Repository logo

Communities in AMUR

Select a community to browse its collections.

Now showing 1 - 33 of 33

Recent Submissions

Item
Stawanie się zwierzęciem – stawanie się post-człowiekiem: O hybrydowości i zmienności postaci w prozie Terry Pratchetta
(2024) Mussa, Jumana; Stachura, Paweł. Promotor
Niniejsza rozprawa zawiera opis badań na tym, jak podmioty postmodernistyczne i post-ludzkie mogą zostać przedstawione przy pomocy obrazów fantastycznego zmieniania kształtu. Rozdział pierwszy rozprawy zawiera przegląd literatury krytycznej związanej z twórczością Pratchetta, oraz teorii tożsamości, potworności i post-ludzkości. Rozprawa krótko omawia wybrane dzieła Cixous, Kristewy, Butler, Bachtina, oraz Deleuze i Guattariego. Wykorzystuję związki pomiędzy wymienionymi teoretyczkami i teoretykami a pojęciem tożsamości opartej na ciele, co z kolei wiąże się ze zmiennokształtnymi postaciami w prozie Pratchetta. Rozdział drugi zawiera krótkie omówienie przykładów zmiennokształtności w kulturze zachodniej, a szczególnie w dziełach znanych współczesnych autorów fantasy, takich jak J.R.R. Tolkien, George R.R. Martin, Andrzej Sapkowski, Diana Wynne Jones, J.K. Rowling, oraz Angela Carter. Praca zwraca uwagę na związki pomiędzy tropami folklorystycznymi, dziełami wymienionych autorek i autorów, oraz twórczością Pratchetta. Rozdział trzeci rozpoczyna się od omówienia najważniejszych typów postaci w powieściach o Świecie Dysku, oraz postaci użytecznych przy omawianiu reprezentacji pojęć ciała i duszy, oraz związków pomiędzy ciałem i duszą. Następnie rozprawa skupia się na postaciach zmiennokształtnych, które zostały podzielone na „typy” zmiennokształtności wypracowane na podstawie pojęcia Stawania się, zaczerpniętego z prac Deleuze’a i Guattariego. In the first chapter, the dissertation reviews theory surrounding Terry Pratchett’s body of work, as well as theories of identity, monstrosity and post-humanity. The dissertation briefly delves into the works of Cixous, Kristeva, Butler, Bakhtin, as well as Deleuze and Guattari. It draws on the connection between said scholars, body identity, and by extension shape-shifting and Pratchett. The second chapter presents a brief overview of shape-shifting as it appears in Western folklore, as well as in the works of notable contemporary authors, such as J.R.R. Tolkien, George R.R. Martin, Andrzej Sapkowski, Diana Wynne Jones, J.K. Rowling and Angela Carter. A connection will be made between folklore tropes, the work of the aforementioned authors, and the work of Terry Pratchett. The third chapter will start with an exploration of notable Discworld races and beings through which the relationship between body and soul can be explored. Afterwards, the dissertation will focus on a number of shape-shifting characters and/or groups of characters, which will be divided into “types” of shape-shifters named after Deleuze and Guattari’s concept of Becoming.
Item
Dynamika przestrzeni i dynamika w przestrzeni: wpływ nowej fizyki oraz technologii na obrazowanie czasoprzestrzenne w wybranych utworach pisarzy amerykańskich z lat 40. i 50.
