Między nauką a literaturą, czyli debata nad statusem historii. Próba parafrazy - Brzechczyn, Krzysztof (Wydawnictwo Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Krakowie, 2006)
Autor porównuje dwie wizje uprawiania historii zakładane przez pozytywizm (Hempel) i narratwizm (White). Według pozytywizmu, w historii obowiązywać mają te same procedury wyjaśniania co w naukach przyrodniczych, według narratywizmu - historia ma być bliższa literaturze. Poglądy te są parafrazowane w aparaturze pojęciowej idealizacyjnej teorii nauki. Wedle tego ujęcia różnice pomiędzy tymi dziedzinami kultury (nauka i literatura) oparte są na stosowanych w nich różnych procedurach deformacyjnych. Podstawowoą metodą nauki jest idealizacja (idealizowany obiekt w porównaniu z wyjściowym jest ontologicznie "uboższy" ponieważ pozbawiony jest pewnych własności), a literatury - fikcjonalizacja (fikcjonalizowany obiekt w jest ontologicznie "bogatszy" w porównaniu z obiektem wyjściowym ponieważ jest wyposażony we własności występujące z wyższym natężeniem). W drugiej części artykułu autor eksplikuje pewne paradoksy narracji historycznej (paradoks nadkompletności i niekompletności bazy źródłowej w stosunku do opartej na niej narracji historycznej oraz paradoks dwupoziomowej struktury narracji w kategoriach idealizacyjnej teorii nauki. Udana próba parafrazy jest argumentem na rzecz jedności nauki zakładanej przez idealizacyjną teorię nauki.
Keywords: Metodologia historii; Idealizacyjna teoria nauki; Narratywizm; Pozytywizm; Postmodernizm; Carl Hempel; Leszek Nowak; Hayden White