„Komu za dobrze, niech jedzie do Polski”. O obrazie Polski w niemieckojęzycznej literaturze podróżniczej 'długiego' wieku XVII - Pagórski, Wacław (My University, 2021)
Podejmowany w rozprawie problem badawczy dotyczy stereotypizacji niemieckiego obrazu Polski we wczesnej nowożytności. Autor dowodzi w niej, że do owej stereotypizacji dochodziło wcześniej niż dotychczas zakładano w literaturze przedmiotu, tj. nie w połowie XVIII wieku, a w ciągu wieku XVII. Wiązała się ona nie tylko ze zmianą treści, ale przede wszystkim funkcji obrazu, spowodowaną rozwojem wczesnonowożytnej tożsamości narodowej w społeczeństwie niemieckim. Podstawę źródłową w rozprawie stanowi ok. 50 niemieckojęzycznych relacji z podróży po terenach Rzeczypospolitej z okresu ‘długiego’ wieku XVII (1573-1700), które ukazały się drukiem. Praca składa się z dwóch części: teoretycznej i analitycznej. W pierwszej z nich zaprezentowano stan badań oraz metodologię (imagologia, historyczne badania nad stereotypami oraz semantyka historyczna). Narzędzia tych metod znalazły zastosowanie na kolejnych etapach prac, zaprezentowanych w części drugiej: analizie ilościowej, analizie pojęć, analizie elementów obrazu oraz genezy i sposobu funkcjonowania stereotypów.

The research problem concerns the stereotyping of German image of Poland in the early modern period. The author proves, that this process took place earlier than previously assumed in the literature on the subject, i.e. not in the 18th century but the 17th century. The stereotyping was not so much related to the change of content as to the function of the image and was caused by the development of the early modern national identity in German society. The source basis consists of about 50 printed German travel accounts from the Polish-Lithuanian Commonwealth, from the ‘long’ 17th century (1573-1700). The work consists of two parts: theoretical and analytical. The first one presents the state of research and methodology (imagology, historical research on stereotypes, and historical semantics). The tools of these methods were used at the subsequent stages of the work, presented in the second part: quantitative analysis, analysis of the terminology, analysis of image elements as well as of the genesis and functioning of stereotypes.

Das in der Dissertation behandelte Forschungsproblem betrifft die Stereotypisierung des deutschen Polendbildes in der frühen Neuzeit. Es wird aufgezeigt, dass der Prozess früher stattfand als bisher in der Fachliteratur angenommen wurde, d. h. nicht im 18. Jahrhundert, sondern im Laufe des 17. Jahrhunderts. Die Stereotypisierung war nicht nur mit der Änderung des Inhalts des Polenbildes verbunden, sondern ist auf die Evolution seiner Funktion zurückzuführen. Die Grundlage dazu bildete die Entwicklung der frühneuzeitlichen nationalen Identität in der deutschen Gesellschaft. Die Quellenbasis für die Untersuchung bildeten ca. 50 gedruckte deutschsprachige Reiseberichte, die aus dem ‚langen‘ 17. Jahrhundert stammten und deren Autoren tatsächlich das Königreich Polen-Litauen besuchten. Die Dissertation besteht aus zwei Teilen. Im theoretischen Teil werden der Forschungsstand und die Methode (Imagologie, historische Stereotypenforschung und historische Semantik) dargestellt. Das Instrumentarium der Forschungsrichtungen findet Anwendung in den nachfolgenden Etappen der Untersuchung, die im analytischen Teil beschrieben werden: der quantitativen Analyse, der Untersuchung der Begrifflichkeit der Autoren, der Charakterisierung der Polenwahrnehmung auf Grund der ausgewählten Elemente des Polenbildes sowie dem Erforschen der Genese und Funktionsweise der Stereotype.
„If you feel too well, move to Poland”. About the image of Poland in the German travel literature of the ‘long’ 17th century
„Wem zu wohl ist, der ziehe in Pohlen“. Zum Polenbild in der deutschsprachigen Reiseliteratur des ‚langen‘ 17. Jahrhunderts
Wydział Neofilologii
Keywords: obraz Polski; relacje z podróży; stereotyp; wczesnonowożytna tożsamość narodowa; Image of Poland; Travel Accounts; Stereotype; National Identity in Early Modern Times; Polenbild; Reisebericht; Stereotyp; frühneuzeitliche nationale Identität