Kierowanie pracą ucznia w licealnych podręcznikach do języka polskiego - Peplińska, Elżbieta (My University, 2011)
Prezentowana rozprawa nie zmierza do stworzenia hierarchicznego rejestru licealnych podręczników do języka polskiego. Wartościowaniu podlegają nie książki, lecz użyte w nich strategie porządkowania i przekazywania wiedzy oraz kształtowania umiejętności. Źródłem terminologii i procedur analizy są metodologie literaturoznawcze, metodyka nauczania języka polskiego z uwzględnieniem współczesnych tendencji (lekturocentryczność, rys antropologiczny, dydaktyka kontekstowa, szkolne paradygmaty interpretacji utworu) oraz psychologia kognitywna. Prezentowane zagadnienia pozostają w kręgu oddziaływania teorii literatury. Zostały one ujęte w trzech częściach. Pierwsza część analizuje teoretyczne podstawy dalszej refleksji. W kolejnych rozdziałach opisane zostały zagadnienia literaturoznawcze, kwestie związane z historią dydaktyki (szczególnie w jej międzywojennym okresie), filozoficzne i dydaktyczne aspekty dokumentów oświatowych, paradygmat podręcznika oraz typologia wzorów szkolnej lektury. Druga – koncentruje się na ogólnych problemach dydaktycznego aspektu podręcznika (sposoby porządkowania treści, kształtowania wiedzy pojęciowej oraz doskonalenia sprawności czytania ukierunkowanego na odbiór informacji). Trzecia część rozwija refleksję nad aktem czytania symbolicznego (wzory lektury prezentowane w podręcznikach, kształtowanie odbioru dzieła sztuki oraz kognitywne aspekty w/w procesów).

This doctoral dissertation is not aimed at ranking of school textbooks. It makes value judgments about strategies used in the organization of knowledge and formation of mental skills. The issues are presented in three parts. The first part shapes the theoretical basis for further reflection. Its chapters analyze literary issues, questions connected with the history of teaching methods (particularly during the years 1918-1939), the philosophical and teaching aspects of educational documents, the model of school textbooks and the paradigm of reading. The second part focuses on the educational aspect of school textbooks for teaching literature (the ways of ordering issues, forming terminological thinking and improving of reading skills). The third part reflects upon how the school textbooks teach the interpretation of literature. The terminology and procedures of analysis applied to these themes originate in literary methodologies, teaching methods and cognitive psychology.
The Directing of Pupil’s Work in Textbooks for the Polish Language and Literature at a Secondary School
Wydział Filologii Polskiej i Klasycznej: Pracownia Innowacji Dydaktycznych
Keywords: czytanie; reading; interpretacja; interpretation; model podręcznika; model of a textbook; paradygmat lektury; model of reading