Recent Submissions
Item type:Item, Access status: Open Access , Local government in Poland and Ukraine: differences and similarities(Ukraińskie Towarzystwo Historyczne w Polsce; Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pomorskiego w Słupsku, 2026) Ksenicz, Igor; Drozd, Roman; Halczak, BohdanThe aim of this article is to compare selected aspects of local government in Poland and Ukraine: sociopolitical (historical experiences of decentralisation, the vision of the reform, the political instrumentalisation of local government), legal (the subjectivity of local government communities) and with regard to management (the structure of decision-making bodies [councils], the structure of executive bodies, territorial division, local budgets). The research question that this paper attempts to answer is: what consequences did the above-mentioned issues have for the consolidation of local and national democracy in Poland and Ukraine? An analysis of legal acts and available documents as well as a literature review was carried out. The author also used own observations. It was established that the consolidation of local democracy has a positive impact on the consolidation of national democracy only after breaking the monopolies of the authoritarian state and creating conditions for decentralization. The sociopolitical, legal and managerial considerations of local democracy were more favorable in Poland than in Ukraine. A common challenge for local government in both states remains its political instrumentalization by national parties. Celem artykułu jest porównanie wybranych aspektów samorządu terytorialnego w Polsce i Ukrainie: społeczno-politycznego (historyczne doświadczenia decentralizacji, wizja reform, polityczna instrumentalizacja samorządu terytorialnego), prawnego (podmiotowość wspólnot samorządowych) oraz zarządzania (konstrukcja organów stanowiących, konstrukcja organów wykonawczych, podział terytorialny, budżety lokalne). Artykuł postara się odpowiedzieć na następujące pytanie badawcze: jakie konsekwencje dla konsolidacji demokracji lokalnej i państwowej w Polsce i Ukrainie miały wspomniane powyżej zagadnienia? Przeprowadzono analizę aktów prawnych i dostępnych dokumentów oraz dokonano przeglądu literatury. Autor wykorzystał również własne obserwacje. Ustalono, że konsolidacja demokracji lokalnej wywiera pozytywny wpływ na konsolidację demokracji państwowej dopiero po przełamaniu monopolu państwa autorytarnego i stworzeniu warunków dla decentralizacji. Czynniki społeczno-polityczne, prawne i zarządzania w demokracji lokalnej były bardziej sprzyjające w Polsce niż Ukrainie. Wspólnym wyzwaniem dla samorządu terytorialnego obu państw pozostaje jego instrumentalizacja polityczna przez partie ogólnokrajowe.Item type:Item, Access status: Open Access , Trójmorze a zmiana paradygmatu amerykańskiej polityki zagranicznej(Fundacja "Otaczaj Blaskiem", 2025-03-10) Brzechczyn, KrzysztofThis paper discusses integrity of Three Seas Initiative on the background of geopolitacal rupture and the changes of American foreign policy’s rules. According to the author, the liberatarian aproach to protection represented by Trump’s admnistration may force particular states of East-Cetnral Europe for seeking others patrons quearanteering them international safety: UE, China, and even Russia. In the results, these changes of international order will delay further integrity of the regionItem type:Item, Access status: Open Access , Pressure-induced proton transfer in cocrystals of glutaric acid and 4,4’-vinylenodipyridine(Elsevier B.V., 2026-04-05) Patyk-Kaźmierczak, Ewa; Izquierdo-Ruiz, Fernando; Lobato, Alvaro; Romi, Sebastiano; Kaźmierczak, Michał; Wątor, Marcela; Bini, Roberto; Recio, J. ManuelSynthesis of multicomponent crystals offers a possibility for relatively straightforward tailoring of physicochemical properties of materials via modification of their composition. Still, despite their vast potential, they remain understudied at non-ambient conditions, missing out on possible structural and chemical effects induced by external stimuli such as temperature or pressure. In this work, high pressure was applied to trigger proton-transfer reaction in a cocrystal of glutaric acid and 4,4’-vinylenodipyridine, with the aim of investigating the relationship between the proton-transfer pressure and difference in the acidity of the coformers (ΔpKa). Our combined IR spectroscopic and X-ray diffraction investigation, supported by DFT calculations, has confirmed that the reaction was successfully induced, with the double proton transfer completed at ≈4 GPa. The reaction is discussed in terms of the changes in the bands observed in IR spectra, as well as changes in the geometry of the carboxylic groups and hydrogen bond between the coformers. Presented results agree with the previous study on cocrystal of malonic acid and 4,4’-bipyridine, providing new data points for establishing a more precise relationship between proton-transfer pressure and ΔpKa.Item type:Item, Access status: Open Access , W stronę świeckiego racjonalizmu i krytyki mechanizmów reprodukcji posłuszeństwa(2026) Puppel, StanisławArtykuł przedstawia świecki racjonalizm jako projekt teoretyczny i normatywny ukierunkowany na zakwestionowanie kulturowych mechanizmów wytwarzania, uwewnętrzniania i reprodukowania posłuszeństwa. Punktem wyjścia jest założenie, że posłuszeństwo nie jest wyłącznie rezultatem bezpośredniego przymusu, lecz może być społecznie konstruowaną formą samokontroli jednostki, podtrzymywaną przez wychowanie do uległości, absolutyzację autorytetu, poczucie winy, lęk, kontrolę zachowań, sankcjonowanie odstępstwa oraz izolowanie alternatywnych sposobów myślenia. Szczególne miejsce zajmuje Kościół katolicki jako historyczny przypadek instytucjonalizacji autorytetu, w której doktryna religijna, norma moralna, hierarchia, rytuał, kontrola zachowania i sankcja tworzyły rozbudowany system reprodukcji podporządkowania. Krytyka nie jest jednak wymierzona w religię jako indywidualne doświadczenie człowieka, lecz w instytucjonalizację władzy w sytuacji, gdy uzyskuje ona immunitet wobec krytycznego sprawdzania. Świecki racjonalizm zostaje zatem zdefiniowany poprzez obronę uniwersalnego prawa człowieka do pytania, poszukiwania, sprawdzania, wątpienia i samodzielnego sądu. Szczególne znaczenie przypisano świeckiej edukacji jako instytucji kształtującej człowieka autonomicznego. Jej trzy podstawowe filary stanowią: rozum, wolność i empatia. Alternatywą dla człowieka posłusznego jest Homo rationalis - jednostka zdolna do samodzielnego poznania, sądu, argumentowania, ponoszenia odpowiedzialności i respektowania autonomii innych. Świecki racjonalizm zostaje tym samym przedstawiony jako projekt intelektualnej emancypacji człowieka spod władzy niekwestionowanego autorytetu oraz jako fundament kultury demokratycznej autonomii.Item type:Item, Access status: Open Access , Klio i dziesiąta muza na szlakach wolności(Fundacja "Otaczaj Blaskiem", 2024-10-08) Brzechczyn, KrzysztofArtykuł zawiera impresje i refleksje autora na temat XVI Międzynarodowego Festiwalu Filmowego „Niepokorni Niezłomni Wyklęci”, który od 4 do 7 października 2024 r. odbył się w Gdyni. Warto podkreślić, że podczas festiwalu prezentowane są filmy fabularne i dokumentalne o historii.