Chiński model rozwoju społeczno-gospodarczego i jego potencjalna adaptacja w Europie - Walkowski, Maciej (Wydawnictwo Naukowe Wydziału Nauk Politycznych i Dziennikarstwa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, 2017)
Nagłaśniane od ponad trzech dekad sukcesy gospodarcze ChRL spowodowały, że w ostatnich latach znaczenia nabrała debata nie tylko na temat specyficznych cech, ale i potencjalnej uniwersalności tzw. chińskiego modelu rozwoju, zwanego najczęściej Konsensusem Pekińskim lub autorytarnym modelem kapitalizmu państwowego (state capitalism). Model ten ostatnimi laty stał się bardzo atrakcyjny dla wielu rządów, głównie słabiej rozwiniętych państw w świecie. Szczególnie widoczne jest to w Afryce, Ameryce Łacińskiej i Azji Centralnej, gdzie wyjątkowo aktywne są chińskie przedsiębiorstwa i politycy. Trwający od 2008 r. globalny kryzys finansowy i ekonomiczny w wielu regionach świata podważył zaufanie do anglosaskiego modelu gospodarki wolnorynkowej i towarzyszącej mu ideologii neoliberalnej. Szybkość, z jaką Chiny przeszły ze statusu biednego kraju rolniczego do globalnej po- tęgi gospodarczej, budzi podziw w wielu społeczeństwach. Także w Unii Europejskiej trwa debata na temat kształtowania prawidłowych relacji handlowo-inwestycyjnych z Chinami i oceny chińskiej formuły rozwojowej. Dyskusja dotyczy korzyści i kosztów społeczno-ekonomicznych chińskiej formuły rozwojowej oraz jej adaptowalności. Zauważalnej intensyfikacji uległa ona w kontekście realizacji i popularyzacji chińskiej koncepcji połączenia Azji z Europą, czyli projektu Pasa i Drogi (One Belt One Road). Autor w prezentowanym artykule pragnie przybliżyć specyfikę chińskiego modelu rozwoju, przedstawić jego silne i słabe strony na poszczególnych etapach rozwoju i dać odpowiedź na pytanie na ile użyteczny byłby on w Unii Europejskiej, zarówno na poziomie porozumień bilateralnych, jak i strategicznego partnerstwa Chin z całą UE.

For the last three decades the economic success enjoyed by the People’s Republic of China has been closely followed around the world. Lately it has fuelled the debate about not only particular characteristics, but also potential universality of the so-called Chinese development model, often described as the Beijing Consensus or an authoritarian model of state capitalism. This model has lately become attractive for many governments, especially of the less developed states. It is especially visible in Africa, Latin America and Central Asia where Chinese companies and politicians are very active. Since 2008, in many regions of the world, global financial and economic crisis has eroded trust in the Anglo-Saxon model of free market economy and the accompanying neoliberal ideology. The speed with which China moved from a status of a poor agricultural country to one of a global economic power has elicited admiration in many societies. In the European Union there is also a debate about an appropriate shape of trade-investment relations with China and evaluation of the Chinese development formula. The socioeconomic costs and benefits of the Chinese development formula, as well as its adaptability are being discussed. This debate has visibly intensified in the context of implementation and popularization of the Chinese concept concerning connecting Asia with Europe through the One Belt One Road project. In this article the author aims to describe the characteristics of the Chinese development model, present its strengths and weaknesses in different states of development and answer the question of how useful it could be for the European Union, both on the level of bilateral agreements and of a strategic partnership between China and the EU as a whole.
Chinese Model of Socio-Economic Development and its Potential Adaptation in Europe
Keywords: Chiny; gospodarka rynkowa; model rozwoju; kapitalizm konfucjański; wartości azjatyckie; wzrost ekonomiczny; China; market economy; development model; Confucian capitalism; Asian values; economic growth