Doktoraty 2010-2026 /dostęp ograniczony, możliwy z komputerów w Bibliotece Uniwersyteckiej/

Permanent URI for this collectionhttps://repozytorium.amu.edu.pl/handle/10593/104

Prace doktorskie są archiwizowane obligatoryjnie zgodnie z Zarządzeniem nr 110/2009/2010 Rektora Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu z dnia 20 listopada 2009 roku w sprawie gromadzenia i udostępniania przez Bibliotekę Uniwersytecką w repozytorium AMUR rozpraw doktorskich bronionych na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Dostęp do pełnego tekstu niektórych prac doktorskich, zgodnie z podpisaną przez autora pracy licencją może zostać ograniczony. Oznacza to, że pełen tekst pracy będzie dostępny dla uprawnionych użytkowników tylko z komputerów na terenie Biblioteki Uniwersyteckiej.

Browse

Now showing 1 - 20 of 1943

Przetwarzanie ironii w języku ojczystym oraz obcym polsko-angielskich dwujęzycznych: Badanie z wykorzystaniem potencjałów wywołanych zdarzeniem
(2026) Chełminiak, Paweł; Bromberek-Dyzman, Katarzyna. Promotor; Jończyk, Rafał. Promotor
Niniejsza rozprawa doktorska dotyczy roli konceptualizacji ironii werbalnej, w szczególności jak dobór bodźców eksperymentalnych wpływa na wyniki i interpretacje, wskazując na behawioralne i neuropoznawcze mechanizmy przetwarzania ironii. Dodatkowo, rozprawa bada te mechanizmy w języku ojczystym (polski) oraz obcym (angielski) u późnych osób dwujęzycznych o wysokiej biegłości w języku drugim. Poprzednie badania pokazują różne wyniki i sugerują, że przetwarzanie ironii jest bardziej wymagające niż przetwarzanie literalności, lub że przetwarzanie ironii może być łatwiejsze, niż przetwarzanie znaczenia literalnego. Taka rozbieżność w wynikach badań może wynikać z wyborów konceptualnych i metodologicznych w procesie kategoryzacji bodźców eksperymentalnych. Niniejsza rozprawa skupia się na trzech czynnikach tj., Języku, Walencji Leksykalnej oraz Walencji Intencji i jak wpływają one na rozumienie ironii. Wyniki badania elektrofizjologicznego analizującego neuropoznawcze podstawy rozumienia ironii pokazują, że przetwarzanie ironii jest bardziej wymagające poznawczo w porównaniu do przetwarzania literalności w języku obcym (większe amplitudy N400 dla ironii), bez różnic w języku ojczystym. Co więcej, jak pokazały większe amplitudy LPP, przetwarzanie ironii może być bardziej efektywne w języku ojczystym, gdyż wymaga pogłębionej reanalizy w porównaniu do znaczenia literalnego. The present PhD dissertation addresses the role of conceptualization of verbal irony, particularly the choices in stimulus selection, in modulating the results and interpretations, pointing to behavioral and neurocognitive mechanisms of irony processing. Additionally, the dissertation explores these mechanisms in the native (L1) and non-native (L2) languages of Polish-English, highly proficient, late bilinguals. Previous research has provided mixed results suggesting that irony processing is more demanding than literalness, or that irony processing may be facilitated compared to literal meaning. This incongruity may be a consequence of the conceptual and methodological choices made concerning categorization of the stimuli used. This project focused on three factors, i.e., Language, Lexical Valence and Intention Valence and explored how they constrain irony comprehension. The results of the electrophysiological study designed to test neurocognitive underpinnings of irony comprehension provide novel evidence to argue that irony processing is more cognitively demanding than literal meaning processing in L2 (larger irony-related N400 amplitudes), but there are no differences between irony and literalness processing in L1. As evidenced by the larger LPP amplitudes, irony processing may be more effective in L1, as it requires more reanalysis than literal meaning in L1.
Przetwarzanie energii światła w sztucznych układach opartych na fotosystemie I
(2026) Goyal Wypychowska, Alice; Gibasiewicz, Krzysztof. Promotor; Szewczyk, Sebastian. Promotor pomocniczy
Fotosystem I (PSI) jest kompleksem białkowopigmentowym o wysokiej naturalnej wydajności kwantowej (blisko 100%), który wykazuje niską wydajność generacji fotoprądu PO unieruchomieniu go na elektrodzie ze szkła przewodzącego (FTO). Pierwszym celem pracy było zbadanie przyczyn tak niskiej wydajności przy użyciu czasowo-rozdzielczej spektroskopii absorpcyjnej. Wykazano, że główną przyczyną ograniczonej wydajności generacji fotoprądu w tym układzie jest zbyt wolny transfer elektronów między PSI a elektrolitem oraz między PSI a podłożem FTO w porównaniu z szybkością rekombinacji ładunków w PSI. Drugim celem pracy było zwiększenie absorpcji światła przez PSI dzięki wykorzystaniu powierzchniowego rezonansu plazmonowego nanocząstek srebra (AgNP) w elektrodach złożonych z PSI i AgNP osadzonych na płytce FTO. Badania tych elektrod przy użyciu ultraszybkiej spektroskopii absorpcji przejściowej wykazały istnienie znaczącej interakcji między PSI i A NP. Photosystem I (PSI) is a protein-pigment complex with high natural quantum efficiency (close to 100%), which shows low efficiency of photocurrent generation (<1 %) when immobilized on a conductive glass electrode (FTO). The first goal of this work was to investigate the reasons for such low efficiency using time-resolved absorption spectroscopy. It was shown that the main reason for the limited efficiency of photocurrent generation in this system is too slow electron transfer between PSI and electrolyte and between PSI and FTO substrate compared to the charge recombination rate in PSI. The second goal of this work was to increase the light absorption by PSI by using the surface plasmon resonance of silver nanoparticles (AgNPs) in electrodes composed of PSI and AgNPs deposited on a FTO plate. Studies of these electrodes using ultrafast transient absorption spectroscopy showed the existence of a si 'ficant interaction between PSI and A NPs.
Środa. Dzieje wielkopolskiego miasta królewskiego i sejmikowego w osiemnastym stuleciu
(2026) Lis, Wojciech; Zwierzykowski, Michał. Promotor
Rozprawa jest próbą wstępnego uchwycenia dziejów XVIII-wiecznej Środy, gdzie odbywały się sejmiki ziemskie województw wielkopolskich. Głównymi źródłami wykorzystanymi w pracy są księgi miejskie, które dostarczyły wielu informacji dotyczących funkcjonowania miasta, księgi metrykalne pozwalające na podjęcie analizy demograficznej miasta, a także akta sejmikowe. Ramy chronologiczne pracy wyznaczają ważne wydarzenia w historii Środy – pożar miasta z 1697 r. oraz II rozbiór Polski. Zagadnienia omówiono w pięciu rozdziałach. W pierwszym scharakteryzowano obraz miasta – jego położenie, opis początków od czasów lokacji, topografii i kluczowych obiektów w mieście. Drugi rozdział porusza kwestie statusu miasta, struktury władz miejskich, funkcjonowania sądów miejskich, finansów oraz ustroju cechowego. W trzeciej części skupiono się na kwestiach związanych ze zmianami liczby ludności Środy, wewnętrznej stratyfikacji mieszczan, stosunkach rodzinnych oraz podjęto próbę analizy socjotopograficznej. Czwarty opisuje zagadnienia dotyczące rolnictwa i hodowli zwierząt, rzemiosła oraz handlu. W ostatnim rozdziale omówiono kwestie dotyczące życia religijnego, kultury intelektualnej oraz wpływu sejmiku na funkcjonowanie miasta. W zakończeniu zawarto krótkie podsumowanie oraz sugestie dotyczące pracy i perspektyw badawczych. Do pracy dołączono obszerną bibliografię oraz aneks źródłowy. This dissertation is an attempt to provide an overview of the history of 18th-century Środa, where the sejmiks of the Greater Poland voivodeships were held. The main sources used in the work are city records, which provided a wealth of information on the town's functioning, parish registers allowing for a demographic analysis, and sejmik records. The chronological framework is defined by important events in Środa's history – the town fire of 1697 and the Second Partition of Poland. These issues are discussed in five chapters. The first characterizes the town – its location, a description of its origins since its location, topography, and key landmarks. The second chapter addresses the town's status, the structure of municipal authorities, the functioning of municipal courts, finances, and the guild system. The third part focuses on issues related to changes in Środa's population, the internal stratification of the townspeople, family relationships, and attempts a sociotopographic analysis. The fourth describes issues related to agriculture and animal husbandry, crafts, and trade. The final chapter discusses issues related to religious life, intellectual culture, and the influence of the sejmiks on the city's functioning. The conclusion includes a brief summary and suggestions for the work and research perspectives. An extensive bibliography and source appendix are included.
