Rozwój osadnictwa w północnym Iraku od okresu Hassuna do Niniwa 5 (6500-2600 p.n.e.) - Mardas, Joanna (My University, 2019)
Celem niniejszej pracy doktorskiej było zbadanie w jaki sposób działalność człowieka kształtuje osadnictwo na przykładzie prehistorycznego [od okresu Hassuna do Niniwa 5 (6500 – 2600 BC)] osadnictwa na terenie północnego Iraku oraz częściowo również na terenie północno-wschodniej Syrii. W niniejszej pracy wykorzystano wyniki polskiego projektu Settlement History of Iraqi Kurdistan (UGZAR) kierowanego przez prof. dr. hab. Rafała Kolińskiego (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza), a także dostępne dotychczasowe wyniki projektów z grupy The Assyrian Landscapes Research Group oraz rezultaty wcześniejszych badań wykopaliskowych i powierzchniowych prowadzonych na sąsiadujących terenach. Rozwój osadnictwa analizowany był z perspektywy zakładającej sprawczość człowieka jako elementu kształtującego osadnictwo. Zgodnie z podejściem Żaka (1977) i Rączkowskiego (1997) sprawczość człowieka przejawia się w ekonomii, relacjach społecznych oraz ideologii czy też „filozofii życia”. W pracy podjęto również próbę spojrzenia na dane pochodzące z badań powierzchniowych z uwzględnieniem problemu współczesności osad. Stanowiska pochodzące z jednego okresu są często traktowane tak jakby były sobie współczesne, co prowadzi do statycznego ujęcia osadnictwa. Celem spojrzenia na osadnictwo jako dynamiczny proces wykorzystano założenia modelu Dewar’a (1991) oraz równania Kinthig’a (1994).

The aim of this dissertation was to examine how human activity shapes the prehistoric settlement patterns in areas covering northern Iraq and a part of northeastern Syria. The chronological scope covers the last stages of prehistory, from the Hassuna to the end of Ninevite 5 period (6500-2600 BC). The data used in the dissertation includes results of the Settlement History of Iraqi Kurdistan project (also known as UGZAR), directed by Dr. Rafał Koliński of Adam Mickiewicz University, available results of other current survey projects from The Assyrian Landscapes Research Group, as well as results of past investigations undertaken in northern Iraq (including both surveys and excavations). The settlement development was analyzed from a perspective assuming human agency as an element shaping the settlement. According to Żak (1977) and Rączkowski (1997), human agency is visible in economy, social relations, and ideology, or “the philosophy of life”. This dissertation also takes into consideration the problem of contemporaneity of settlements. Settlements dated to a given period are often regarded as contemporary to each other, which leads to the perception of settlement as something relatively static. In order to look at the settlement patterns as a more dynamic process, assumptions based on Dewar’s model (1991) and Kintigh’s equations (1994) were applied.
Development of settlement in the Northern Iraq since Hassuna till Ninevite 5 period (6500-2600 BC)
Wydział Archeologii
Keywords: Osadnictwo; Mezopotamia; Prahistoria; Kurdystan; Settlement; Mesopotamia; Prehistory; Kurdistan