(2024) Borkiewicz, Klaudia; Stachura, Paweł. Promotor
Rozprawa stanowi próbę zgłębienia intermedialnej relacji między osiągnięciami naukowymi i technologicznymi z pierwszej poł. XX w. a literaturą, ze szczególnym uwzględnieniem wpływu teorii względności Einsteina oraz eksploracji przestrzeni kosmicznej na kreowanie światów przedstawionych w wybranych utworach prozy amerykańskiej późnego modernizmu lat 40. i 50. XX w. Zmiana paradygmatu naukowego za sprawą przełomowej publikacji Einsteina z 1905 r. początkuje rewolucję naukowo-kulturową, a intensyfikacja działań popularyzujących naukę w latach 20. XX w. otwiera stały dialog między myślą ścisłą a naukami humanistycznymi. Dialog ten przeżywa szczególne ożywienie w latach 40. i 50. przyczyniając się do budowania nowej wrażliwości na percepcję czasu i przestrzeni w literaturze. Analiza wybranych utworów prozy amerykańskiej z lat 40. i 50. XX w. pozwala stwierdzić, że związek literatury z naukami ścisłymi sięga dalej niż wskazywałyby na to opracowania utworów science fiction powstałych we wskazanym okresie. Wybrane utwory wiodących amerykańskich autorów lat 40. i 50. XX w. noszą wyraźne znamiona wpływu nowej fizyki oraz technicyzacji życia i wojny na sposób kształtowania literackich światów wyobrażonych. Mechanizmy wpływu nauki na literaturę zostały zbadane przy pomocy narzędzi metodologicznych zaczerpniętych z „The order of discourse” Foucaulta. Subiektywna percepcja rzeczywistości, rozwarstwianie się światów przedstawionych na nakładające się na siebie, a mimo to autonomiczne czasoprzestrzenie z osobną ramą odniesień, czas jako fenomen wewnętrznie niespójny, alternatywne wymiary czasu, a także motyw ciała ludzkiego jako mikrokosmosu, stanowią główną oś tematyczną przedstawionych w dysertacji badań. The dissertation constitutes an attempt to explore the intermedial relationship between the new scientific and technological achievements from the first half of the 20th century and literature. Special focus is placed on the influence of Einstein’s Theory of Relativity and outer space exploration on the creation of literary space-time imagery in selected works of American late modernist prose of the 1940s and 1950s. The paradigm shift induced by Einstein’s groundbreaking publication from 1905 ignited both scientific and socio-cultural revolution initiating an ongoing dialogue between scientific thought and humanities. The dialogue enters the period of revival in the 1940s and 1950s with the Renaissance of the Theory of Relativity, which awakens new sensitivities in ordinary perception and literary representation space-time. The analysis of selected works of American prose from the 1940s and 1950s proves that the relationship between literature and science is internally complex and goes beyond the scope covered by the studies exploring science fiction texts from late modernist period. Selected works by some of the leading American authors of the 1940s and 1950s, exhibit characteristics of the influence of new physics and space exploration on literary space-time imagery. New scientific findings are brought into literature by discourse series oscillating around the Theory of Relativity and other related scientific advancements. Hence, the mechanisms of the influence of science on selected works of American late modernist prose is analyzed in the study within the conceptual framework of Foucauldian discourse analysis presented in "The order of discourse”. Subjective perception of space, stratification of the represented worlds into overlapping, yet autonomous space-times with separate frames of reference, time as an internally incoherent phenomenon, alternative dimensions of time, and the microcosm of human body constitute the main thematic axes of the research.
Item
Powtórka z historii rozrywki. Szkice historyczne i archeologiczne
(Wydawnictwo Wydziału Historii UAM; Grupa Wydawnicza FNCE, 2024) Frankiewicz, Mateusz; Michalski, Maciej; Wojtczak, Jakub
Na książkę składają się 23 teksty napisane przez 27 autorek i autorów w różny sposób podejmujących problematykę rozrywki oraz związanych z nią zabaw. Zaprezentowane artykuły obejmują szerokie spektrum chronologiczne – około 5000 lat historii ludzkich społeczności. Powtórka z historii rozrywki oznacza przywołanie kulturowych wymiarów zabawy i rozrywki w konkretnej epoce historycznej.
Item
Evolutionary ecology of masting: mechanisms, models, and climate change
(2024) Bogdziewicz, M.; Kelly, D.; Ascoli, D.; Caignard, T.; Chianucci, F.; Crone, E.; Fleurot, E.; Foest, J.; Gratzer, G.; Hagiwara, T.; Han, Q.; Journe, V.; Keurnick, L.; Kondrat, K.; McClory, R.; LaMontagne, J.; Mundo, I.; Nussbaumer, A.; Oberklammer, I.; Ohno, M.; Pearse, I.; Pesendorfer, M.; Resente, G.; Satake, A.; Shibata, M.; Snell, R.; Szymkowiak, J.; Touzot, L.; Zwolak, R.; Żywiec, M.; Hacket-Pain, A.