Szara strefa znaczeń. Nienapisane – przemilczane – ukryte w poezji Tadeusza Różewicza
(2026) Banaszak-Jankowska, Lidia; Śliwiński, Piotr. Promotor
Dysertacja jest próbą analizy późnej twórczości poety z perspektywy tego, co pozostaje w niej niejednoznaczne, niewypowiedziane lub świadomie pominięte. Analiza obejmuje okres twórczości Różewicza z lat 1991–2014 i koncentruje się na trzech kluczowych obszarach, które poeta celowo unikał lub marginalizował: doświadczenia Zagłady, Polski jako ojczyzny oraz ukrytych aspektów wiary i niewiary. Pierwszy rozdział, Niewypowiedziana Zagłada, opisuje sposób, w jaki Różewicz odnosi się do tematu Holocaustu. Praca skupia się na strategiach milczenia i pominięcia, które poeta stosował w odniesieniu do kwestii żydowskich, a także na znaczeniu powtórzenia jako metody poetyckiej. Drugi rozdział, Przemilczana Polska, bada stosunek Różewicza do ojczyzny, ukazując jego dystans wobec narodowych narracji i marginalizację znaczenia Polski jako elementu tożsamości. Rozdział trzeci omawia późną twórczość Tadeusza Różewicza, ze szczególnym uwzględnieniem zbioru. Płaskorzeźba z 1991 roku, od którego datować można zmianę w sposobie opisywania przez poetę doświadczenia religijnego. Rozdział ostatni, Wszystko, co nienapisane, bada związek między biografią poety a jego twórczością. Szczególną uwagę poświęcono publikowanym rękopisom poezji Różewicza, uznając je za sposób przekroczenia granic języka w stronę materialności poezji. The dissertation analyzes the poet’s late works (1991–2014) through the lens of deliberately omitted themes. The study focuses on three key aspects: the experience of the Holocaust, Poland as a homeland, and hidden declarations of faith and disbelief. The first chapter examines Różewicz’s relationship with the theme of the Holocaust, highlighting conscious silences and the strategy of repetition as a means of returning to the unspoken. The second chapter explores his detachment from national narratives and the marginalization of Poland as an element of identity. The third chapter discusses Tadeusz Różewicz’s late poetry, with particular emphasis on the 1991 publication Płaskorzeźba, which marks a shift in the poet’s approach to religious experience, expressed through the aporia of simultaneous declarations of faith and disbelief. The final chapter examines the relationship between the poet’s biography and his work, emphasizing non-writing as a deliberate artistic choice. Particular attention is given to Różewicz’s published manuscripts, which are interpreted as a means of transcending linguistic limitations—moving toward the materiality of poetry through silence. The dissertation highlights the significance of silence and unwritten in Różewicz’s poetry, demonstrating that the unspoken plays a crucial role in his work.
Znaczenie „Średniości” w Globalnym Systemie Międzynarodowym. Państwa Członkowskie MIKTA jako Studium Przypadku
(2026) Potera, Natalia Adrianna; Osiewicz, Przemysław. Promotor
Kwestia potęgowości i bezpośrednio z nią związanego wpływu stanowi fundamentalny obszar zainteresowania badaczy nauk społecznych, zwłaszcza tych zajmujących się dziedziną nauk politycznych. Chociaż zagadnienie potęgi było przez lata zgłębiane przez wielu badaczy, tempo zmian w coraz bardziej zglobalizowanym świecie wymaga od środowiska akademickiego ciągłej aktualizacji tego tematu. Celem niniejszej rozprawy doktorskiej była próba określenia poziomu potencjału mocarstwowego państw wchodzących w skład nieformalnego partnerstwa MIKTA, skupiającego państwa średniej potęgi. Członkowie tej grupy są postrzegani na arenie międzynarodowej jako gracze, którzy w przyszłości będą mogli mieć dominujący głos nie tylko w wymiarze polityki regionalnej, ale również globalnej. Porównanie ich potencjałów – w tym atrybutów materialnych, behawioralnych oraz ideowych – miało na celu wskazanie, które atrybuty siły w największym stopniu determinują obecnie pozycję państwa w globalnym systemie międzynarodowym, a także ukazanie zagrożeń wynikających z niedostatecznego nacisku na odpowiedzialne i efektywne zarządzanie dostępną wiedzą oraz zasobami. Autorka podjęła się przy tym próby odpowiedzenia na trzy główne pytania badawcze: Które z wybranych aspektów potęgowości są głównymi determinantami dalszego rozwoju członków MIKTA? Jakie jest prawdopodobieństwo uzyskania przez nie pozycji supermocarstwa lub mocarstwa ponadregionalnego w przyszłości? Jakie problemy napotykają te państwa na drodze do zwiększenia swojej mocarstwowości? The question of power, and the influence directly associated with it, constitutes a fundamental area of inquiry within the social sciences, particularly in the field of political science. Although the concept of power has been extensively examined by numerous scholars over the years, the accelerating pace of change in an increasingly globalized world requires the academic community to engage in its constant reassessment and redefinition. The purpose of this doctoral dissertation was to define the level of great-power potential of the states forming the informal MIKTA partnership, which brings together middle-power actors. The members of this group are perceived in the international arena as players who may in the future have a decisive voice not only in the realm of regional politics but also on a global scale. The comparison of their respective potentials – including material, behavioral, and ideational attributes – was intended to identify the attributes of power that most significantly determine a state’s position in the contemporary international system, while also highlighting the risks arising from insufficient emphasis on the responsible and effective management of available knowledge and resources. In the framework of this study, the author sought to respond to three principal research questions: Which of the selected dimensions of power function as the primary determinants of the further development of the MIKTA members? What is the probability that these states will attain the status of a superpower or a transregional power in the future? And what obstacles do they encounter in their pursuit of enhanced power status?
Percepcja długości pogłosu w salach o regulowanej akustyce
(2026) Błasiński, Łukasz; Kociński, Jędrzej. Promotor
Wprowadzenie - problem badawczy. Coraz większa świadomość słuchaczy oraz chęć zapewnienia jak najlepszej jakości doznań akustycznych widzom różnych wydarzeń kulturalnych, a także konieczność wykorzystania tych samych pomieszczeń do wydarzeń różnego rodzaju spowodowały powstanie różnych rozwiązań pozwalających na regulację parametrów akustycznych w salach koncertowych. Początkowo stosowano rozwiązania pasywne, wykorzystując różnego rodzaju tkaniny tłumiące skracające czas pogłosu, obecnie – w celu regulacji warunków akustycznych – wykorzystuje się skomplikowane systemy aktywne i zaawansowane algorytmy cyfrowego przetwarzania sygnałów. Mimo upływu ponad 100 lat od wprowadzenia czasu pogłosu jako pierwszego kwantyfikatora w akustyce wnętrz, wciąż nie ustalono jednoznacznej zależności pomiędzy parametrami obiektywnymi a subiektywną oceną długości pogłosu przez słuchaczy. Niektórzy autorzy wskazują na silne powiązania między subiektywną oceną a parametrami czasu pogłosu (RT, EDT), podczas gdy inni dowodzą, że wskaźniki te nie zawsze dobrze odzwierciedlają wrażenia słuchowe. W części prac podkreśla się rolę parametrów związanych z klarownością lub wczesnymi odbiciami, które mogą istotnie wpływać na odbiór pogłosu. Pojawiają się także badania, w których różni słuchacze odmiennie interpretują długość pogłosu dla tych samych warunków akustycznych. Cel. Niniejsza dysertacja poświęcona jest analizie wpływu systemów regulacji warunków akustycznych – zarówno pasywnych, jak i aktywnych – na właściwości pogłosowe pomieszczeń oraz percepcję właściwości akustycznych przez słuchaczy. Celem pracy było zidentyfikowanie zmian w charakterystykach pogłosowych wynikających z różnych rozwiązań technicznych oraz określenie ich znaczenia dla percepcji słuchowej. Pomiary w salach koncertowych i eksperymenty psychoakustyczne umożliwiły zarówno weryfikację skuteczności systemów wspomagania akustyki, jak i pogłębioną analizę percepcji pogłosowości. Analizie poddano zarówno obiekty wyposażone w elektroniczne systemy wspomagania akustyki, umożliwiające elastyczne kształtowanie warunków odsłuchowych, jak i sale wykorzystujące wyłącznie pasywne metody regulacji parametrów akustycznych. Takie podejście umożliwiło wszechstronną ocenę skuteczności poszczególnych rozwiązań i pozwoliło na porównanie ich wpływu na obiektywne i subiektywne aspekty akustyki pomieszczeń. Metodyka. W pracy przyjęto perspektywę trójwymiarową, obejmującą przegląd literatury przedmiotu, analizę obiektywnych pomiarów akustycznych oraz eksperymenty psychoakustyczne. Pierwszym celem było zidentyfikowanie zmian w charakterystykach pogłosowych wynikających z zastosowania różnych rozwiązań technicznych, a nadrzędnym określenie, na ile zmiany te mają znaczenie z punktu widzenia percepcji słuchowej odbiorców. Dzięki szczegółowym pomiarom wykonanym w rzeczywistych salach koncertowych możliwa była weryfikacja skuteczności działania systemów regulacji akustyki, natomiast przeprowadzone w warunkach kontrolowanych eksperymenty psychoakustyczne pozwoliły na dogłębną analizę percepcji pogłosowości oraz zrozumiałości mowy na podstawie rzeczywistych materiałów dźwiękowych. Część teoretyczna (A) stanowi przegląd zagadnień akustyki wnętrz, ze szczególnym uwzględnieniem sal koncertowych i obiektów wielofunkcyjnych. Omówiono rozwój dyscypliny, aktualne metody badawcze i pomiarowe oraz kluczowe parametry akustyczne w kontekście funkcji użytkowych. Przeanalizowano również literaturę przedmiotu, w tym najważniejsze badania dotyczące relacji między właściwościami fizycznymi a subiektywnym odbiorem przez słuchaczy. Część empiryczna (B) skupia się na analizie obiektywnych parametrów akustycznych wnętrz z aktywną i pasywną regulacją pogłosowości, bazując na szerokim materiale pomiarowym z sal koncertowych. Wyniki zestawiono z klasycznymi danymi referencyjnymi, co pozwoliło zidentyfikować typowe schematy działania poszczególnych systemów oraz stanowiło podstawę dalszych badań percepcyjnych. Część eksperymentalna (C) obejmuje weryfikację wpływu modyfikacji warunków akustycznych na percepcję pogłosowości i zrozumiałość mowy. W części tej opisano 11 przeprowadzonych eksperymentów badawczych, w których wykorzystano precyzyjnie przygotowany materiał dźwiękowy, pozwalający na manipulację wartościami wybranych parametrów akustycznych. Uczestnicy oceniali próbki odzwierciedlające warunki akustyczne rzeczywistych sal koncertowych, a zgromadzone dane zostały poddane szczegółowej analizie statystycznej. Analiza ta pozwoliła zidentyfikować zależności pomiędzy obiektywnymi, fizycznymi parametrami akustycznymi a subiektywnymi ocenami słuchaczy, co umożliwiło określenie percepcyjnej czułości na zmiany poszczególnych właściwości akustycznych. Wyniki. Rezultaty przeprowadzonych eksperymentów jednoznacznie wskazują, że percepcja długości pogłosu w salach z systemami RES znacząco różni się od percepcji w przestrzeniach bez regulacji lub z rozwiązaniami pasywnymi. Zarówno dobór parametrów najsilniej powiązanych z percepcją długości pogłosu, jak i ich znaczenie dla oceny subiektywnej, zależą od zastosowanego systemu regulacji oraz trybu pogłosu. W salach z RES obserwuje się większe znaczenie parametrów związanych z klarownością i zrozumiałością mowy oraz odmienność w kierunkach korelacji klasycznych wskaźników, takich jak EDT, w porównaniu z salami bez aktywnej regulacji. Wnioski. Identyfikacja parametrów najlepiej skorelowanych z percepcją długości pogłosu, takich jak RT20 oraz C80, pozwala na lepsze dostosowanie ustawień systemów aktywnych do oczekiwanych efektów akustycznych. Zwrócono jednak uwagę, że w niektórych scenariuszach pomiarowych istotny okazał się także parametr EDT, co wskazuje na potrzebę monitorowania zarówno parametrów związanych z fazą późną, jak i z wczesnym przebiegiem zaniku energii. Wyniki eksperymentów pokazały również, że niektóre