Zasada zdolności płatniczej a polski system podatkowy - Drozdowski, Edgar Krzysztof (My University, 2017)
Celem pracy jest wykazanie charakteru normatywnego zasady zdolności płatniczej w polskim systemie podatkowym i jej charakterystyka. Zasada zdolności płatniczej ma dwa wymiary: sensu largo i sensu stricto. Zasada zdolności płatniczej sensu largo zakłada, że każdy podatek musi nawiązywać do przejawów zdolności płatniczej, tj. ekonomicznych źródeł opodatkowania. Zasada zdolności płatniczej sensu stricto nakazuje zaś indywidualizację ponoszenia ciężarów podatkowych. Zasada zdolności płatniczej może być oparta na dwóch wzorcach normatywnych: wyłącznie zasadzie równości (art. 84 w zw. z art. 2 i 32 Konstytucji RP) albo zasadzie równości i dodatkowo szeregu konstytucyjnych praw podmiotowych (art. 18, 20, 21, 22, 30, 64 i 71 Konstytucji RP). Ten pierwszy ma właściwszy charakter. Zasada zdolności płatniczej znajduje zastosowanie wyłącznie do norm nakładających na podatnika obciążenia fiskalne. Zasada zdolności płatniczej sensu stricto może być wyrażona jedynie przez podatki bezpośrednie, zasada zdolności płatniczej sensu largo może zostać wyrażona przez podatki pośrednie i bezpośrednie. Ustawodawca ma względną swobodę w doborze narzędzi do realizacji obowiązku indywidualizacyjnego w ramach zasady zdolności płatniczej sensu stricte. Zasada zdolności płatniczej odnosi się również do całościowego rozkładu ciężaru podatkowego nałożonego na jednostkę (systemowa sprawiedliwość podatkowa).

The aim of the dissertation is to prove the normative character of the ability-to-pay principle in polish tax system and to characterize it. The ability-to-pay principle may be understood in both broad and narrow terms . In the broad sense, it implies that every tax needs to refer to its economic roots; in the narrow sense, it requires that every tax burden should be individualized. The ability-to pay principle may be based on two different legal bases: the equality principle (art. 84 with respect to art. 2 and art. 32 of the Polish constitution), or the equality principle with additional individuals' constitutional rights (art. 18, 20, 21, 22, 30, 64 i 71 of the Polish constitution). The first one is more adequate. The ability-to-pay principle applies only to tax rules that impose a tax burden on a taxpayer. The ability-to-pay principle in the narrow sense may be introduced only through direct taxation. The ability-to-pay principle in the broad sense may also be introduced through direct and indirect taxation. The legislator is free to choose adequate measures in order to individualize the tax obligation in congruence with the ability-to-pay principle in the narrow sense. The ability-to-pay principle also relates to the total tax burden imposed on the tax payer (tax system equity), which must also correspond to the individual’s ability to pay.
The ability-to-pay principle and the Polish tax system
Wydział Prawa i Administracji
Keywords: Zasada zdolności płatniczej; zasada równości; Ability-to-pay principle; equality principle