Many perennial plants show mast seeding, characterized by synchronous and highly variable reproduction across years. We propose a general model of masting, integrating proximate factors (environmental variation, weather cues, and resource budgets) with ultimate drivers (predator satiation and pollination efficiency). This general model shows how the relationships between masting and weather shape the diverse responses of species to climate warming, ranging from no change to lower interannual variation or reproductive failure. The role of environmental prediction as a masting driver is being reassessed; future studies need to estimate prediction accuracy and the benefits acquired. Since reproduction is central to plant adaptation to climate change, understanding how masting adapts to shifting environmental conditions is now a central question.
Item
Muzeum empatyczne. Etnograficzne muzea skansenowskie w perspektywie działań na rzecz dostępności dla osób z niepełnosprawnościami
(2024) Kowańska, Stanisława Maria; Pomieciński, Adam. Promotor
Rozprawa doktorska jest próbą spojrzenia na muzea skansenowskie z perspektywy koncepcji dostępności dla osób z niepełnosprawnościami. Wspomniana kategoria dostępności jest szeroko rozumiana w niniejszym opracowaniu. Autorka ukazuje, że jest to idea, która od dawna kształtowała się w obszarze muzealnym, choć wcześniej nadawano jej inne znaczenia niż w obliczu zmieniającego się w ostatnich latach prawa związanego z dostępnością instytucji publicznych m.in. dla osób z niepełnosprawnościami. Rozprawa doktorska składa się z trzech części: „Muzeum idei”, „Muzeum dostępne” i „Dostępność w muzeum”. W pierwszej części opisano historyczny proces instytucjonalizacji muzeum z perspektywy kategorii dostępności. W drugiej części autorka opisuje, do czego dostęp daje muzeum oraz w jaki sposób jest on realizowany. Ukazuje, że muzeum umożliwia dostęp do dwóch podstawowych przestrzeni: do wiedzy („źródeł poznania”) oraz do „obszaru polityczności”, rozumianego jako możliwość sprawczego uczestnictwa w przestrzeni publicznej. W ostatniej części skupia się na zagadnieniu dostępności muzeów dla osób z niepełnosprawnościami. Omawia w niej m.in. zaplecze teoretyczne wspomnianej idei oraz okoliczności muzealnych działań na rzecz dostępności. The doctoral thesis constitutes an attempt to look at open-air museums from the perspective of accessibility for people with disabilities. The aforementioned category of accessibility is widely understood in this study. The author shows that it is an idea that has long been shaped in the museum field, although it was previously given different meanings considering the changing law in recent years related to the accessibility of public institutions i.a. for people with disabilities. The dissertation consists of three parts: "Museum of Ideas," "Accessible Museum," and "Accessibility in the Museum". The first part describes the historical process of museum institutionalization from the perspective of the category of accessibility. In the second part, the author reflects on the forms of access to a museum. She reveals that the museum provides access to two basic spaces: the knowledge ("sources of cognition") and the "political arena", understood as the possibility of agency and participation in public space. In the last part, she focuses on the issue of accessibility of museums for people with disabilities. She discusses the theoretical background of the aforementioned idea and the circumstances of museum accessibility efforts.
