Korpusowa analiza frazeologizmów w jezyku niemieckim na przykładzie frazeologicznego optimum dla jezyka niemieckiego jako obcego - Dziurewicz, Elżbieta (My University, 2014)
Przedmiotem niniejszej rozprawy jest ukazanie możliwości zastosowania korpusów w badaniu związków frazeologicznych. Materiał badawczy stanowi 40 somatyzmów (tj. idiomów zawierających nazwy części ciała), które pochodzą z optimum frazeologicznego, czyli listy najbardziej znanych i najczęściej używanych związków frazeologicznych zalecanych dla uczących się języka niemieckiego jako obcego. Analiza z wykorzystaniem Niemieckiego Korpusu Referencyjnego (DeReKo) obejmowała następujące zagadnienia: frekwencja, otoczenie leksykalne, możliwe warianty, wybrane modyfikacje, kategorie gramatyczne oraz zakres użycia. Na podstawie uzyskanych wyników stworzono wzorce syntagmatyczne ukazujące najczęstszą strukturę oraz wypełnienie leksykalne danego idiomu. Wzorce te mogą znaleźć zastosowanie w praktyce leksykograficznej oraz przy opracowywaniu materiałów dydaktycznych, gdyż stanowią one pewnego rodzaju „instrukcje obsługi” poszczególnych frazeologizmów. Wyniki analiz korpusowych zostały skonfrontowane z zapisem leksykograficznym czterech bilingwalnych słowników niemiecko-polskich, w tym dwóch słowników ogólnych oraz dwóch słowników frazeologicznych.

The central purpose of the thesis is to show the potential of the corpus-based approach in studying idiomatic expressions. The analysis comprises forty idioms with the component “body part” taken from the list of Phraseologisches Optimum, which includes the most frequent and most widely used German idioms. Each idiom is analyzed using the German Reference Corpus (DeReKo) in terms of: frequency, lexical context, occurrence, possible variants, selected modifications, grammatical categories, scope of usage. On the basis of the obtained results syntagmatic patterns showing the most frequent structure and lexical context were created. These patterns can be used in lexicographic practice and in teaching German as a foreign language, especially in creating didactic resources, because they constitue “instruction manuals” for each idiom. The results were compared with the lexicographic description from four German-Polish dictionaries (two general and two idiom dictionaries).

Die vorliegende Arbeit setzt sich zum Ziel, das Potenzial der Korpora in der Phraseologie zu zeigen. Die empirische Basis bilden 40 hochfrequente Phraseologismen, die eine Körperteilbezeichnung unter ihren obligatorischen Komponenten enthalten. Die untersuchten Phraseologismen wurden der phraseologischen Optimumliste entnommen, die anhand der Frequenzanalyse und Befragungen für Fremdsprachenlerner erstellt wurde. Die Analyse im Hinblick auf Frequenz, lexikalische Umgebung, mögliche Varianten, ausgewählte Modifikationen, grammatische Kategorien und Sachgruppe erfolgt mithilfe des Deutschen Referenzkorpus (DeReKo). Anhand der Ergebnisse wird für jeden Phraseologismus ein syntagmatisches Muster gebildet, das meistbelegte Struktur und auffällige Partnerwörter enthält. Die Ergebnisse der Korpusrecherche werden schließlich mit den Angaben in vier deutsch-polnischen Wörterbüchern konfrontiert (darunter in zwei allgemeinen und zwei phraseologischen Wörterbüchern).
A corpus-based analysis of German idioms based on the example of the phraseological optimum for German as a foreign language
Korpusbasierte Analyse der Phraseologismen am Beispiel des phraseologischen Optimums für DaF
Wydział Neofilologii: Instytut Filologii Germańskiej
Keywords: Leksykografia; Lexicography; Lexikografie; Słownik; Dictionary; Wörterbuch; Korpus; Corpus; Frazeologia; Phraseology; Phraseologie; Idiom