgromadzony zasób słowny został podzielony na dwie główne grupy: jednostki zapożyczone i jednostki utworzone na gruncie polszczyzny. Korzystając ze słowników rejestrujących słownictwo różnych epok, zbadano, od jak dawna określona jednostka leksykalna jest rejestrowana w polszczyźnie i jak (lub czy w ogóle) zmieniało się jej znaczenie. W rozprawie wskazano, jakie jednostki występujące w dokumentach dawnych pojawiają się również we współczesnych i czy są używane w tym samym znaczeniu. Zaprezentowano również jednostki leksykalne, które wyszły z użycia i wskazano, czy w ich miejsce pojawiły się nowe. Charakterystyka ekscerpowanych jednostek leksykalnych w konfrontacji ze wskazanymi przez językoznawców cechami socjolektu pozwoliła ocenić, czy badane słownictwo jest socjolektem.

The objective of the dissertation is to show the vernacular of nuns based on the analysis of the vocabulary and phrases written out from chosen XIX and XX century documents from The Congregation of The Divine Providence and the surveys conducted in female congregations and enclosed orders. The lexemes for the analysis were chosen as they apply strictly to monasticism and stands out from the Polish language. They are connected to the religious language, which is why the purpose of the analysis is to show their very close relationship to the religious language from the second half of the XIX century to that of the contemporary times. The lexemes were categorized into eleven thematic fields. The gathered lexemes were divided into two main categories: linguistic borrowings and the Polish language based words. Using the historical dictionary, it was possible to show for how long a given lexeme has been in the Polish language and how (if at all) its’ meaning has changed. In the dissertation it was shown which lexemes from old documents are also used in contemporary ones and if they are used in the same contexts. The lexemes which went out of use are presented and if they were replaced by new ones. The excerpted lexemes were confronted with the characteristics of social dialect to see if the analyzed vocabulary is a social dialect.
Vernacular of nuns (based on the analysis of the XIX and XX century documents of The Congregation of The Divine Providence and the surveys conducted in female congregations and orders)
Wydział Filologii Polskiej i Klasycznej
Keywords: język religijny; religious language; słownictwo sióstr zakonnych; vernacular of nuns; socjolekt; social dialect