ustawienia RES mogą prowadzić do spadku jednorodności akustycznej, co powinno być uwzględniane przy projektowaniu i strojeniu systemów. Wnioski płynące z pracy podkreślają praktyczne znaczenie zarówno obiektywnych parametrów akustycznych, jak i ich odbioru słuchowego w zastosowaniach inżynierskich i projektowych. Wyniki te stanowią kolejny krok w procesie naukowego poszukiwania relacji między parametrami pomiarowymi a subiektywną percepcją dźwięku w pomieszczeniach, która mimo wieloletnich badań wciąż pozostaje kluczowym wyzwaniem dla akustyków i projektantów. Ostateczną miarą jakości akustyki pozostaje bowiem odbiór subiektywny słuchacza, dla którego decydujące są indywidualne wrażenia towarzyszące przebywaniu w danym miejscu i odbiorowi prezentowanych utworów, niezależnie od wartości uzyskanych w pomiarach technicznych. Background: Growing listener awareness and the desire to provide the best possible acoustic experience for audiences at various cultural events, coupled with the need to use the same rooms for different types of events, have led to the development of solutions for adjusting concert hall acoustics. Initially, passive solutions employing various types of soundabsorbing fabric were used to reduce reverberation time. Nowadays, complex active systems and advanced digital signal processing algorithms are employed to regulate acoustic conditions. Despite more than 100 years having passed since reverberation time was introduced as the first quantifier in interior acoustics, a clear relationship has yet to be established between objective parameters and listeners' subjective assessment of reverberation length. While some authors emphasise the strong links between subjective assessment and reverberation time parameters (RT, EDT), others argue that these indicators do not always accurately reflect auditory impressions. Some studies emphasise the role of parameters related to clarity or early reflections, which can significantly affect perception of reverberation. Furthermore, there are studies in which different listeners interpret the same acoustic conditions differently in terms of reverberation time. Aim of the study: This dissertation analyses the impact of acoustic control systems (both passive and active) on the reverberation properties of rooms, and how these properties are perceived by listeners. The work aimed to identify changes in reverberation characteristics resulting from various technical solutions, and determine their significance for auditory perception. Measurements in concert halls and psychoacoustic experiments verified the effectiveness of acoustic support systems and enabled an in-depth analysis of reverberation perception. The analysis covered facilities with electronic acoustic support systems that enable flexible shaping of listening conditions, as well as halls that use passive methods of acoustic parameter control only. This approach allowed for a comprehensive evaluation of the effectiveness of the individual solutions and a comparison of their impact on objective and subjective aspects of room acoustics. Methodology: The study took a three-dimensional approach, incorporating a literature review, analysis of objective acoustic measurements and psychoacoustic experiments. The primary objective was to identify changes in reverberation characteristics resulting from various technical solutions. The overarching objective was to determine the significance of these changes from the perspective of audience auditory perception. Detailed measurements taken in real concert halls verified the effectiveness of acoustic control systems, and psychoacoustic experiments conducted under controlled conditions enabled an in-depth analysis of reverberation perception and speech intelligibility based on real sound materials. The theoretical section (A) provides an overview of interior acoustics, with a particular focus on concert halls and multifunctional facilities. It discusses the development of the discipline, current research and measurement methods, and key acoustic parameters in the context of functional use. The literature on the subject is analysed, including the most important studies on the relationship between physical properties and listeners' subjective perception. The empirical section (B) focuses on analysing the objective acoustic parameters of interiors with active and passive reverberation control, based on extensive measurement data from concert halls. These results were compared with classic reference data to identify typical operational patterns of individual systems, forming the basis for further perceptual research. Part C (the experimental section) verifies the impact of acoustic modifications on the perception of reverberation and speech intelligibility. It describes 11 research experiments that used precisely prepared sound material to allow the manipulation of selected acoustic parameters. Participants evaluated samples reflecting the acoustic conditions of real concert halls, and the collected data were subjected to detailed statistical analysis. This analysis revealed correlations between objective acoustic parameters and subjective listener evaluations, enabling the determination of perceptual sensitivity to changes in individual acoustic properties. Results: The results of the experiments clearly demonstrate that the perception of reverberation time differs significantly between rooms with and without RES systems, or with passive solutions. The parameters most strongly associated with the perception of reverberation time, and their significance for subjective assessment, depend on the control system and reverberation mode used. In rooms with RES, parameters related to speech clarity and intelligibility are more important, and the correlation directions of classic indicators such as EDT differ compared to rooms without active control. Conclusions: Identifying the parameters that best correlate with the perception of reverberation time, such as RT20 and C80, enables more precise adjustment of active system settings to achieve the desired acoustic effects. However, it was noted that, in some measurement scenarios, the EDT parameter was also significant, indicating the need to monitor both late- and early-phase energy decay parameters. The results of the experiments also showed that some RES settings can decrease acoustic homogeneity, a factor that must be considered when designing and tuning systems. The conclusions drawn from this study emphasise the practical importance of objective acoustic parameters and their auditory perception in engineering and design applications. These results represent another step in the scientific investigation of the relationship between measurement parameters and the subjective perception of sound in rooms. Despite many years of research, this remains a key challenge for acousticians and designers. Ultimately, the subjective perception of the listener remains the ultimate measure of acoustic quality, as their individual impressions and perception of the presented works in a given place are decisive, regardless of the values obtained in technical measurements.
Wyznaczenie właściwości fizycznych i dynamicznych planetoid zaobserwowanych przez misję Gaia
(2024) Dziadura, Karolina; Bartczak, Przemysław. Promotor; Oszkiewicz, Dagmara. Promotor pomocniczy
Niniejsza rozprawa doktorska poświęcona jest złożoności astrometrii planetoid, wyznaczaniu ich rozmiarów, gęstości, orbit oraz subtelnych niegrawitujących efektów orbitalnych. Głównym celem badania było określenie rozmiarów planetoid na podstawie danych z zakryć gwiazdowych oraz stworzenie efektywnej metody wykorzystania danych Gaia DR2 i DR3 do określenia efektu Jarkowskiego dla planetoid. Gaia nie tylko poprawia jakość naziemnej i satelitarnej astrometrii planetoid, wykorzystując swój precyzyjny katalog gwiazd do redukcji astrometrycznej, ale również dostarcza obszernych danych astrometrycznych samych planetoid. Dane te zostały włączone do obliczeń orbit wraz z danymi radarowymi z JPL Horizon oraz danymi naziemnymi i satelitarnymi z MPC. Ponadto, zweryfikowano i wykorzystano nowy, bardziej precyzyjny model ważenia astrometrii oraz zastosowano nowe metody weryfikacji do sprawdzania wyników. Badanie skupiło się również na stworzeniu bardziej złożonej metody wykorzystania danych z zakryć, w tym ich niepewności, do określenia rozmiarów planetoid. This doctoral thesis explores the complexity of asteroid astrometry, the process of orbit determination, and non-gravitational effects. The main objective of the research was to determine the asteroid sizes from the occultation data and create an efficient approach to utilize the Gaia DR2 and DR3 data for the determination of the Yarkovsky effect of asteroids Gaia not only enhances the quality of group-based and satellite asteroid astrometry by applying its precise stellar catalog for astrometry reduction but also provides a large number of asteroid astrometry data itself. These data were incorporated into the orbit computation along with radar data from the JPL Horizon and ground-based and satellite data from the MPC. Moreover, the research verified and used a new, more precise weighting scheme for astrometry and new verification methods to cross-check the results. The study also focused on the creation of a more complex approach to utilise the occultation data including its uncertainties for the determination of the asteroid sizes. Ultimately, the analysis of the Yarkovsky effect on asteroids allowed for the determination of their densities, providing crucial parameters for understanding the physical properties and evolution of these minor celestial bodies
Własności antybiotyku (ciprofloksacyny) uwięzionego w nanotubach węglowych. Właściwości antybakteryjne układu
(2025) Przybylska, Natalia; Śliwińska-Bartkowiak, Małgorzata. Promotor; Kościński, Mikołaj. Promotor pomocniczy
W pracy przedstawiono właściwości wodnego roztworu ciprofloksacyny zaadsorbowanego w jednościennych nanorurkach węglowych (SWCNTs) oraz w matrycach porowatych (SBA15 i MCM41). Zbadano wpływ rozmiaru nanorurek i ich struktury na oddziaływania z wodnym roztworem leku. Charakterystyka układu ciprofloksacyna – nanorurki węglowe pozwoliły na zbadanie ich wpływu na bakterie E. Coli. W małych porach o wymiarach nanometrów, ze względu na silny wpływ sił powierzchniowych i zmniejszoną wymiarowość układu, zachowanie układu jest inne niż w skali makroskopowej. Działanie ciprofloksacyny zaadsorbowanej w nanorurkach węglowych jest wydłużone, a zmniejszenie się adhezji bakterii powoduje zwiększenie działania antybakteryjnego. Antybiotyk zaadsorbowany w nanorurkach węglowych działa na większą ilość bakterii E. Coli, gdyż SWCNTs odrywają bakterie tworzące biofilmu umożliwiając skuteczniejsze działanie antybiotyku. W przypadku potraktowania bakterii nanorurkami z ciprofloksacyną proces destrukcji ścian komórkowych wydłuża się, a jednościenne nanorurki węglowe aglomerują się wokół mikrobów. This thesis presents the properties of an aqueous solution of ciprofloxacin adsorbed in single-walled carbon nanotubes (SWCNTs) and in porous matrices. (SBA15 i MCM41). The influence of the size of nanotubes and their structure on interactions with an aqueous solution of the drug was investigated. The characterization of the ciprofloxacin-carbon nanotube system allows for studying its effects on E. coli bacteria. In small nanometer-sized pores, due to the strong influence of surface forces and the reduced dimensionality of the system, the behavior of the system is different from the macroscopic scale. Ciprofloxacin adsorbed in carbon nanotubes has a longer-term effect, and the decreased bacterial adhesion leads to an increase in antibacterial activity. The antibiotic adsorbed in carbon nanotubes affects E. Coli, as SWCNTs detach biofilm-forming bacteria, allowing the antibiotic to kill bacteria more effectively. When microbes are treated with ciprofloxacin confined in nanotubes, the process of cell wall destruction is prolonged, and the single-walled carbon nanotubes agglomerate around the bacteria.