Item
Stwarzanie szczególnego niebezpieczeństwa dla otoczenia jako przesłanka odpowiedzialności odszkodowawczej z tytułu czynów niedozwolonych
(2024) Moska, Monika Magdalena. Promotor; Mularski, Krzysztof. Promotor
Rozprawa dotyczy stwarzania szczególnego niebezpieczeństwa dla otoczenia jako przesłanki (podstawy) odpowiedzialności deliktowej. W wielu europejskich systemach prawnych istnieją klauzule ogólne ustanawiające odpowiedzialność na zasadzie ryzyka związaną z wyjątkowo niebezpieczną przyczyną szkody. W polskim porządku prawnym brak jest obecnie takiej regulacji. Wiele przepisów zostało jednak sformułowanych przez prawodawcę w taki sposób, że zarówno przedstawiciele doktryny, jak i judykatura, niemalże jednomyślnie twierdzą, iż to właśnie wzmożone niebezpieczeństwo wyrządzenia szkód stanowi ich motyw (ratio legis). Najbardziej ilustratywnym przykładem takiej regulacji jest chyba art. 435 k.c. Tyle tylko, że zawarte w nim unormowanie już na pierwszy rzut oka jawi się jako mocno anachroniczne. Jest to element szerszego problemu, związanego z tym, że kształt współczesnego prawa zobowiązań w swoim rudymentarnym zrębie wywodzi się z przełomu XIX i XX wieku. Treść powstałych wówczas kodyfikacji cywilnych państw Europy Zachodniej silnie wpłynęła bowiem – za pośrednictwem Kodeksu zobowiązań – na kształt III księgi Kodeksu cywilnego. Dokonywane na przestrzeni lat zmiany legislacyjne miały na celu przede wszystkim dostosowanie regulacji do zmieniającego się modelu społeczno-gospodarczego, a w niewielkim stopniu uwzględniały postęp technologiczny, gdyż rewolucje technologiczne całkowicie transformujące życie społeczne (takie jak np. upowszechnienie się pary czy elektryczności) zdarzały się średnio raz na sto lat. W ostatnich latach obserwujemy jednak gwałtowne zwiększenie tempa rozwoju technologicznego i jesteśmy świadkami nieustannej rewolucji technologicznej. W porównaniu z czasami twórców Kodeksu zobowiązań i Kodeksu cywilnego z 1964 r. liczba innowacji technologicznych znacznie wzrosła, a czas pomiędzy kolejnymi osiągnięciami techniki i nauki, jak również czas potrzebny na wdrożenie efektów tych osiągnięć do masowej produkcji, znacznie się skrócił. Powyższe czynniki stanowiły asumpt do sformułowania w rozprawie hipotez badawczych, które w pewnym uproszczeniu przedstawić można następująco: (H1) Obowiązujące obecnie w Polsce przepisy prawne regulujące odpowiedzialność odszkodowawczą z tytułu czynów niedozwolonych nie przystają do obecnych uwarunkowań gospodarczo-technologicznych. (H2) Klauzula ogólna wprowadzająca odpowiedzialność na zasadzie ryzyka związaną z wyjątkowo niebezpieczną przyczyną szkody wydaje się najbardziej adekwatna do szybkiego postępu technologicznego oraz spójna z systemem wartości przypisywanym racjonalnemu prawodawcy. Przeprowadzone badania można podzielić na pięć głównych części: 1)Analiza zasad odpowiedzialności deliktowej pozwalająca na ustalenie ich aksjologicznego uzasadnienia. 2)Analiza obowiązujących regulacji krajowych dotyczących odpowiedzialności odszkodowawczej związanej z wprowadzeniem szczególnego niebezpieczeństwa dla otoczenia, tj. art. 435 k.c. oraz rozwiązań zawartych w ustawach szczególnych (dotyczących odpowiedzialności za szkody jądrowe, szkody górnicze i szkody w środowisku). 3)Część komparatystyczna obejmująca analizę analogicznych rozwiązań przyjętych w innych państwach europejskich (tj. w systemie niemieckim, francuskim i czeskim) oraz tzw. prawie modelowym (tj. w Principles of European Tort Law oraz w Draft Common Frame of Reference). 4)Analiza zagrożeń związanych z rozwojem nowych technologii i generowanych przez nie problemów w zakresie prawa deliktów (ze szczególnym uwzględnieniem systemów sztucznej inteligencji i związanych z nimi propozycji w prawie UE). 5)Synteza wyników badań i przedstawienie rekomendacji nowelizacji obowiązujących przepisów (postulaty de lege ferenda). W badaniach wykorzystano przede wszystkim metodę dogmatycznoprawną. Interpretacja tekstów prawnych nastąpiła przy odwołaniu się do Macieja Zielińskiego derywacyjnej koncepcji wykładni w jej postaci rozwiniętej przez Olgierda Boguckiego. Istotną rolę w pracy odegrała również analiza orzecznictwa sądów powszechnych (przede wszystkim Sądu Najwyższego oraz sądów apelacyjnych). Ponadto w badaniach wykorzystano metodę komparatystyczną oraz uwzględniono, w miarę możliwości, dorobek ekonomicznej analizy prawa. W niewielkim zakresie wykorzystano również metodę historyczną, elementy logiki formalnej oraz metodę socjologiczno-prawną. Zastosowanie powyższych metod doprowadziło do