„Ludy Morza” na tle przeobrażeń kulturowych w strefie pontyjsko-bałkańskiej w 2 połowie II tys. p.n.e. - Cieszewska, Justyna (My University, 2010)
Główną oś rozważań dysertacji stanowi sytuacja kulturowa, społeczna i polityczna 2 połowy II tys. p.n.e. obszarów leżących w zlewniach Morza Czarnego i Egejskiego. Na jej tle ukazano przeobrażenia kulturowe, jakie zaszły w tym czasie w strefie pontyjsko-bałkańskiej. Ramy chronologiczne obejmują lata ok. 1500-1150 p.n.e., czyli okres poprzedzający ekspansję Ludów Morza oraz czas po niej następujący, ze szczególnym uwzględnieniem wydarzeń, jakie rozegrały się ok. XII w. p.n.e. Podstawowy cel pracy to dookreślenie charakteru wzajemnych powiązań pomiędzy Europą wschodnią i południową. Przedstawiono je w szerokiej perspektywie przestrzennej obejmującej częściowo Europę środkową, północne Nadczarnomorze, wschodnie Bałkany oraz strefę egejsko-anatolijską, co pozwoliło na kompleksowy ogląd ówczesnej sytuacji „polityczno-historycznej”. Oś merytoryczna prezentowanych rozważań koncentruje się wokół kwestii genezy tzw. Ludów Morza, których inwazja na przełomie XIII i XII w. p.n.e. objęła obszary szeroko pojętego wschodniego Śródziemnomorza. Praca obejmuje (1) dzieje badań nad Ludami Morza; (2) Ludy Morza w perspektywie historycznej (źródła pisane i ikonograficzne); (3) Ludy Morza w perspektywie archeologicznej (identyfikacja na podstawie blisko-wschodnich źródeł materialnych); (4) różne koncepcje północnej genezy Ludów Morza i ich podstawy źródłowe; (5) koncepcje północnej genezy Ludów Morza na tle przeobrażeń kulturowych w strefie północnego Nadczarnomorza, Europy środkowej i Bałkanów w 2 połowie II tys. p.n.e. oraz (6) wnioski: możliwość identyfikacji Ludów Morza i ich północnej kolebki.

The main axis of work is cultural, social and political situation of the 2nd half of the 2nd thousand BC in areas within the catchments of the Black Sea and the Aegean Sea. In this background are shown the cultural transformations that have taken place at that time in the Pontic-Balkan area. Chronological framework covers the period around 1500-1150 BC, prior to the expansion of the Sea Peoples, and time after, with particular emphasis on events that took place around XII century BC.The primary purpose is to further specify nature of interrelations between the eastern and southern Europe. They are presented in a broad, spatial perspective, partially covering central Europe, northern Pont, eastern Balkans and Aegean-Anatolian zone, which allowed for a comprehensive overview of the "politico-historical" situation. The axis of the substantive discussion focuses on the genesis of the so-called Sea Peoples, whose invasion of the late XIII and XII centuries BC covered the broad areas of the eastern Mediterranean.The work includes: (1) research on the history of the Sea Peoples; (2) the historical perspective of the Sea Peoples (written and iconographic sources); (3) Sea Peoples in archaeological perspective (identification based on Middle East material sources); (4) different conceptions of the northern genesis of the Sea People and the base of the source; (5) conception of the northern genesis of the Peoples of the Sea on the background of cultural transformation in the north Pontic zone, central Europe and the Balkans in the 2nd half of the 2nd thousand BC and (6) conclusions: the ability to identify the Sea Peoples and their northern cradle.
“The Sea Peoples” on the background of cultural transformations in the Ponto-Balkan zone in the 2nd half of the second millennium BC.
Wydział Historyczny: Instytut Wschodni
Keywords: Ludy Morza; Sea Peoples; Późna epoka brązu; Late Bronze Age; Bałkany; Balkans; Pont; Pontic area