Please use this identifier to cite or link to this item: https://hdl.handle.net/10593/367
Title: Wpływ ruchu turystycznego na przekształcenia rzeźby masywu Babiej Góry - zapis dendrogeomorfologiczny
Other Titles: Trampling impact on relief transformation in the Babia Góra massif - dendrogeomorphological record
Authors: Buchwał, Agata
Advisor: Kostrzewski, Andrzej. Promotor
Keywords: Dendrogeomorfologia
Dendrogeomorphology
Odsłonięte korzenie świerka
Exposed spruce roots
Masyw Babiej Góry
Babia Góra massif
Tempo denudacji
Denudation rate
Szlaki turystyczne
Trail erosion
Issue Date: 17-May-2010
Abstract: Podstawowym problemem badawczym pracy są przekształcenia rzeźby masywu Babiej Góry (1725 m n.p.m.), zachodzące pod wpływem turystyki pieszej. Szczegółowe badania geomorfologiczne, geodezyjne oraz dendrochronologiczne przeprowadzono w obrębie wybranych szlaków turystycznych w Babiogórskim Parku Narodowym. Celem nadrzędnym pracy była charakterystyka ilościowa denudacji antropogenicznej na szlakach turystycznych i w ich najbliższym sąsiedztwie. Istotnym elementem pracy było określenie tempa denudacji na szlakach przy wykorzystaniu analizy dendrogeomorfologicznej korzeni świerka (Picea abies), odsłanianych w wyniku wydeptywania w nawierzchni szlaków turystycznych.Badania wykazały, iż dominującą rolę w modelowaniu szlaków pełnią powolne procesy denudacyjne. Z uwagi na dużą kompakcję gleby na szlakach, przeważają one zdecydowanie nad procesami erozji. W świetle przeprowadzonych badań dendrogeomorfologicznych średnie tempo denudacji na szlakach turystycznych w masywie Babiej Góry wyniosło 3,6 mm/rok. Najintensywniejsze oddziaływanie turystyki pieszej na rzeźbę masywu Babiej Góry wykazano dla okresu 1961-1983. Najwyższe średnie tempo denudacji uzyskano dla najbardziej obciążonego turystycznie szlaku (odcinek: Krowiarki - Sokolica), gdzie wyniosło ono 6,00 mm/rok. Niewątpliwym novum metodycznym pracy, w aspekcie badań oddziaływania pieszego ruchu turystycznego na rzeźbę obszarów górskich, było zastosowanie analiz dendrogeomorfologicznych szlaków turystycznych. Podobne badania przeprowadzono jak dotychczas jedynie w obrębie dwóch obszarów górskich w Europie. Przedstawione w pracy analizy są pierwszym przykładem zastosowania tej metody w Karpatach. W pracy dodatkowo przeprowadzono szczegółowe pomiary geodezyjne w obrębie miejsca poddanego presji turystycznej (punkt widokowy Sokolica, 1367 m n.p.m.). Efektem prac było określenie objętości materiału przemieszczanego w obrębie poletka (150 m2) poddanego oddziaływaniu turystyki pieszej w poszczególnych sezonach morfogenetycznych. Badania wykazały, iż największy ubytek materiału następuje w okresie wiosenno-letnim. W obrębie badanej powierzchni ubytek ten wyniósł od 3,2 do 5,0 m3 i był dziesięciokrotnie mniejszy niż wartość akumulacji. Wynoszenie materiału z powierzchni badawczej zaznaczyło się szczególnie podczas trwania sezonu turystycznego, co należy wiązać z mechanicznym oddziaływaniem ruchu turystycznego na powierzchnię stoku i potwierdza istotną rolę morfotwórczą denudacji antropogenicznej. Efektywność morfologiczna antropopresji jest wspomagana przez naturalne procesy morfogenetyczne, w tym spłukiwanie linijne i powierzchniowe oraz deflację i niwację. Wynikiem pracy jest również, po raz pierwszy dla masywu Babiej Góry, szczegółowe scharakteryzowanie wielkości oraz rozkładu ruchu turystycznego na szlakach turystycznych w sezonie 2008, jak i 2009 roku. Zastosowanie czujników pyroelektrycznych do automatycznego zliczania ruchu turystycznego na szlakach pozwoliło na przeprowadzenie kompleksowej analizy ruchu turystycznego na dwóch najbardziej uczęszczanych szlakach w masywie Babiej Góry.Wyniki pracy, dotyczące zarówno wielkości ruchu turystycznego jak i tempa denudacji na szlakach turystycznych posiadają wysoki aspekt aplikacyjny i mogą posłużyć do analizy odporności poszczególnych odcinków szlaków, a tym samym być przydatne w ich zarządzaniu i ochronie.
The main goal of the study was to quantify the effects of trampling activity and to assess the rate of soil loss from the tourist trails in the Babia Góra National Park (Flysch Carpathians). Tourist traffic within the Babia Góra massif (1725 m a.s.l.) contributes to intensification or initiation of various geomorphic processes. Intensive utilization of footpaths contributes to vegetation damage and soil loss, as well exposure of tree roots within the trail surface and their nearest vicinity. The methodological approach consisted of several methods: geomorphological mapping, geodetic surveys and dendrogeomorphological analyses. In additional monitoring of visitors frequency were carried out in the year 2008 and 2009 by using infrared trail counters (pyroelctric sensors) mounted next to two the most important trails. The main method, which has been applied in the study, was a dendrogeomorphological analyse. The study focused on the analysis of anatomical variations in the annual growth rings of exposed roots of spruce (Picea abies) taken form trail surface. Changes in the root morphology and especially in its anatomy offered a great opportunity to situate erosion processes in time and space. Both macro- and microanalyses of root samples were carried out. A considerable majority of the samples have shown a continuous exposure, rather than an erosive event and a sudden changes in a root anatomy. This fact clearly argue an important role of denudational processes in a slope modeling within footpaths. The study enable to indicate tree periods of tourism impact on relief transformation within the footpaths. The highest trampling pressure has occurred from 1961 to 1983, when 70% roots were exposed on trails. The mean denudation rates, obtained from dendrogeomorphological analyses, were in the ranges of 1.93-6.00 mm/year. The highest rate (6.00 mm/year) was indicated for the most frequently used trail, tracked from Krowiarki Pass to Sokolica.The geodetic surveys have improved a significant soil loss from the bare surface prone to trampling and modeling by natural processes. An annual rate of soil loss on the Sokolica (1367 m a.s.l.) view point ranged from 3.2 to 5.0 m3 and was ten times greater than an accumulation rate.This study made it possible to observe that the high mountain environment is sensitive not only to climatic and environmental changes, but also to tourist presence. The dendrogeomorphological method was applied for the first time on tourist trails in the Polish mountains. The results show how dendrogeomorphological techniques are very helpful to evaluate the human impact.
Description: Nauk Geograficznych i Geologicznych: Instytut Geoekologii i Geoinformacji
URI: http://hdl.handle.net/10593/367
Appears in Collections:Doktoraty (WNGiG)
Doktoraty 2010-2022 /dostęp ograniczony, możliwy z komputerów w Bibliotece Uniwersyteckiej/

Files in This Item:
File Description SizeFormat 
PRACA DOKTORSKA_oryginal_AGATA BUCHWAŁ.pdf
  Restricted Access
7.05 MBAdobe PDFView/Open
Show full item record



Items in AMUR are protected by copyright, with all rights reserved, unless otherwise indicated.