Dekonstrukcja urbanistyki. Metropolie 15 minutowe, polityka energetyczna i cyberbezpieczenstwo przestrzeni miejskiej - Kwiatkiewicz, Piotr; Maciejewski, Robert; Wyszyński, Jacek (Wydawnictwo Naukowe Wydziału Nauk Politycznych i Dziennikarstwa, Uniwersytet im Adama Mickiewicza w Poznaniu, 2025)
Dekonstrukcja, wywodząca się z filozofii Jacques’a Derridy, jest metodą analizy polegającą na rozkładaniu złożonych systemów, struktur czy idei na ich fundamentalne składniki w celu ujawnienia ukrytych założeń, wewnętrznych sprzeczności i potencjalnych wieloznaczności. W swoim założeniu dekonstrukcja nie prowadzi do destrukcji badanych koncepcji, lecz zmierza do ich głębszego zrozumienia, otwierając jednocześnie nowe perspektywy interpretacyjne i praktyczne. W naukach społecznych i przestrzennych zastosowanie dekonstrukcji pozwala na krytyczne spojrzenie na przyjęte modele i struktury, zwracając uwagę na ich kontekst historyczny, kulturowy oraz technologiczny. Urbanistyka, jako interdyscyplinarna dziedzina zajmująca się kształtowaniem i zarządzaniem przestrzenią miejską, stanowi doskonałe pole do zastosowania tej metody. Miasta współczesne, będące złożonymi systemami społecznymi, technologicznymi i ekonomicznymi, są kształtowane przez różnorodne założenia teoretyczne, modele planowania i ramy administracyjne. Dekonstrukcja urbanistyki umożliwia krytyczne przeanalizowanie dominujących narracji i rozwiązań stosowanych w kształtowaniu przestrzeni miejskiej, ujawniając zarówno ich potencjał, jak i ograniczenia. Proces ten pozwala zrozumieć nie tylko mechanizmy wpływające na rozwój miast, ale także skutki, jakie wywołują na poziomie przestrzennym, społecznym i politycznym. Urbanistyka, w swojej współczesnej formie, mierzy się z licznymi wyzwaniami, które wymagają odważnych i nowatorskich rozwiązań. Rosnąca urbanizacja, zmiany klimatyczne, cyfryzacja oraz konieczność zapewnienia bezpieczeństwa w obliczu dynamicznie zmieniających się warunków społeczno-politycznych – to tylko niektóre z czynników, które redefiniują współczesne podejście do kształtowania przestrzeni miejskich. Dekonstrukcja w tym kontekście nie ogranicza się do analizy teorii czy założeń, ale także bada, w jaki sposób idee i praktyki urbanistyczne wpływają na codzienne funkcjonowanie miast oraz ich mieszkańców. Przestrzeń miejska, będąca wynikiem historycznych procesów planowania i współczesnych innowacji technologicznych, stanowi dynamiczne pole interakcji pomiędzy polityką, administracją a technologią. Dekonstrukcja urbanistyki pozwala ujawnić napięcia między tymi elementami oraz wskazać obszary, w których ich współdziałanie może przynieść najbardziej optymalne rezultaty. Krytyczna analiza urbanistyczna, oparta na tej metodzie, umożliwia bardziej holistyczne spojrzenie na rozwój miast, uwzględniając ich złożoność oraz wielowymiarowy charakter.
Keywords: energetyka; miasta 15 minutowe; przestrzeń miejska; komunikacja miejska; OZE w mieście; urbanistyka; energetyka w urbanistyce