Układy samoorganizujące na bazie surfaktantów polimerycznych i formulacji lipidowych, charakterystyka oraz zastosowanie do tworzenia stabilnych kompleksów z kwasami nukleinowymi
(2024) Polańska, Żaneta; Kozak, Maciej. Promotor; Pietralik-Molińska, Zuzanna. Promotor pomocniczy
Terapia genowa to szczególna gałąź współczesnej medycyny, pozwalająca na leczenie chorób na poziomie genów, a kluczem do jej skuteczności jest opracowanie wydajnych i bezpiecznych nośników materiału genetycznego. Dobrym kandydatem na niewirusowy nośnik są kationowe surfaktanty trimeryczne, które ze względu na zwielokrotniony ładunek elektryczny i liczbę łańcuchów alkilowych, wykazują zdecydowanie lepsze właściwości od swoich monomerycznych odpowiedników. Potencjalną cytotoksyczność nośników na bazie surfaktantów trimerycznych można zredukować poprzez wprowadzenie do lipidów, które naturalnie występują w błonach biologicznych. Co więcej, dodatek lipidów może również poprawić wydajność transfekcji do komórek żywych. Głównym celem pracy było otrzymanie i charakterystyka systemów na bazie kationowych surfaktantów trimerycznych i formulacji lipidowych pod kątem ich potencjalnego zastosowania jako niewirusowych nośników do terapii genowej. W pracy badano układy na bazie surfaktantów trimerycznych (różniących się częścią polarną), formulacji lipidowych i DNA o różnej długości. Otrzymane wyniki potwierdziły potencjał aplikacyjny proponowanych systemów na bazie surfaktantów trimerycznych i formulacji lipidowych jako niewirusowych nośników, także pozwoliły wytypować najbardziej obiecujące układy do dalszych badań pod kątem ich zastosowania. Gene therapy is a novel form of modern medicine that allows the treatment of diseases at the gene level. The key to its effectiveness lies in the development of efficient and safe carriers of genetic material. A promising candidates for a non-viral carriers are cationic trimeric surfactants, which, due to their multiplied electric charge and the number of alkyl chains, exhibit far better properties than their monomeric counterparts. A potential cytotoxicity of carriers based on trimeric surfactants can be reduced by adding lipids, which naturally occur in biological membranes. Moreover, the addition of lipids can also improve the efficiency of transfection efficiency into living cells. The primary goal of this study was to obtain and characterize systems based on cationic trimeric surfactants and lipid formulations for their potential use as non-viral carriers in gene therapy. In this research, systems consisting of trimeric surfactants (differing in their polar parts), lipid formulations and DNA of various lengths were studied. The results confirmed the potential application of the proposed systems, based on trimeric surfactants and lipid formulations, as non-viral carriers. The study also identified the most promising systems for further investigation regarding their practical use.
Świadectwa / głosy / zapisy polskich Ravensbrüczanek. Mniej znana odsłona jednostkowego i wspólnotowego doświadczania lagru – próba konfrontacji
(2026) Kołodziejska, Agnieszka Marcelina; Kuczyńska-Koschany, Katarzyna. Promotor
Rozprawa dotyczy świadectw Polek, więzionych w latach 1939-1945 w niemieckim obozie koncentracyjnym dla kobiet w Ravensbrück (FKL Ravensbrück). Celem były opis, analiza i interpretacja tego zbioru oraz przybliżenie kobiecego doświadczania lagru w aspekcie jednostkowym i wspólnotowym. Kontekst stanowi ł y świadectwa Ravensbrüczanek z innych krajów oraz świadectwa byłych więźniarek KL Auschwitz-Birkenau. Metodologiczne instrumentarium rozprawy to pojęcia z trzech dyskursów: lagrowego, zagładowego i feministycznego, elementy warsztatu filologicznego i historycznego, a także pojęcia zapożyczone z psychologii i socjologii. Dysertacja składa się z dziewięciu rozdziałów: wstępnego, określającego tło historyczne dla dalszych rozważań, oraz ośmiu studiów przypadków, ułożonych chronologicznie według dat publikacji omawianych w nich świadectw. Dominują wśród nich głosy/zapisy, jedno miało charakter pozawerbalny (graficzno-malarski). Bohaterki rozprawy łączyła przynależność do inteligencji polskiej, a różniły daty i miejsca urodzenia/zamieszkania, status społeczny, światopogląd i wykształcenie/profesja. Ich różnorodność, również w przeżywaniu lagru i zapisywaniu tego doświadczenia, umożliwiła przybliżenie szczególnego momentu stawania się kobietą. Dopełnieniem dysertacji jest aneks zawierający wykaz topiki ravensbrückiej, imienny wykaz Ravensbrüczanek oraz wybrane dokumenty archiwalne. The dissertation examines a body of the testimonies by Polish women imprisoned between 1939 and 1945 in the German women's concentration camp at Ravensbrück. The aim was to describe, analyze, and interpret this collection and to explore women's experiences of the camp from both individual and communal perspectives. The context was provided by testimonies from Ravensbrück women from other countries and by former female prisoners of Auschwitz-Birkenau. The methodological framework includes concepts from three discourses: camp studies, Holocaust research, feminist theory, also philological and historical methods, concepts borrowed from psychology and sociology. The dissertation is composed of nine chapters: an introductory one and eight case studies arranged chronologically according to the publication dates of the records under discussion. The testimonies are predominantly verbal accounts, while one is non-verbal (drawings and paintings). The dissertation's protagonists shared affiliation with the Polish intelligentsia, but differed in their dates and places of birth/residence, social status, worldview, and education/profession. Their diversity, including in their experiences of the camp and the recording of this experience, allowed for a closer look at the unique moment of „becoming a woman”. The dissertation concludes with an appendix containing a list of Ravensbrück-related topoi, a nominal register of Ravensbrück prisoners, selected archival documents.
Potencjał odporności małych lokalnych rynków pracy w Polsce
(2026) Koliński, Krystian Piotr; Kacprzak, Ewa. Promotor; Kołsut, Bartłomiej. Promotor
Dynamiczne przemiany społeczno-gospodarcze wpływają na funkcjonowanie współczesnych rynków pracy. Wynikają one m.in. z rozwoju gospodarczego, umiędzynarodowienia, integracji europejskiej, kryzysów (pandemia COVID-19, wojna w Ukrainie) oraz zmian preferencji konsumentów. Coraz częściej badania te prowadzone są w świetle koncepcji odporności (resilience), która koncentruje się na zdolności systemów do radzenia sobie z negatywnymi zjawiskami i szokami. Pomimo rosnącego zainteresowania tą problematyką, nadal brakuje analiz odnoszących się do skali lokalnej, kluczowej dla procesów adaptacyjnych. Celem badań było określenie poziomu potencjału odporności małych lokalnych rynków pracy (LRP) w Polsce oraz identyfikacja czynników go kształtujących. Badania rozpoczęto od analizy literatury, a następnie przeprowadzono delimitację LRP w celu wyodrębnienia najmniejszych jednostek, które stały się przedmiotem dalszych analiz. Kluczowym etapem była konstrukcja autorskiego wskaźnika potencjału odporności, pozwalającego na ocenę zróżnicowania przestrzennego zjawiska oraz wybór rynków do studiów przypadków. Dla jednostek o skrajnie niskim i wysokim poziomie odporności przeprowadzono wywiady pogłębione (IDI), które umożliwiły identyfikację uwarunkowań oraz dobrych praktyk sprzyjających wzmacnianiu odporności. Na tej podstawie sformułowano rekomendacje dla decydentów oraz wskazano obszary wymagające dalszych badań. Dynamic socio-economic transformations significantly affect contemporary labour markets. These changes result from economic development, internationalisation, European integration, crises such as the COVID-19 pandemic and the war in Ukraine, as well as shifting consumer preferences. Growing interest in the resilience concept highlights the need to analyse how systems, including labour markets, cope with shocks and adapt to adverse conditions. However, despite increasing attention, local-level analyses remain limited, even though this scale is crucial for adaptive processes. The main objective of the research was to assess the resilience capacity of small local labour markets (LLMs) in Poland and to identify its key determinants. The study began with a comprehensive literature review, followed by the delimitation and classification of labour markets to identify the smallest units for further analysis. A proprietary resilience capacity index was then developed to capture spatial differentiation and to select labour markets for in-depth case studies. Two LLMs with very low and two with very high resilience levels were examined using individual in-depth interviews (IDIs). These interviews enabled the identification of key conditioning factors and good practices supporting resilience building. Based on the qualitative findings, practical recommendations were formulated for policymakers and stakeholders, and directions for future research were indicated, particularly regarding resilience measurement and the functioning of small LLMs.