potwierdzenia wstępnie sformułowanych hipotez badawczych. The dissertation concerns creating a particular danger to the environment (surroundings) as a ground for tort liability. Many European legal systems incorporate general clauses introducing strict liability associated with an extraordinarily dangerous cause of damage. The regulations currently effective in Poland do not contain such a provision. However, many provisions have been formulated by the lawgiver in such a way that both literature and the judicatory almost unanimously claim that it is the increased risk of causing damage that constitutes the motive (ratio legis) of these regulations. The most illustrative example of such a provision is art. 435 of the Polish Civil Code. Unfortunately, today this provision seems archaic. Which is a part of a broader problem related to the fact that the contemporary system of liability law in Poland was established in general at the turn of the 19th and 20th centuries. The content of the civil codifications of Western European countries established at the time had a strong impact on the development of the Polish Code of Obligations of 27 October 1933 and through it on the form of volume III of the currently effective Civil Code of 23 April 1964. The legislative amendments made over years were aimed mainly at adaptation of regulations to the changing social and economic model of the state. They recognised technological progress on a small scale, because technological revolutions, which completely transformed social life (such as e.g. popularization of steam or electricity) occurred on average once every century. However, the recent years have brought a considerable spike in the pace of technological development and we are currently witnessing an incessant technological revolution. Compared to the times of the authors of the Code of Obligations and the Civil Code of 1964, the numbers of technological innovations have risen considerably and the time between successive technological and scientific breakthroughs as well as the time required to implement the effects of these accomplishments into mass production has been greatly reduced. The above-mentioned factors have led to formulation of the research hypotheses, which can be briefly presented as follows: (H1) The provisions currently effective in Poland regulating tortious liability for damages do not correspond to the current economic and technological reality. (H2) A general clause introducing strict liability associated with an extraordinarily dangerous cause of damage seems to be the most appropriate solution for the current rapid technological progress and appear to be coherent with system of values attributed to a rational lawgiver. The conducted research can be divided into five main segments: 1)Analysis of the rules of tort liability allowing to establishment of their axiological justification. 2)Analysis of the effective national regulations concerning compensation liability associated with introduction of escalated danger to the surroundings, i.e. art. 435 of the Civil Code and the solutions presented in specific laws (concerning liability for nuclear damage, mining damage and environmental damage). 3)Comparative part covering the analysis of corresponding solutions established in other European countries (i.e. in the German, French and Czech systems) and the so-called reference law (i.e. in the Principles of European Tort Law and in the Draft Common Frame of Reference). 4)Analysis of hazards associated with development of new technologies and problems generated by them in the field of tort law (with particular emphasis on artificial intelligence systems and proposals in EU law in this regard). 5)Synthesis of the research results and presentation of recommendations for changing effective standards (de lege ferenda postulates). The study used primarily the legal dogmatic method. The legal texts are interpreted mainly in scope of the derivative concept of the interpretation of M. Zieliński in the form developed by O. Bogucki. The analysis of common court rulings (mainly those of the Supreme Court and Courts of Appeals) also plays an important role in this thesis. In addition, the research used comparative method and took into account, as far as possible, the achievements of the economic analysis of law. The historical method, the elements of formal logic and the sociological method were also used to a limited extent. The application of the above-mentioned methods led to the confirmation of the initially formulated research hypotheses.
