Krajobraz osadnictwa pradziejowego doliny rzeki Anthemous (Centralna Macedonia, Grecja) w świetle danych archeologicznych i paleogeograficznych. - Niebieszczański, Jakub (My University, 2017)
Praca dotyczy przemian osadniczych w dolinie rzeki Anthemous w Grecji Północnej od neolitu do początków epoki żelaza. Prezentuje wyniki badań terenowych i laboratoryjnych dotyczących rekonstrukcji środowisk sedymentacyjnych na omawianym obszarze. W tym celu przeprowadzono serię odwiertów geologicznych oraz dokumentacji profili zlokalizowanych nieopodal stanowisk archeologicznych. Dzięki temu uzyskano wgląd w dynamikę różnych środowisk sedymentacyjnych w relacji do osadnictwa pradziejowego. W oparciu o zastosowane analizy palinologiczne, malakologiczne oraz diatomologiczne udało się również odtworzyć środowisko naturalne w postaci pokrywy roślinnej czy też charakteru wód płynących i stałych w pradziejach. W wyniku prac stwierdzono dynamicznie rozwijający się krajobraz w przeszłości, w którego przemianach główny udział miały procesy fluwialne (agradacja i progradacja) i tektoniczne (subsydencja). W nawiązaniu do tych czynników przedstawiono rozwój pradziejowej sieci osadniczej, ukazując możliwe powiązania działalności człowieka ze środowiskiem. Praca ma charakter interdyscyplinarny poprzez łączenie klasycznych metod archeologii osadniczej z warsztatem badawczym geomorfologii i wielu innych nauk przyrodniczych.

Dissertation concerns the settlement changes in the Anthemous Valley in Northern Greece, since the Neolithic to the beggining of the Early Iron Age. It presents the results of fieldworks and laboratory investigations which were undertaken to reconstruct the diversity of sedimentary environment in the discussed study area. Due to this it was possible to obtain an insight into the dynamic of the natural processes in relation to prehistoric habitation. Various methods, such as the vibracoring, palynological, diatom and malacological analysis provided a view of natural environment in the past. In result of the investigations a dynamic developing landscape was revealed, in which creation the most prevailing processes were the fluvial (aggradation and progradation) and tectonic ones. This view was furthermore confronted with the archaeological record, providing the detection of possible links between the prehistoric human activity and natural environment. Following work has an interdisciplinary character, combining the archaeological settlement studies with geomorphological survey and investigations as well as with the laboratory methods derived from various environmental sciences.
Landscapes of prehistoric settlement in the Anthemous Valley (Central Macedonia, Greece) in terms of archaeological and palaeogeographical data
Wydział Historyczny
Keywords: geoarcheologia; geoarchaeology; neolit; Neolithic; epoka brązu; Bronze Age; Zatoka Termajska; Thermaic Bay; środowisko fluwialne; fluvial environment