Aspiracje i plany edukacyjno-zawodowe uczniów cudzoziemskich w aglomeracji warszawskiej - Janik, Sabina (My University, 2013)
Rozszerzenie Unii Europejskiej o nowe państwa Europy, spowodowało nasilenie ruchów migracyjnych w jej obrębie. W sposób szczególny dotyczy to Polski i innych krajów Europy Środkowej jako nowych miejsc przemieszczania się ludności. Edukacja także krajowa staje przed szeregiem nowych wyzwań, które wymagają wdrażania nowych mechanizmów adaptacyjnych, często nieodniesionych do wcześniejszych wzorców kulturowych. Część teoretyczna dysertacji koncentruje się wokół trzech zasadniczych zagadnień. Po pierwsze dotyczy analizy współczesnych procesów migracyjnych, ich antecedensów, predykatorów, uwarunkowań oraz wymiarów: ekonomicznego, społecznego, kulturowego, tożsamościowego, prawno- instytucjonalnego oraz przestrzennego a ponadto formalno- prawnych aspektów edukacji dzieci- obcokrajowców w Unii Europejskiej i w Polsce. Po wtóre zaś, w drugim rozdziale teoretycznym autorka dokonuje przeglądu badań (zwłaszcza zagranicznych (ze względu na ich obiektywny brak na rodzimym gruncie, dotyczących aspiracji i planów edukacyjno- zawodowych uczniów- imigrantów. W trzecim z kolei analizuje pojęcia związane z aspiracjami i planami edukacyjno- zawodowymi. Część metodologiczna pracy określa przedmiot badań autorskich, którym uczyniono aspiracje i plany edukacyjno- zawodowe uczniów cudzoziemskich w aglomeracji warszawskiej kształcących się w publicznych oraz niepublicznych gimnazjach i liceach, a także związek aspiracji i planów edukacyjno-zawodowych z niektórymi zmiennymi niezależnymi o charakterze podmiotowym i społeczno-demograficznym. W dysertacji postawiono także cel praktyczny związany z formułowaniem rekomendacji dla nauczycieli pracujących w szkolnictwie wielokulturowym oraz wskazywaniem na możliwości optymalizacji edukacyjno-rodzinnego oddziaływania na sferę aspiracji edukacyjno-zawodowych adolescentów. Metodą badawczą uczyniono sondaż diagnostyczny wraz z narzędziem badawczym - autorskim kwestionariuszem ankiety wzbogaconą o kilkanaście wywiadów pogłębionych z rodzicami uczniów- cudzoziemców. Zastosowano celowy dobór próby z uwzględnieniem kraju pochodzenia oraz typu i rodzaju szkoły. Wyniki badań własnych pokazują, że większość badanych uczniów- cudzoziemskich charakteryzuje się przeciętnymi lub podwyższonymi aspiracjami edukacyjno-zawodowymi ( biorąc pod uwagę teoretyczną dyspersję wyników). Młodzież cudzoziemska ma świadomość wartości wykształcenia. Wykształcenie niższe niż średnie nie satysfakcjonuje żadnego z badanych. Preferowany obszar zawodowy uczniów-obcokrajowców to zawody związane z branżą ekonomiczną ( 18,7%;N=39), artystyczną (13,4%;N=28), medyczną ( 12,4%;N=26), na kolejnych zaś pozycjach znalazły się prawna, inżynierska, sportowa, informatyczna oraz badawczo-rozwojowa. Niektóre z uzyskanych wyników potwierdzają oczekiwania, a więc także sformułowane w pracy hipotezy, inne odbiegają od spodziewanych wyników. Przywołane przez autorkę w funkcji zakończenia dysertacji wnioski dla praktyki pedagogicznej i społecznej eksponują stosowany charakter pedagogiki: • Uczniowie cudzoziemscy w niewielkim tylko stopniu mogą liczyć na szkołę jako źródło wiedzy o kierunkach i placówkach dalszego kształcenia oraz aktualnych potrzebach rynku pracy. • Wśród przebadanych uczniów uchodźcy charakteryzują się najniższym poziomem aspiracji edukacyjno- zawodowych. • Szkoły publiczne powinny być lepiej przygotowane na przyjmowanie uczniów-cudzoziemskich aby skutecznie realizować założenia i ideały edukacji międzykulturowej. • Zasadny staje się postulat organizowania nauki języka kraju przyjmującego, wszędzie tam gdzie zostaną stwierdzone niedostateczne kompetencje lub ich brak u uczniów- obcokrajowców. • Skuteczna integracja szkolna i wyrównywanie szans uczniów-obcokrajowców nie może dokonywać się bez podejmowania przez szkołę dialogu z rodzicami- obcokrajowcami i angażowania ich w życie szkoły. • Uczniowie cudzoziemscy mogą pełnić funkcje katalizatorów pozytywnych nastawień członków rodziny do kraju przyjmującego. Tym samym przyczyniać się do wiązania swojej przyszłości edukacyjnej i zawodowej z Polską. • Potrzebne jest utworzenie bazy danych gromadzącej przykłady dobrych praktyk realizowanych w kraju( i być może za granicą) w zakresie edukacji uczniów cudzoziemskich oraz wypracowania mechanizmów ich upowszechniania.