Item
Między profesjonalizmem a służbą społeczną. Kształcenie nauczycieli historii w Polsce (1989-2019) Teoria – Praktyka – Zmiana
(2024) Klimorowska, Małgorzata; Skórzyńska, Izabela. Promotorka; Chmura–Rutkowska, Iwona. Promotorka pomocnicza
Praca ma charakter historyczny, a zarazem teoretyczno-empiryczny i dotyczy służby społecznej i profesjonalizmu nauczycieli historii w Polsce w kontekście ich kształcenia w latach 1989-2019. Część pierwszą pracy, historyczno-teoretyczną, stanowią rozdziały I-III zawierające: (1) zarys historii kształcenia nauczycieli w Polsce   po II wojnie światowej do roku 1989; (2) historię kształcenie nauczycieli w Polsce w latach 1989-2019; (3) teoretyczne, to jest pedeutologiczne i dydaktyczno historyczne ramy kształcenia nauczycieli w Polsce po roku 1989. Ta część pracy powstała z wykorzystaniem literatury przedmiotu oraz dzięki analizie aktów prawnych normalizujących polski system oświatowy oraz system kształcenia akademickiego po 1989 roku. W części drugiej pracy, metodologicznej wypracowałam definicje profesjonalizmu i służby społecznej nauczycieli historii w nawiązaniu do ich roli społeczno-zawodowej, omówiłam metody oraz narzędzia badawcze i analityczne oraz grupę badawczą i etykę badań. W części empirycznej opracowałam, inspirowana teorią ugruntowaną, materiał empiryczny, jakim były dla mnie wywiady częściowo ustrukturyzowane przeprowadzone z 12 nauczycielami_kami historii z trzech pokoleń (przełomu i transformacji, nowej szkoły oraz kryzysu zaufania) sporządzając ich portrety zawodowe w ujęciu pokoleniowym i międzypokoleniowym z uwzględnieniem kluczowego dla moich badań pytania o relacje między ich profesjonalizmem i służbą społeczną w kontekście zasobów wyniesionych z historycznych studiów nauczycielskich, w tym przypadku, na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Przeprowadzone analizy pozwoliły mi wypracować wnioski i rekomendacje w odpowiedzi na pytanie o to, co na podstawie przeprowadzonych badań biegu życia zawodowego nauczycieli historii da się powiedzieć o ich profesjonalizmie i służbie społecznej oraz jak wykorzystać wiedzę tę w projektowaniu uniwersyteckiego kształcenia nauczycieli historii. The thesis is historical, as well as theoretical-empirical in its character, and concerns the social service and professionalism of history teachers in Poland in the context of their education in the years 1989-2019. The first part of the thesis, historical and theoretical, consists of chapters I-III containing: (1) an outline of the history of teacher education in Poland after World War II until 1989; (2) history of teacher education in Poland between 1989 and 2019; (3) theoretical, i.e. pedeutological and didactic-historical framework of teacher education in Poland after 1989. This part of the thesis was written using source literature and analysis of legal acts normalizing the Polish educational system and the system of academic education after 1989. In the second, methodological part of the thesis, I developed definitions of professionalism and social service of history teachers in relation to their socio-professional role, described research and analytical methods and tools, as well as the research group and research ethics. In the empirical part, inspired by the grounded theory, I compiled empirical data, specifically semi-structured interviews conducted with twelve history teachers from three generations (breakthrough and transformation, new school and crisis of trust), drawing up their professional portraits from a generational and intergenerational perspective, taking into account the key research questions about the relationship between their professionalism and social service in the context of resources gained while studying to be a history teacher, in this case at the Adam Mickiewicz University in Poznań. The conducted analyses allowed me to develop conclusions and recommendations in response to the question of what can be said about their professionalism and social service based on the conducted research on the professional careers of history teachers, and how to use this knowledge in designing university education for future history teachers.
Item
Stare dobre czytanie
(2015) Graf, Paweł
Szkic omawia poetykę projektowaną przez Terry'ego Eagletona. Opowiada się po stronie tekstu, uważnej lektury, wiary w sens utworu.