Nomadzi na obszarze Prutu i Dniestru od drugiej połowy II wieku do pierwszej połowy III wieku n.e. (na podstawie odkryć grobowych)
(2026) Batog, Nicolai; Michałowski, Andrzej. Promotor; Iarmulschi, Vasile. Promotor
Rozprawa doktorska stanowi kompleksowe studium społeczności koczowniczych Sarmatów zamieszkujących obszar międzyrzecza Prutu i Dniestru w drugiej połowie II i pierwszej połowie III wieku n.e. Głównym celem badań było ukazanie procesów społecznych, kulturowych i politycznych zachodzących w tym regionie na podstawie źródeł archeologicznych, przede wszystkim odkryć sepulkralnych. Autor przeanalizował 454 groby z 111 stanowisk archeologicznych, obejmujących zarówno nekropole płaskie, jak i kurhany, co pozwoliło na ukazanie różnorodności praktyk pogrzebowych oraz ich powiązania z dynamiką przemian wewnętrznych i zewnętrznych. Praca składa się z kilku części: omówienia źródeł pisanych i historii badań, analizy rytuałów i obrzędów pogrzebowych, szczegółowej typologii wyposażenia grobowego (ozdób, broni, naczyń, monet i innych kategorii znalezisk), a także części poświęconej chronologii i periodyzacji kultury sarmackiej. Szczególne znaczenie ma zastosowanie nowoczesnych metod badawczych: analizy przestrzennej przy użyciu systemów GIS, badań typologicznych i porównawczych, metod statystyczno-kombinatorycznych oraz datowania radiowęglowego (14C), które po raz pierwszy na tak szeroką skalę wykorzystano w odniesieniu do tego kręgu kulturowego. Uzyskane wyniki umożliwiły wyznaczenie precyzyjnej chronologii wczesnej fazy późnosarmackiej na badanym obszarze (ok. 150–250 n.e.) oraz ukazanie procesów różnicowania się grup społecznych. Wnioski płynące z rozprawy wskazują, że obszar prutno-dniestrzański był jednym z kluczowych regionów kształtowania się późnosarmackiego Barbaricum, a tamtejsze społeczności nie funkcjonowały w izolacji. Przeciwnie — pozostawały w ścisłych kontaktach z Imperium Rzymskim i innymi populacjami barbarzyńskimi. W wymiarze gospodarczym uczestniczyły w wymianie handlowej, w polityczno-militarnym brały udział w konfliktach granicznych i w wojnach markomańskich, zaś w aspekcie kulturowym były nośnikami zjawisk akulturacyjnych i synkretycznych, które przyczyniły się do powstania nowego horyzontu kulturowego — kompleksu Sântana de Mureș-Chernyakhov. Rozprawa wypełnia istotną lukę w badaniach nad Sarmatami w Europie Wschodniej, dostarczając pierwszej całościowej syntezy danych archeologicznych z regionu prutno-dniestrzańskiego w wyznaczonym horyzoncie chronologicznym. Praca wnosi wkład do dyskusji nad relacjami między społecznościami koczowniczymi a Imperium Rzymskim, nad procesami migracji i interakcji kulturowych oraz nad ewolucją krajobrazu społeczno-politycznego w okresie rzymskim. Stanowi tym samym ważny punkt odniesienia dla dalszych badań nad dziejami Barbaricum w tej części Europy. Doctoral dissertation presents a comprehensive study of the nomadic Sarmatian communities inhabiting the Prut–Dniester interfluve during the second half of the 2nd and the first half of the 3rd century AD. The research is primarily based on archaeological evidence, with a focus on funerary discoveries. A total of 454 graves from 111 sites were systematically analyzed, covering both flat cemeteries and tumuli, which provided a broad basis for exploring the diversity of burial practices and their significance in social, cultural, and political transformations. The dissertation is structured into several major sections: a discussion of ancient written sources and the history of research in the region; an in-depth analysis of funerary rites and rituals; a detailed typology of grave goods, including ornaments, weapons, pottery, coinage, and other categories; and a chronological synthesis of the Sarmatian culture. A distinctive contribution of this research lies in the application of advanced methodologies: GIS-based spatial analysis, typological and comparative approaches, statistical-combinatorial methods, and radiocarbon (14C) dating. The latter was employed on an unprecedented scale for this cultural horizon, enabling the establishment of a precise chronology for the early Late Sarmatian phase in the region (c. 150–250 AD) and revealing patterns of social stratification and cultural interaction. The findings of the dissertation demonstrate that the Prut–Dniester area represented a crucial frontier zone in the broader context of European Sarmatia. Far from being an isolated periphery, Sarmatian communities in this region actively engaged with the Roman Empire and neighboring barbarian groups. Economically, they participated in trade networks; militarily, they played a role in frontier conflicts and the Marcomannic Wars; culturally, they contributed to processes of acculturation and hybridization, which eventually led to the emergence of the Sântana de Mureș-Chernyakhov cultural complex. By providing the first coherent synthesis of Sarmatian funerary archaeology in the Prut–Dniester interfluve within this chronological horizon, this dissertation fills a major scholarly gap. It offers fresh insights into cross-cultural interactions, migration dynamics, and the evolution of socio-political structures in the Roman-period Barbaricum. This work represents an essential reference point for future research on the history of nomadic populations and their role in the transformation of Eastern Europe during Antiquity.
Osteobiografia pochówków atypowych z wczesnośredniowiecznych cmentarzysk w Wielkopolsce
(2026) Dec, Olga Nina; Marciniak, Arkadiusz. Promotor
Celem badań zawartych w rozprawie było uzyskanie odpowiedzi na pytania o to, kim były osoby pochowane we wczesnośredniowiecznych grobach atypowych, jakie mogły wieść życie i jak umrzeć. Do realizacji tego zadania wykorzystano model osteobiograficzny oparty o cykle życiowe, którego założenia wpisują się w szerszą koncepcję „bioarcheologii społecznej” Sabriny C. Agarwal. W niniejszej pracy takiej analizie poddano łącznie 48 osobników z grobów atypowych odkrytych na cmentarzyskach w Gieczu, Dziekanowicach oraz na Ostrowie Lednickim (X do XIII wiek). Dla każdego z osobników określano kontekst pochówku, a także szereg parametrów składających się na indywidualny profil biologiczny: takich jak płeć, wiek w chwili śmierci czy obecność i rodzaj zmian o podłożu patologicznym. Dla wybranych osobników przeprowadzono ponadto analizę 𝛿 13C i 𝛿 15N służącą rekonstrukcji diety. Przeprowadzone badania pozwoliły na określenie zróżnicowania osób pochowanych w grobach atypowych. Szerokie spektrum reprezentowanych stylów życia i śmierci skłania do wniosku, że atypowa forma grobu najpewniej nie był uzależniona od sposobu życia – a przynajmniej nie od tych jego aspektów, jakie możliwe są do obserwacji przez bioarcheologów i antropologów. The aim of the research included in the dissertation was to answer questions regarding the possible “identity” of people buried in early medieval atypical graves, what kind of life they might have led, and how they might have died. To achieve this, an osteobiographical model based on life cycle theory – elements of which are a part of a broader concept of “social bioarchaeology” as framed by Sabrina C. Agarwal – was employed. Osteobiography as a method assumes it is possible to reconstruct an individual’s life history through skeletal analyses, supplemented by archaeological context of their burial. In this study, a total of 48 individuals from atypical graves from early medieval (10th to 13th centuries) cemeteries in Giecz, Dziekanowice and Ostrów Lednicki were subjected to such osteobiographical analysis. For each individual, the context of burial was examined alongside a range of parameters contributing to their biological profile: such as anthropological sex, age at death, or the presence and type of pathological lesions. For a number of selected individuals an additional analysis of 𝛿 13C and 𝛿 15N stable isotopes was carried out to determine aspects of diet. Obtained results suggest diversity among people buried in atypical graves – with both men and women, adults and subadults, labourers and murder victims represented within the group. This wide spectrum of lifeways and deathways leads to the conclusion that the atypical nature of these graves was most likely not linked to the way a person lived – or at least not to those aspects of life that are observable through bioarchaeological or anthropological study.
