Społeczne zróżnicowanie umiejętności informatycznych. Redukcja czy reprodukcja nierówności społecznych? - Cebula, Michał (Wydział Prawa i Administracji UAM, 2014)
Artykuł porusza kwestię relacji między korzystaniem z globalnej sieci internetowej a stratyfikacją społeczną. Wbrew wielu utopijnym twierdzeniom korzystanie z technologii jest raczej osadzone w już istniejących społecznych podziałach i stosunkach dominacji, niż przyczynia się do ich zniwelowania. Problem ten, zwany „cyfrowym podziałem”, ewoluował od prostych rozróżnień na użytkowników i nieużytkowników sieci w stronę ujęć wielowymiarowych, wskazujących na nierówności wśród samych internautów. Czerpiąc z teorii Pierre’a Bourdieu, autor artykułu analizuje dane na temat aktywności internetowych mieszkańców Wrocławia. Wyniki wskazują, że nawet przy kontroli zmiennej „dostęp do Internetu”, status socjoekonomiczny (i pozycja klasowa) jest istotnym predykatorem sposobu wykorzystania sieci w życiu codziennym. To osoby uprzywilejowane społecznie w większej mierze angażują się w czynności zwiększające ich zasoby. Zidentyfikowano dwa typy orientacji internetowych: informacyjno-utylitarny i komunikacyjno-rozrywkowy, oba skorelowane z takimi wskaźnikami struktury społecznej, jak: pozycja klasowa, kapitał kulturowy czy ekonomiczny. Wszystko to prowadzi do wniosku, że korzystanie z omawianej technologii nie może być analizowane w oderwaniu od kontekstu społecznego i kulturowego, w którym jest ona osadzona.

***This paper revolves around questions whether the advent of global Web has challenged social stratification. Contrary to many utopian claims it is argued that technology is embedded in existing social cleavages and relations of power, rather than contributing to redressing them. This problem, called ‘digital divide’ has evolved from a simple distinction between users and non-users to more refined understandings including inequalities, also among Internet users themselves. Informed by Bourdieu’s theory of capital, the paper analyses the data collected on the Internet activities of Wrocław inhabitants. The findings suggest that even if the basic Internet access is controlled, the socioeconomic status (and class position) is an important predictor of how people incorporate the Web into their everyday lives. As has been shown, those from more privileged backgrounds use it in a more ‘capital-enhancing’ way. Two main Internet orientations have been identified: informational-utilitarian and communicational-recreational, both correlated with social position markers such as class, cultural and economic capital. This all leads to the conclusion that technology can never be detached from its place in a social and cultural context.
Social stratification of IT skills. Reduction or reproduction of social inequalities?
Keywords: Internet; cyfrowe nierówności; teoria Pierre’a Bourdieu; klasa społeczna; aktywności online; Internet; digital inequalities; Pierre Bourdieu’s social theory; social class; online activities