Moralność sztucznych agentów

Abstract

W pracy przeanalizowano wysiłki zmierzające do wyposażenia sztucznych podmiotów w zdolność do rozważań moralnych, koncentrując się na koncepcjach etyki maszyn i sztucznych agentów moralnych, a także krytycznie przeanalizowano dotychczasowy dyskurs akademicki na te tematy. W toku analizy podjęto również zagadnienie, czy moralność rzeczywiście można obliczyć maszynowo. Ponadto krytycznie przeanalizowano próby tworzenia moralności obliczeniowej, ilustrując problem zbyt wąskich i redukcjonistycznych interpretacji pojęć filozoficznych przez niektórych badaczy zajmujących się robotyką i sztuczną inteligencją. Kluczowym wkładem badania jest uwzględnienie pojęcia kreatywności moralnej jako niezbędnego elementu pełnego działania moralnego. Opierając się na Bergsonie, Tischnerze i Wojtyle, pokazuje ono, że działania moralne wiążą się z kreatywną samostanowczością. Rozprawa argumentuje, że tego kreatywnego wymiaru nie da się odtworzyć za pomocą obliczeń maszynowych. Analiza prowadzi do wniosków, że systemy sztucznej inteligencji nie mogą osiągnąć pełnej sprawczości moralnej, ale mogą służyć jako instrumenty moralne wzmacniające ludzki osąd. Perspektywa teologiczna podkreśla nieredukowalne wymiary natury ludzkiej, których technologia nie jest w stanie odtworzyć, jednocześnie uznając rolę sztucznej inteligencji w szerszym kontekście socjotechnologicznym.

The study analyzes efforts to equip artificial agents with capacity for moral deliberation, focusing on concepts of machine ethics and Artificial Moral Agents (AMAs), and critically reviews the academic discourse on these subjects to date. The analysis also examines whether morality indeed can be computed. Additionally, it critically reviews attempts at building computational morality, exemplifying the problem of overly narrow and reductionistic interpretations of philosophical concepts by some researchers in robotics and artificial intelligence. The study's key contribution introduces moral creativity as essential to genuine moral action. Drawing on Bergson, Tischner, and Wojtyła, it demonstrates that moral acts involve creative self-determination. The dissertation argues that this creative dimension cannot be computationally replicated. The conclusion: artificial systems cannot achieve true moral agency but can serve as moral instruments augmenting human judgment. The theological perspective emphasizes irreducible dimensions of human nature that technology cannot replicate, while recognizing AI's role in the broader sociotechnical context.