Modalność deontyczna w dyskursie prawnym na przykładzie wybranych anglojęzycznych tekstów Traktatów Unii Europejskiej - Gęborys, Katarzyna (My University, 2012)
Tematem prezentowanej rozprawy jest modalność deontyczna w dyskursie prawnym na przykładzie wybranych anglojęzycznych tekstów Traktatów Unii Europejskiej. Głównym założeniem rozprawy było zbadanie sposobu manifestacji tematu modalności deontycznej w kontekście dyskursu prawnego w wybranych Traktatach Unii Europejskiej (Traktacie o Unii Europejskiej, Traktacie z Maastricht, oraz Traktacie o przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej). Uzasadnieniem wyboru tekstów Traktatów jest ich data podpisania oraz moment wejścia w życie różny dla każdego z nich, oraz odmienny charakter prawny. Modalność jako nastawienie uczestników komunikacji stanowi podstawę do dalszego podziału na modalność epistemiczną (źródłową), deontyczną (normatywną lub wolitywną) oraz aletyczną (opisową), z których każda spełnia odrębną rolę, realizując jednocześnie konstytutywną funkcję w tekstach aktów prawnych, dokumentach a w szczególności Traktatach Unii Europejskiej, oraz stanowiąc podstawę badań interdyscyplinarnych. Dyskurs prawny, jako specyficzny rodzaj dyskursu (zarówno funkcjonalny jak również formalny) stanowi perspektywę badawczą, dla wyeksponowania normatywnego charakteru modalności deontycznej, realizowanej za pomocą języka prawa (prawnego oraz prawniczego). Duży stopień sformalizowania języka prawa wskazuje na realizację deontycznie zawartych norm, oraz umożliwia wnioski o bezwzględnej kategoryczności języka prawa za pomocą którego następuje realizacja modalności deontycznej w kontekście dyskursu prawnego stanowionego przez teksty Traktatów Unii Europejskiej.

The purpose of this dissertation is to examine deontic modality in the context of legal discourse on the basis of selected texts of the Treaties of the European Union. The texts of the Treaty on European Union signed in 1992, The Treaty of Amsterdam signed in 1997,and The Treaty of Accession signed in 2003 were chosen as the material for this research. Part One of the thesis is focused on discourse typology presentation from the perspective of linguistic discourse studies, and as well in the context of the language of law as the language heteronomy. Part Two of the thesis is concerned with the theme of modality, and its further division into epistemic (root), deontic (normative, or volitional) and alethic (descriptive) modality, each playing a different role in the context of legal texts, and stating the basis of the interdisciplinary research. The analysis of selected texts of The European Union Treaties enables certain conclusions about the normative character of deontic modality highlighted through both formal and categorical language of law, in the context of the intentionality of the legal acts.
Deontic modality in legal discourse on the basis of selected English texts of the Treaties of the European Union
Wydział Anglistyki: Instytut Filologii Angielskiej
Keywords: Modalność; Modality; Dyskurs; Discourse; Język; Language; Prawo; Law; Traktat; Treaty