Enlargement of the European Union to new countries in Europe resulted in increased migration within it. In particular, this applies to Poland and other central European countries as a new population movements. Education (also national) faces a number of new challenges, which require the implementation of new adaptation mechanisms, often non-achieved to previous cultural patterns. The theoretical part of the dissertation focuses on three main subjects. First is an analysis of contemporary migration processes, their antecedents, predictors, conditions and dimensions such as: economic, social, cultural, around identity politics, legal and institutional framework, spatial and also formal and legal aspects of the education of children of foreign nationality in the EU and in Poland. In the second chapter the author reviews the theoretical studies, especially foreign ones (due to the objective lack of such in their home ground), the aspirations and educational - vocational plans of immigrant students. The third chapter consecutively analyzes the concepts and terms related to educational - vocational plans and aspirations. Methodological part of work defines the subject of author's study and research, which has been done the aspirations and educational - vocational plans of foreign students from third world countries and the EU/EFTA enrolled in public and private middle schools and high schools in the Warsaw agglomeration, as well as the relationship of aspirations and educational - occupational plans with some variables independent of the nature of the personal and socio-demographic. Dissertation also erected a practical purpose connected with the formulation of recommendations for teachers working in multicultural education and pointing to opportunities to optimize educational - family impact on the sphere of educational - occupational aspirations of adolescents. The research method has been done with a diagnostic survey along with research tool - copyrighted questionnaire survey supplemented by several in-depth interviews with parents of students-foreigners. Purposeful sampling was used, taking into account the country of origin and the type and nature of the school. Results of own research show that the majority of the surveyed foreign students is characterized by average or elevated educational - occupational aspirations (taking into account the theoretical dispersion of results). Foreign youth is aware of the value of education. Education lower than average does not satisfy any of the surveyed students, a high school or college would like to finish only 8.8%, N = 24) of surveyed. Preferred area of career for foreign students-is associated with professions in the economic industry (18.7%, N = 39), artistic (13.4%, N = 28), medical (12.4%, N = 26), followed by following positions legal, engineering, sports, IT and research and development. Some of the obtained data confirm expectations, and therefore the one formulated in the hypothesis of the work, while others differ from expected results. The author therefore draws attention to the necessity of further investigations. Cited by the author conclusions for the educational and social practice in the function of dissertation proposals to the end emphasize the applied nature of pedagogy. • Foreign students only slightly can rely on the school as a source of knowledge about directions and further education institutions and the current needs of the labor market. • Among the surveyed foreign students refugees are characterized by low level of educational - professional aspirations. School should be able to offer in these cases a wide and individualized range of equaling and countervailing activities _ organize help and assistance of family mediators, especially due to the fact that the refugees usually come from countries culturally different from the host country. • Public schools should be better prepared to accept students of foreign nationality in order to effectively implement principles and ideals of intercultural education. • Becomes a legitimate demand of organizing language of the host country, wherever it shall be identified inadequate competences of their lack among pupils of foreign nationality. • Effective school integration and equal opportunities for students of foreign nationality cannot be carried out without making by the school a dialogue with foreign parents and engage them in school life. • Foreign students can function as catalysts of positive attitudes of family members in the host country, or migrant and immigrant communities. Thereby contributing to bind their educational and vocational future with Poland. Educational system in this respect is to play particular and special role. • There is a need to establish a database accumulating examples of good practices in the country (and possibly abroad) in the education of foreign students and to develop mechanisms for their dissemination and promotion.
Aspirations and educational - vocational plans of foreign students in the Warsaw agglomeration
Wydział Studiów Edukacyjnych w Poznaniu
Keywords: Migracje; Migration; uczniowie cudzoziemcy; foreign students; edukacja; education; aspiracje edukacyjno-zawodowe; aspirations educational and vocational; Polska; Poland