Normatywny model odpowiedzialności prawnej sędziów z perspektywy sprawiedliwości tranzycyjnej
(2026) Grabarczyk, Mateusz; Smolak, Marek. Promotor; Krotoszyński, Michał. Promotor
W ciągu ostatnich czterdziestu lat w wielu państwach (w tym także w Polsce) miała miejsce diametralna zmiana polityczna, związana z upadkiem niedemokratycznych władz czy zakończe-niem konfliktu zbrojnego. W okresie demokratyzacji, czyli przekształcania się państwa ze stanu niestabilności i niesprawiedliwości w zrównoważone państwo oparte o rządy prawa, używa się pewnego zestawu mechanizmów opartych o koncepcję sprawiedliwości, którą określa się mianem sprawiedliwości tranzycyjnej (transitional justice). Jej cele będą się różnić w zależności od kon-tekstu, ale są pewne cechy wspólne: uznanie godności jednostek, wrażliwość na kwestię sprawie-dliwości, uznanie naruszeń, a także chęć zapobiegnięcia ich ponownemu stosowaniu. Mechanizmy sprawiedliwości tranzycyjnej – w tym te dotyczące reformy sądownictwa i odpowiedzialności sędziów – są niezwykle złożone i wiążą się z ryzykiem tworzenia nowych po-działów społecznych. Jednocześnie są niezbędne dla budowy demokracji liberalnej opartej na rzą-dach prawa, którą uznaje się za paradygmatyczny cel tranzycji. Szczególna rola sędziów w takim systemie oraz zasady niezależności czy nieusuwalności wymagają wyważenia między konieczno-ścią ich ochrony a potrzebą rozliczenia przypadków współudziału w represjach czy przyzwolenia na nie. Stąd reforma sądownictwa i odpowiedzialność sędziów jest problemem, który wzbudza skrajne opinie. W rozprawie badam relacje między sprawiedliwością tranzycyjną, demokracją liberalną opartą na rządach prawa oraz odpowiedzialnością prawną sędziów za działania w okresach przed-tranzycyjnych, zwłaszcza w kontekście naruszenia zasady niezależności władzy sądowniczej. Ce-lem pracy jest zaproponowanie modelu normatywnego odpowiedzialności prawnej sędziów z per-spektywy sprawiedliwości tranzycyjnej, możliwego do zastosowania w różnych kontekstach przej-ściowych. By ten cel zrealizować, analizie poddałem bogatą literaturę, akty prawne, orzecznictwo oraz studia przypadków. Rozprawa składa się z siedmiu rozdziałów. W rozdziale I wprowadzam problematykę spra-wiedliwości tranzycyjnej jako koncepcji odnoszącej się do momentów głębokiej zmiany ustrojo-wej. Skupiam się przy tym na postrzeganiu sprawiedliwości tranzycyjnej przez pryzmat jej celów, co stanowi punkt wyjścia dla rozważań dotyczących wskazania racji stojących za pociąganiem sędziów do odpowiedzialności prawnej. Jednym z celów sprawiedliwości tranzycyjnej jest (od)budowa rządów prawa, demokracji liberalnej oraz zaufania do instytucji. W konsekwencji w rozdziale II koncentruję się na analizie pojęcia demokracji liberalnej i rządów prawa z perspektywy ich celów, z uwzględnieniem roli i obowiązków sędziów oraz wymaganych od nich cech. Kluczo-wym jest dla mnie podejście teleologiczne do rządów prawa, które uznaję za najbardziej adekwatne w kontekście koncepcji sprawiedliwości tranzycyjnej. Tematyka poruszona w rozdziale III dotyczy sytuacji sędziów i ich postaw w reżimach niedemokratycznych. Ma więc na celu uwzględnienie wrażliwości przypadku (case sensitiveness), aby nie popełnić ani błędu niedoszacowania, ani prze-szacowania możliwości sędziów w represyjnych reżimach. W rozdziale IV podejmuję próbę zde-finiowania pojęcia odpowiedzialności prawnej, traktując ją jako stosunek prawny będący relacją między różnymi podmiotami znajdującymi się w różnych sytuacjach prawnych. Pozwala to na ob-jęcie tym pojęciem całej gamy typów odpowiedzialności występujących w praktyce sprawiedliwo-ści tranzycyjnej, a które wymykają się klasycznym rozumieniom odpowiedzialności. W rozdziale V, jako konsekwencję rozważań z rozdziału II, dokonuję istotnego dla pracy rozróżnienia na rządy prawa okresu tranzycji oraz czasów stabilnych jako rodzajowo odmiennych. Stanowi to klucz do zrozumienia specyfiki odpowiedzialności prawnej sędziów w ramach sprawiedliwości tranzycyj-nej. W rozdziale VI przedstawiam rekonstrukcję modeli opisowych odpowiedzialności sędziów stosowanych w różnych krajach. W tej części pracy dokonuję charakterystyki poszczególnych mo-deli opisowych poprzez mechanizmy odpowiedzialności stosowane w ich ramach, w oparciu o materiał empiryczny (historyczny). Sformułowane modele opisowe stanowią podstawę do stwo-rzenia normatywnego modelu. Wreszcie rozdział VII zawiera propozycję modelu normatywnego odpowiedzialności prawnej sędziów z punktu widzenia koncepcji sprawiedliwości tranzycyjnej. Model ten został osadzony w szerszym kontekście kompleksowej reformy władzy sądowniczej w okresie przejściowym, opartej na podejściu wrażliwym na sprawiedliwość i perspektywie ofiar. Model ten obejmuje odpowiedzialność społeczną, administracyjną oraz deliktową (karną i dyscyplinarną). Jego wdrożenie wymaga podejścia uwzględniającego cztery obszary sprawiedli-wości: integralność, odpowiedzialność, legitymizację i upodmiotowienie obywateli, oraz zastoso-wania jako kryterium odpowiedzialności matrycy CIS, uwzględniającej potencjał i integralność w wymiarach indywidualnym, organizacyjnym i zewnętrznym. Proponowane etapy odpowiedzialno-ści są zaprojektowane jako sekwencyjne, ale mogą funkcjonować również samodzielnie. Praca oferuje model możliwy do wykorzystania w kontekście różnych tranzycji. Wskazuje także na rodzajową odmienność rządów prawa i odpowiedzialności czasów trancyzji. Odpowiada to na aktualne debaty odnośnie dopuszczalnych granic odpowiedzialności w państwach w czasie przejściowym. Over the past 40 years, many countries have undergone radical political transitions due to the fall of undemocratic regimes or the end of armed conflict. Democratization processes - transforming instability and injustice into those based on the rule of law - rely on mechanisms rooted in the concept of justice, commonly referred to as transitional justice. While the goals of transitional justice may vary depending on the context, several core features remain consistent: recognition of individual dignity, sensitivity to the pursuit of justice, acknowledgement of past violations, and a commitment to preventing their recurrence. Transitional justice mechanisms - particularly those concerning judicial reform and judges' accountability - are highly complex and can cause new social divisions. Nevertheless, they are essential for building a liberal democracy founded on the rule of law, widely regarded as the paradigmatic aim of political transition. In such systems, the judiciary plays a unique role, and principles like independence and irremovability must be balanced against the need to hold accountable those judges who enabled or sustained oppressive regimes. Consequently, judicial reform and accountability are issues that often provoke categorical and polarized responses. This dissertation explores how transitional justice intersects with judicial accountability for failures to fulfil the judicial role - especially where judicial independence has been compromised - in pre-transition periods. The primary objective is to develop a normative model of judicial accountability that can be applied across diverse transitional contexts. The project draws upon extensive legal scholarship, statutes, case law, and historical case studies to achieve this. The dissertation is structured into seven chapters. Chapter I introduces transitional justice as a form of justice inherently linked to periods of regime change. It focuses on examining transitional justice through the prism of its objectives, serving as a foundation for understanding the rationale behind holding judges legally accountable. One of the central goals of transitional justice is the (re)construction of the rule of law, liberal democracy and trust in institutions. In consequence, chapter II reconstructs the concepts of liberal democracy and the rule of law from a teleological perspective, outlining judges' expected roles, responsibilities, and virtues in such systems. The teleological approach to the rule of law is emphasized as particularly relevant in transitional contexts. Chapter III analyzes the situation of judges and their conduct in non-democratic regimes, aiming to navigate the complexity of such cases by avoiding both underestimation and overestimation of judicial capabilities under repressive systems. Chapter IV develops a nuanced understanding of judicial accountability and legal responsibility, conceptualizing it as a legal relationship involving multiple actors situated in diverse legal contexts. This framework encompasses a broader range of responsibility types than classical definitions typically allow. Building on Chapter II, Chapter V distinguishes between the rule of law in stable democracies and in transitional periods, thereby laying the theoretical groundwork for understanding judicial accountability in times of transition. Chapter VI reconstructs descriptive models of judicial accountability as applied in various countries. Each model is characterized by its specific accountability mechanisms and is based on empirical and historical evidence. These descriptive models serve as the foundation for the normative model proposed in the next chapter. Finally, Chapter VII presents the proposed normative model of judicial accountability from a transitional justice perspective, positioning it as part of a comprehensive judicial reform that prioritizes justice-sensitive and victim-oriented approaches. The model integrates social, administrative, and tort (criminal and disciplinary) responsibility. It calls for a justice-sensitive strategy focused on four key domains: integrity, accountability, legitimacy, and citizen empowerment. The model employs the CIS matrix, which assesses capacity and integrity at individual, organizational, and external levels, along with sustainability at personal and organizational levels. The model consists of several sequential, yet independently functional, stages: social, criminal, administrative, and disciplinary. This research contributes to the field of transitional justice by offering a functional model for judicial reform in post-repressive societies. It also engages with contemporary legal debates, where judicial accountability and reform frequently invoke the language of transitional justice while raising critical questions about the rule of law.
