Paradygmat funkcjonalny Herberta Spencera

Abstract

W artykule autor rekonstruuje oryginalny sens, jaki w ramach Spencerowskiego funkcjonalizmu mają pojęcia funkcji, potrzeby, podmiotu funkcji oraz obiektywnych konsekwencji. Wskazuje na zasadniczą odrębność tej koncepcji w stosunku do dwudziestowiecznych teorii funkcjonalnych w socjologii. Choć posługują się one tymi samymi terminami, to nadają im zasadniczo odmienne znaczenie. Fundamentalna jest zwłaszcza dokonana przez Durkheima zmiana sposobu rozumienia terminu „funkcja”, który Spencer odnosił do konkretnego działania (czynności, pracy), a ktory zaczął oznaczać rezultat oddziaływania. Autor kwestionuje przypisywanie Spencerowi założycielskiej roli dla dwudziestowiecznego paradygmatu funkcjonalnego, wskazując jednocześnie na zapoznaną wagę teoretyczną oryginalnej koncepcji autora Zasad socjologii w stosunku do ujęcia zmodyfi kowanego przez Durkheima.