Ewolucja państwa opiekuńczego – na przykładzie sporu o zakres zobowiązań państwa i uprawnień obywateli w sferze opieki zdrowotnej - Borkowska, Iwona (My University, 2010)
Głównym celem dysertacji było zdiagnozowanie możliwych kierunków ewolucji państwa opiekuńczego w Polsce. Dysertacja składa się z trzech zasadniczych części. Część pierwsza zawiera przegląd definicji, omówienie historii (od XIX do XXI wieku) oraz modeli państw opiekuńczych. Ta część pracy kończy się charakterystyką zmian społeczno-ekonomicznych w Polsce po 1989 roku i refleksją nad rozwojem postkomunistycznego państwa opiekuńczego. Część druga przedstawia metodologię autorskich badań, przeprowadzonych na początku 2009 roku, na reprezentatywnej próbie dorosłych Polaków. Kwestionariusz wywiadu zawierał pytania odnoszące się do zobowiązań państwa i praw obywateli w opiece zdrowotnej. Wyniki badań – prezentowane w trzeciej części dysertacji – dowodzą, że Polacy oczekują przede wszystkim rozwiązań indywidualistyczno-kolektywistycznych: w sferze publicznej powinny istnieć obowiązkowe i dobrowolne systemy ubezpieczeń, a państwo powinno działać według zasad rynkowych, zachowując przy tym protekcjonistyczne oblicze. Z drugiej strony, obserwowane po 1989 roku dążenia kolejnych rządów do wzrostu efektywności funkcjonowania publicznej służby zdrowia oraz podnoszenie się statusu materialnego Polaków (w świetle wyników badań związanego z przychylnością dla rozwiązań indywidualistycznych, liberalnych) mogą prowadzić do rozwoju systemu opiekuńczego typu „zrób to sam” (DIY welfare).

The main object of the doctoral dissertation was to diagnose the possible directions of welfare state evolution in Poland after 1989. The thesis consists of three essential parts. The first part brings an overview of definitions, history (from XIX to XXI century) and models of welfare states. This part ends with the characteristic of socio-economic changes in Poland after 1989 and a reflection on post-communist welfare state development. The second part presents the methodology of author’s research, realized at the beginning of 2009, on a representative sample of adult Poles. The interview questionnaire included questions referring to state obligations and citizens rights in health care. The results of the research – introduced in the third part – prove that Poles expect first of all the individual-collective solutions: in the public sphere there should be both compulsory and voluntary insurance schemes, and the state should act in accordance with market rules and protectionism politics at the same time. On the other hand, the attempts of consecutive governments to increase efficiency in public health service along with the rising material status of Poles (in the light of research results related with the approval for individual, liberal solutions) observed after 1989, may lead to the development of the „do-it-yourself” (DIY welfare) welfare system.
The evolution of the welfare state – the example of the dispute over the scope of state obligations and citizens rights in the sphere of health care
Wydział Nauk Społecznych: Instytut Socjologii
Keywords: ewolucja państwa opiekuńczego; evolution of the welfare state; postkomunistyczne państwo opiekuńcze; postcommunist welfare state; zobowiązania państwa; state obligations; uprawnienia obywateli; citizens rights; opieka zdrowotna; health care