Polityka sejmiku województw wielkopolskich wobec miast i mieszczaństwa w latach 1572-1793
(2026) Bulińska-Cieślak, Kamila; Zwierzykowski, Michał. Promotor
Celem niniejszej rozprawy jest wielopłaszczyznowe zbadanie specyfiki stosunku szlachty z terenu Wielkopolski właściwej (obejmującej województwa poznańskie i kaliskie, a od 1768 r. również gnieźnieńskie) do miast i mieszczaństwa od końca XVI do końca XVIII w., w świetle polityki zgromadzeń sejmikowych. Ten pionierski pod wieloma względami projekt ma przedstawić oddolną perspektywę zagadnienia i określić zakres oraz uwarunkowania zainteresowania szlachty sprawami miast. Wskazane zostaną punkty styku dwóch kluczowych stanów społecznych, a także możliwości wykorzystania źródeł sejmikowych do badań nad dziejami mieszczaństwa w nowożytnej Rzeczypospolitej (dotychczas słabo obecnych w historiografii). Ostatecznie w niniejszej pracy zaproponowana została klasyfikacja problematyki miejskiej, obecnej w wielkopolskim materiale sejmikowym, która stała się podstawą do szerokiego omówienia tego zagadnienia oraz stworzenia licznych analiz statystycznych, dodatkowo ilustrujących badany problem. Przeprowadzone badania pozwalają stwierdzić, iż pomimo ogólnej opinii, jakoby sejmiki interesowały się ośrodkami miejskimi i mieszczanami jedynie w związku z polityką skarbową, w materiale źródłowym często pojawiają się także kwestie o charakterze obronnym, gospodarczym, sądowym, prawnym a nawet społecznym i religijnym. W całym badanym okresie szlachta pozostawała świadoma roli miast i nie postrzegała ich jedynie w kategorii konkurenta. W trakcie badań nie dopatrzono się przypadków skrajnych, mogących świadczyć o jawnym, trwałym konflikcie między szlachtą a mieszczaństwem, który mógł doprowadzić do prowadzenia przez sejmik antymiejskiej, wrogiej polityki. Można również podkreślić, że fakt zainteresowania sejmiku również ośrodkami spoza własnego terytorium należy uznać za kolejny dowód na istnienie ponadpartykularnych więzi państwowych, wzmacniających spójność państwa nawet pomimo słabego rozwoju władz i struktur centralnych. The aim of this dissertation is to conduct a multifaceted analysis of the attitudes of the nobility of Greater Poland proper (comprising the Poznań and Kalisz voivodeships, and from 1768 also Gniezno voivodeship) towards towns and their burghers from the late sixteenth to the late eighteenth century, examined through the policies of the regional assemblies (sejmiki). This pioneering study seeks to present a bottom-up perspective on the issue and to define both the scope and the conditions of the nobility’s engagement with urban affairs. It identifies the points of contact between two key estates of the Commonwealth’s social order and demonstrates the potential of regional assemblies records as sources for research into the history of the burghers in the early modern Polish-Lithuanian Commonwealth — an area still only marginally represented in historiography. Ultimately, this dissertation proposes a classification of urban-related matters recorded in the Greater Poland assemblies materials, which then serve as the basis for a comprehensive discussion of the subject and for numerous statistical analyses that further illuminate the issues under investigation. The findings indicate that, contrary to the widespread belief that regional assemblies addressed urban centres and their burghers solely in fiscal contexts, the source material frequently also covers questions of defence, economy, judiciary, law, as well as social and even religious concerns. Throughout the entire period examined, the nobility remained aware of the role of towns and did not regard them merely as rivals. No evidence has been found of open or permanent conflict between the nobility and the burghers that might have led the assemblies to pursue explicitly anti-urban or hostile policies. Finally, it should be stressed that the interest shown by the regional assemblies in towns beyond their own territories provides further proof of the existence of state bonds transcending local particularism, reinforcing the cohesion of the Polish-Lithuanian Commonwealth despite the limited development of central authorities and institutions.
Turystyka i migracje małżeńskie w postkolonialnym świecie. Antropologiczne studium długotrwałych relacji Masajów i białych kobiet
(2026) Wiejaczka, Elżbieta; Bloch, Natalia. Promotor
Rozprawa skupia się na długotrwałych relacji masajskich mężczyzn z Tanzanii z białymi kobietami z Globalnej Północy, których rezultatem była migracja jednego z partnerów. Wiele z tych związków powstało na skutek turystycznego spotkania. Analizowałam wzajemne wyobrażenia o sobie Masajów i białych kobiet w kontekście postkolonialnie ukształtowanych kategorii rasy, klasy i gender, strategie względem miejsca zamieszkania i opieki zdrowotnej, strategie ekonomiczne par, postrzeganie rzeczonych związków w społecznościach pochodzenia masajskich mężczyzn i białych kobiet, definiowanie i odgrywanie męskości i kobiecości, a także negocjowanie ról męża i żony oraz wychowywanie dzieci. Kluczowymi uczestnikami moich badań były pary, które zdecydowały się na osiedlenie w Tanzanii, analizowałam jednak również życie par mieszkających w Europie. Na Zanzibarze badałam początki relacji między białymi kobietami i Masajami - tę część badań prowadziłam głównie z osobami, które były w związkach krótszych niż dwa lata i często były to relacje na odległość (kobiety regularnie przylatywały do Tanzanii, by spędzać czas ze swoimi partnerami). Dokonałam również analizy źródeł zastanych, by uwypuklić sposoby kształtowania wyobrażeń na temat Masajów (zwłaszcza masajskich mężczyzn). The dissertation focuses on long-term relationships between Maasai men from Tanzania and white women from the Global North, resulting in migration of one of the partners. Many of these relationships arose through tourist encounters. The author analyzed mutual imaginations of Maasai men and white women within the context of postcolonial shaped categories of race, class, and gender; strategies regarding choices of place of residence and healthcare; economic strategies of couples; perceptions of these relationships within the communities of origin of the Maasai men and white women; definitions and performances of masculinity and femininity; and negotiation of the roles of husband and wife and raising children. Key research participants were couples who had chosen to settle in Tanzania, but the study also explored the lives of couples residing in Europe. In Zanzibar, the author investigated the origins of relationships between white women and Maasai men - this part of the research was conducted primarily with individuals who had been in relationships for less than two years, often a long distance relationships basis (the women regularly flew to Tanzania to spend time with their partners). Secondary sources analysis was carried out to highlight the ways in which perceptions about the Maasai (especially Maasai men) were shaped.
Ludzkie szczątki i polityka. Antropologia hiszpańskich ekshumacji od wojny domowej po współczesność
(2025) Staniewska, Alexandra Ewa; Dohnal, Wojciech. Promotor
W pracy analizuję ekshumacje ofiar wojny domowej w Hiszpanii, traktując je jako zjawisko o złożonym charakterze społecznym i politycznym. Rozpoczynając od przedstawienia genezy masowych grobów, poprzez dzieje praktyk ekshumacyjnych, pokazuję, jak ich zmieniające się formy i konteksty odzwierciedlają szersze napięcia związane z pamięcią i polityką historyczną. Opierając się na badaniach etnograficznych oraz źródłach zastanych, dowodzę, że szczątki z masowych grobów funkcjonują nie tylko jako przedmioty badań naukowych czy dowody sądowe i historyczne, lecz także jako obiekty sporów ideologicznych i narzędzia walki politycznej. Ekshumacje, powszechnie uznawane za akt sprawiedliwości i demokratycznego rozliczenia z przeszłością, w praktyce okazują się procesem pełnym napięć i obciążonym własną historią – mogą przywracać pamięć i godność, ale też generować konflikty, wzmacniać podziały oraz służyć instrumentalnym interesom różnych aktorów społecznych. Nie stanowią również jednoznacznej odpowiedzi na oczekiwania rodzin desaparecidos: dla części oznaczają moment domknięcia i symbolicznego pożegnania, jednak dla innych stają się źródłem dodatkowej traumy i rozczarowania. W tym 2 świetle ekshumacje jawią się nie jako uniwersalne rozwiązanie, lecz praktyka narzucana przez dominujący dyskurs pamięciowy, który zawłaszcza przestrzeń debaty o przeszłości i prowadzi do marginalizacji alternatywnych, symbolicznych form upamiętnienia, stawiając pytanie, czy rzeczywiście jest to najbardziej adekwatna forma mierzenia się z przemocową przeszłością. In this dissertation I analyze the exhumations of Civil War victims in Spain, treating them as a phenomenon of complex social and political significance. Beginning with the origins of mass graves and the history of exhumation practices, I show how their changing forms and contexts reflect broader tensions related to memory and the politics of history. Drawing on ethnographic fieldwork and documentary sources, I argue that human remains recovered from mass graves function not only as objects of scientific inquiry or as judicial and historical evidence, but also as objects of ideological disputes and political tools. Exhumations, commonly regarded as acts of justice and democratic reckoning with the past, in practice prove to be processes full of tensions and burdened with their own history – they can restore dignity and memory, but they can also generate conflicts, reinforce divisions, and serve the agendas of different social actors. At the same time, they fail to meet the expectations of all the families of the desaparecidos: for some they represent closure and a symbolic farewell, while for others they become a source of trauma and disappointment. In this light, exhumations appear not as a universal solution but as a practice imposed by the dominant memory discourse, which monopolizes public debate about the past and marginalizes alternative, symbolic forms of commemoration, raising the question of whether exhumations are indeed the most adequate way of confronting a violent past.
