Nowe historie bałkańskich literatur. Odzyskiwanie utraconych przestrzeni tradycji - Dyras, Magdalena (Wydawnictwo-Drukarnia Bonami/Pracownia Komparatystyki Literackiej IFP UAM, 2010)
Celem niniejszej pracy jest nakreślenie strategii zastosowanej przy opracowywaniu nowych historii literatur w krajach post-jugosłowiańskich. Sytuacja polityczna na Bałkanach w latach 90-tych uległa zasadniczej zmianie, a w wyniku zaistniałych przemian powstały nowe suwerenne państwa takie jak Chorwacja, Bośnia i Hercegowina, Serbia i Czarnogóra. We wszystkich tych krajach z dużą intensywnością podjęto kwestie ponownego określenia tożsamości narodowej oraz nowych odczytań zarówno historii jak i historii literatury. Po 1990 roku ukazały się liczne nowe historie literatur. Co znamienne, wydaniom tym towarzyszyły kontrowersje, gdyż nierozstrzygnięte pozostały kwestie sporne jak choćby przynależność poszczególnych pisarzy do określonej literatury czy interpretacje zjawisk literackich (m.in. zawłaszczanie obszarów tradycji przynależących do sąsiadów). Kontrowersje wywoływała także kwestia języków, powstałych po rozpadzie języka serbsko-chorwackiego. W wyniku wspomnianych przemian pojawiły się nowe literatury takie jak bośniacka oraz czarnogórska zaś literatury chorwacką i serbską poddano znaczącym przewartościowaniom.

The aim of this study is to outline strategies of writing new literary histories in post- Yugoslavian countries. The political situation in Balkan region had been changing in the 90’s and resulted in arising new countries such as Croatia, Bosnia and Herzegovina, Serbia, Montenegro. In the mentioned countres intense processes of redefining national identity, rewriting history and literary history started. Numerous studies presenting the new picture of local literatures were edited after 1990. What is significant, controversial questions, such as affinity of writers and interpretation of literary phenomena appeared. Controversies were also connected with the problem of disintegrated Serbo-Croatian language which became the subject of manipulations. As the result of the mentioned situation new literatures such as Bosnian and Montenegrin appeared whereas Croatian and Serbian literatures were revalued and reinterpreted.
Keywords: Literatura bałkańska; Pisanie historii bałkańskiej; Tożsamość narodowa; Język serbo-chorwacki; Balkan literatures; Writing Balkan history; National identity; Serbo-croatian language