Please use this identifier to cite or link to this item: https://hdl.handle.net/10593/12971
Title: Reformy edukacji wyższej w Republice Czeskiej w obszarze finansowania szkół wyższych
Authors: Kwiek, Marek
Keywords: Czeskie szkolnictwo wyższe
Czechy
uniwersytety czeskie
finansowanie szkolnictwa wyższego
reformy szkolnictwa wyższego
reformy nauki
badania naukowe
czeska kadra akademicka
Uniwersytet im. Karola
zarządzanie szkolnictwem wyższym
Wilhelm von Humboldt
Republika Czeska
czeskie reformy
Issue Date: 2015
Publisher: Instytut Badań Edukacyjnych
Citation: Kwiek, M., Reformy edukacji wyższej w Republice Czeskiej w obszarze finansowania szkół wyższych. Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych, 2015, 1-74.
Series/Report no.: Analizy IBE/1/2015;
Abstract: Ewolucję systemu finansowania w Republice Czeskiej (ujmowanej jako „Czechy” w dalszej części raportu) przedstawiamy w odniesieniu do dwóch oddzielnych strumieni finansowania: kształcenia studentów i badań naukowych, oraz dwóch głównych sektorów: dominującego sektora publicznego i stosunkowo niewielkiego sektora prywatnego (bardzo mały sektor państwowy różni się od sektora publicznego tym, że tworzą go uczelnie finansowane przez ministerstwa obrony i spraw wewnętrznych: czeska statystyka dotycząca szkolnictwa wyższego posługuje się zatem trzema kategoriami: instytucje publiczne, prywatne i państwowe). Najważniejsze etapy i trzy główne modele finansowania szkolnictwa wyższego i badań naukowych po 1989 roku (które do pewnego stopnia koegzystują nadal w czeskim szkolnictwie wyższym, chociaż w zmieniających się proporcjach: maleje rola finansowania historycznego, stałą rolę odgrywa finansowanie oparte na liczbie studentów i rośnie rola finansowania opartego na wynikach) to: (1) Model odziedziczony po okresie komunistycznym (finansowanie historyczne: gwarantowane w długich, kilkuletnich okresach czasu, stosunkowo stabilne, niepowiązane z wynikami prowadzonych badań oraz niezwiązane z liczbą studentów, pozostającą przez wiele lat na tym samym poziomie, powiększane o corocznie negocjowany bonus, czyli incremental funding), funkcjonujący w ramach zamkniętego systemu szkolnictwa wyższego o ograniczonym dostępie młodych ludzi do wykształcenia na wyższym poziomie (lata 1990–1991). Model ten wywarł i nadal wywiera duży wpływ na pojmowanie roli szkolnictwa wyższego w społeczeństwie oraz jego finansowanie w późniejszym okresie. Funkcjonowanie tego modelu przez kilkadziesiąt lat wiązało się z dominacją Humboldtowskiej, elitarnej wizji społecznej roli uniwersytetów. czyli per capita funding), wprowadzony w 1991 roku i wpływający bezpośrednio na budżety uczelni od stycznia 1992 roku. Model ten należy rozpatrywać równolegle z decyzją polityczną o braku zgody na powstanie sektora prywatnego w szkolnictwie wyższym i tym samym braku szerszego dofinansowania systemu jako całości ze środków prywatnych na kształcenie. Nie ma też dodatkowego dofinansowania systemu przez środki prywatne pochodzące od studentów w sektorze publicznym. (3) Model finansowania badań naukowych oparty na wynikach (performance-based research funding system), wdrażany stopniowo od 2009 roku i coraz silniej wykorzystujący metodologię ewaluacji, która od tej pory była ciągle udoskonalana (zob. Young 2014: 22–28). Metodologia ewaluacji stanowi najsilniejszy składnik wprowadzanych obecnie w Czechach zmian w finansowaniu: w proponowanej pierwotnie postaci i w aktualnie realizowanych formach to model najbardziej radykalny w Europie, kontrowersyjny i krytykowany w kraju i za granicą. Jednocześnie Narodowy Program Reform Republiki Czeskiej z 2014 roku zapowiada pilotażowe wprowadzenie nowej metodologii oceny wszystkich organizacji zaangażowanych w badania naukowe w 2015 roku oraz rozpoczęcie w tym samym roku prac nad nową metodologią oceny projektów badawczych (zawierającą elementy ex-ante, ex-post oraz ocenę podejmowaną w trakcie trwania projektów, zob. NRP 2014: 21–22).
URI: http://hdl.handle.net/10593/12971
Appears in Collections:Książki/rozdziały (WNS)

Files in This Item:
File Description SizeFormat 
Kwiek_IBE_Czechy_2015.pdf717.24 kBAdobe PDFView/Open
Show full item record



This item is licensed under a Creative Commons License Creative Commons