Synteza i charakterystyka wiologenów jako materiałów funkcjonalnych do zastosowań w urządzeniach elektrochromowych
(2025) Banasz, Radosław; Wałęsa-Chorab, Monika. Promotor
Niniejsza praca obejmuje trzy publikacje z listy filadelfijskiej, które dotyczą związków typu wiologenów oraz soli pirydyniowych i ich pochodnych pirydynowych jako potencjalnych materiałów do zastosowań w urządzeniach elektrochromowych. Badania koncentrowały się na otrzymaniu grupy wiologenów zawierających różne grupy jako jednostki mostkujące N-podstawione pierścienie pirydynowe oraz zbadanie ich właściwości elektrochromowych. Zaprojektowano związki zarówno w kształcie gwiazdy (tzw. star-shaped) zawierające trzy N-podstawione pierścienie pirydynowe, jak i związki liniowe zawierające dwa N-podstawione pierścienie pirydynowe, a także monopodstawione sole pirydyniowe i ich pochodne pirydynowe. Oczekiwano, że wprowadzenie do cząsteczki wiologenu różnego rodzaju jednostek elektroaktywnych takich jak trifenyloamina, benzotiadiazol lub benzoselenadiazol spowoduje, że zaprojektowane związki będą wykazywać odwracalne zmiany koloru zarówno w procesie katodowym jak i anodowym. Pierwszą grupę wiologenów rozgałęzionych stanowiły związki zawierające 1,3,5-trójpodstawiony benzen oraz trifenyloaminę. Kolejną grupę stanowiły związki liniowe zawierające w swej budowie N-podstawione pierścienie pirydynowe połączone grupą mostkującą: 2,1,3-benzotiadiazolem (BTZ) oraz 2,1,3-benzoselenadiazolem (BSeZ). Modyfikacja pierścieni pirydynowych w wiologenach liniowych była również ukierunkowana na funkcjonalizacje grupami zawierającymi wiązania podwójne (grupy styrenowe) co umożliwiło przeprowadzanie fotopolimeryzacji i otrzymanie cienkich warstw liniowych poliwiologenów. Zbadane poliwiologeny zawierające w rdzeniu benzotiadiazol oraz benzoselenadiazol stanowią pierwszy przykład użycia pochodnych styrenu w fotopolimeryzacji materiałów elektrochromowych. Dokonano również syntezy i charakterystyki nowych niesymetrycznych monopodstawionych soli pirydyniowych, pirydynowych pochodnych oraz ich polimerów zawierających w rdzeniu BTZ i BSeZ połączonych z grupą trifenylaminową oraz łańcuchem heksylowym, które są przykładem związków donorowo-akceptorowych. Charakterystyka materiałów obejmowała różne metody spektroskopowe, elektrochemiczne, spektroelektrochemiczne oraz luminescencyjne (w przypadku wybranych związków). Badania mają stanowić rozszerzenie aktualnej wiedzy na temat wiologenów, soli pirydyniowych i pochodnych pirydyny oraz właściwości elektrochromowych. Otrzymane wyniki dotyczące nowych materiałów wpisują się w aktualny trend badań nad materiałami do zastosowań w elektronice i wskazują na potencjał aplikacyjny zastosowania otrzymanych i zbadanych związków w urządzeniach zmieniających kolor. This work is based on three articles and focuses on viologens, pyridinium salts, and pyridine derivatives as potential materials for electrochromic applications. The research was aimed at obtaining a series of viologens containing various bridging units between N-substituted pyridine rings and investigating their electrochromic properties. Both star-shaped derivatives containing three N-substituted pyridine rings and linear compounds incorporating two N-substituted pyridine rings were designed, along with mono-substituted pyridinium salts and their pyridine derivatives. It was expected that the introduction of different redox-active units such as triphenylamine, benzothiadiazole (BTZ), or benzoselenadiazole (BSeZ) into the viologen structure would induce reversible color changes under both cathodic and anodic conditions, providing electrochromic behavior. The first group of star-shaped viologens consisted of derivatives containing a 1,3,5-trisubstituted benzene and triphenylamine core. The second group included linear viologens with N-substituted pyridine rings linked by BTZ or BSeZ bridging units. The modification of pyridine rings in linear viologens was also directed toward their functionalization with double-bond-containing groups (styrene units). The obtained BTZ- and BSeZ-based polyviologens represent the first reported example of using styrene-derived units for the photopolymerization of electrochromic materials. New non-symmetric mono-substituted pyridinium salts, pyridine derivatives, and their polymers containing BTZ or BSeZ cores connected to the triphenylamine and hexyl chains were also synthesized and characterized, representing donor–acceptor-type compounds. The characterization involved spectroscopic, electrochemical, spectroelectrochemical, and, for selected compounds also luminescence analysis. The studies expand the current knowledge of viologens, pyridinium salts, and pyridine derivatives in the context of electrochromism. The results obtained fit within the recent research trends in functional materials for electronics and indicate the potential application of the synthesized and studied compounds in color-changing devices.
Empatia poza antropocentryzmem i eurocentryzmem w teorii historii
(2025) Mendonça Marino, Taynna; Domańska, Ewa. Promotor; Bevernage, Berbera. Promotor
Niniejsza rozprawa bada problem empatii w teorii historii, proponując reinterpretację tego pojęcia w kontekście współczesnych kryzysów politycznych, społecznych i środowiskowych. Autorka wskazuje, że dominujące zachodnie ujęcia, skoncentrowane na relacjach międzyludzkich i zakorzenione w myśleniu eurocentrycznym, zaniedbują rolę afektu, wyobraźni, relacji międzygatunkowych oraz odpowiedzialności wobec przyszłych pokoleń. Celem rozprawy jest repozycjonowanie empatii w teorii historii poprzez poszerzenie jej zakresu pojęciowego i ukazanie potencjału dla bardziej odpowiedzialnej i zrównoważonej praktyki historiograficznej. Empatia przedstawiona jest jako epistemiczna i etyczna zdolność umożliwiająca zaangażowanie w relacje z ludzkimi i nieludzkimi Innymi oraz z przyszłymi pokoleniami. Kluczowe pytania dotyczą empatii wobec bytów radykalnie odmiennych, kultywowania empatii transgatunkowej i przyszłościowej oraz podważania linearnego czasu, myślenia binarnego i kolonialnych hierarchii wiedzy. Najbardziej innowacyjnym wkładem pracy jest triadyczny model empatii: transkulturowej (dialog między wiedzą zachodnią i wiedzami indygenicznymi), transgatunkowej (przekraczającej granice ludzi i nieludzi) oraz transgeneracyjnej (odpowiedzialność wobec przyszłych pokoleń). Propozycje te osadzone są w analizach prac LaCapry, Krenaka, Barataya, Despret oraz powieści Robinsona The Ministry for the Future. Rozprawa ma charakter interdyscyplinarny, łącząc filozofię i teorię historii, studia nad zwierzętami, humanistykę środowiskową i wiedze indygeniczne. Autorka konkluduje, że empatia może stanowić fundament przyszłościowej refleksji historycznej i funkcjonować jako imperatyw etyczny oraz narzędzie badawcze wykraczające poza antropocentryczne i eurocentryczne ramy, wspierając bardziej odpowiedzialną, inkluzywną i ponad-ludzką humanistykę. This dissertation examines the problem of empathy in the theory of history, offering a reinterpretation of the concept in the context of political, social, and environmental crises. It argues that dominant Western approaches, focused on interhuman relations and embedded in Eurocentric thinking, neglect affect, imagination, interspecies relations, and responsibility toward future generations. The aim is to reposition empathy within historical theory by expanding its conceptual scope and exploring its potential for a more responsible and sustainable practice of history. Empathy is presented as an epistemic and ethical capacity enabling engagement with human and nonhuman Others and with those not yet born. Key questions concern empathizing with radically different beings, cultivating transspecies and future-oriented empathy, and disrupting linear time, binaries, and colonial hierarchies of knowledge. The dissertation’s most innovative contribution is a triadic model: transcultural (dialogue between Western and Indigenous knowledges), transspecies (crossing human–nonhuman boundaries), and transgenerational (responsibility toward future generations). These ideas are grounded in analyses of works by LaCapra, Krenak, Baratay, Despret, and Robinson’s The Ministry for the Future. Interdisciplinary in character, the project combines philosophy and theory of history, animal studies, environmental humanities, and Indigenous knowledges. It concludes that empathy can serve as a foundation for future-oriented historical reflection and function as both an ethical imperative and a scholarly tool that moves beyond anthropocentric and Eurocentric frameworks toward a more responsible, inclusive, and more-than-human humanities.
Wpływ warunków termodynamicznych na strukturę i właściwości optyczne półprzewodników organicznych
(2025) Ratajczyk, Paulina; Katrusiak, Andrzej. Promotor; Sobczak, Szymon. Promotor pomocniczy
Rozprawa obejmuje cykl czterech artykułów przedstawiających wyniki badań sześciu wybranych półprzewodników organicznych: polimeru PTB7 oraz małocząsteczkowych pochodnych diimidu perylenowego (PDI) różniących się podstawnikami w pozycji imidowej. Analizy strukturalne, przeprowadzone metodą dyfrakcji rentgenowskiej, skorelowałam z pomiarami spektroskopowymi UV-Vis-NIR i fotoluminescencji, co umożliwiło identyfikację i szczegółową charakterystykę szeregu nowych polimorfów. Wyniki badań wykazały, że wzrost ciśnienia lub temperatury prowadzi do istotnych zmian w odległościach π–π pomiędzy rdzeniami aromatycznymi, konformacji cząsteczek oraz sposobie ich agregacji. Modyfikacje te wpływają na przerwę energetyczną pasm i właściwości luminescencyjne analizowanych materiałów. Otrzymane wyniki dostarczają nowych informacji na temat zachowania półprzewodników organicznych pod wpływem wysokiego ciśnienia i zmian temperatury i wskazują na możliwości świadomego dostosowywania ich właściwości optycznych poprzez kontrolowane modyfikacje strukturalne. The dissertation comprises a series of four articles presenting the results of studies on six selected organic semiconductors: the polymer PTB7 and small-molecule perylene diimide (PDI) derivatives with different substituents at the imide position. I correlated the structural analyses, conducted using X-ray diffraction, with UV-Vis-NIR and photoluminescence spectroscopy measurements, which enabled the identification and detailed characterization of several new polymorphs. The results revealed that variations in pressure or temperature induce significant changes in π–π stacking distances between aromatic cores, the conformation of the molecules, and their aggregation behavior. These structural modifications directly influence the band gap energy and the luminescent properties of the investigated materials. The obtained results provide new insights into the behavior of organic semiconductors under high pressure and variable temperature and indicate the possibility of tuning their optical properties through controlled structural modifications.

Browse

Recent Submissions