Item
Good old reading
(2015) Graf, Paweł
About Terry Eagleton: "How to Read Literature"
Item
Plan nowego ogrodu użytkowego W Gołuchowie z roku 1876
(2023) Ławniczak, Grażyna
lany parku gołuchowskiego i kwietników ogrodnika Adama Kubaszewskiego znane są z publikacji. Odnaleziony "Plan nowego ogrodu warzywnego z otoczeniem" w Muzeum Narodowym w Poznaniu, wskazuje na dawny ogród w Gołuchowie położony po wschodniej stronie od Zamku, znalazł on omówienie w niniejszym artykule. Wykonany został przez Adama Kubaszewskiego, który był zatrudniony w Gołuchowie od października 1876, jako ogrodnik pracował tam 51 lat. W opisie "Planu nowego ogrodu warzywnego z otoczeniem" urządzanego od roku 1877, wykorzystane zostały Rękopisy Adama Kubaszewskiego – dzienniki prac ogrodniczych w dwóch zeszytach: od 1876 do 1883 i przepisywane później notatki z lat 1888-1903, które znajdują się w Bibliotece Ośrodka Kultury Leśnej w Gołuchowie. "Plan nowego ogrodu warzywnego z otoczeniem" narysowany przez Adama Kubaszewskiego w 1876 roku określa kierunki prowadzenia upraw. Opis ogrodu poszerzony został o historię uprawianych roślin według treści Rękopisów. Zasadniczo wiedza o ogrodzie zamkowym w Gołuchowie, który przedstawiał wszystkie działy ogrodnictwa, przekazana została przez Adama Kubaszewskiego w jego książkach i artykułach popularyzujących nowoczesne ogrodnictwo. Na przedstawionym "Planie nowego ogrodu warzywnego z otoczeniem" udokumentowany został "Dawny ogród owocowy francuski", który w trakcie zakładania nowego ogrodu użytkowego został zachowany. Za jego murami hodowano drzewa owocowe espalier. Wnętrze tego ogrodu ze szklarnią południową przy północnym murze, najstarszym z dawnego ogrodzenia, przypisać należy siedemnastowiecznej lokalizacji lub starszej giardino secretto. Przestrzeń dawnego ogrodu użytkowego w Gołuchowie aktualnie służy celom edukacji przyrodniczej prowadzonej przez Ośrodek Kultury Leśnej. W tym miejscu założone zostały regularne kwatery z roślinnością opracowaną tematycznie. The garden layout for the Gołuchów park and the flower beds completed by the gardener Adam Kubaszewski has been made known following a number of publications on the subject. The document "The blueprint for the new vegetable garden with its surroundings”, newly found in the National Museum in Poznań, indicates its location on the east side of Gołuchów Castle and is discussed in this article. The blueprint was created by A. Kubaszewski, who had been employed at Gołuchów as the gardener since October 1876 and had worked within this capacity for 51 years. In the blueprint’s description of the garden, that had been cultivated since 1877, two documents have been used, namely The Manuscripts authored by Adam Kubaszewski himself, a kind of a gardener’s logbook with its daily entries describing all garden works and contained in two volumes spanning the years between 1876 and 1883-; and later re-written notes made between 1888 and 1903 that are currently held in the library of the Forest Culture Centre at Gołuchów. "The blueprint for the new vegetable garden" drawn up by Adam Kubaszewski in 1876 defines the directions involved in the projected cultivation of vegetable crops. The description of the garden was then expanded to include an account of the history of the cultivated plants according to the content of The Manuscripts. It has to be emphasized that all the knowledge on the castle garden at Gołuchów in all its manifestations has been basically passed down to us in what we can find in Adam Kubaszewski’s books and articles popularising and propagating the idea of modern gardening. The discussed "Blueprint…" documents the existence of the former "French fruit garden” that had been preserved while the setting up of the new kitchen garden was on its way. Behind its walls, free standing espalier fruit trees were cultivated. The interior of the garden with the south greenhouse near the north wall, the oldest preserved wall of the former perimeter fence, has to be ascribed to its original location in the seventeenth century or to even earlier giardino secretto. The inner space of the former vegetable garden at Gołuchów is currently used by the Forest Culture Centre for natural education purposes. The garden in its present form features orderly spaces with thematically detailed vegetation.
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Biblioteka Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego