Charakterystyka występowania burz oraz trąb powietrznych na obszarze Polski

Loading...
Thumbnail Image

Date

2016

Editor

Journal Title

Journal ISSN

Volume Title

Publisher

Title alternative

Climatology of thunderstorms and tornadoes in Poland

Abstract

Celem pracy było określenie czasowej oraz przestrzennej charakterystyki występowania trąb powietrznych oraz burz na terenie Polski. Autor analizuje również mechanizmy odpowiedzialne za powstawanie trąb powietrznych i omawia możliwości ich prognozowania. W pracy zostały użyte m.in. raporty trąb powietrznych z ostatnich 200 lat, dane z systemu detekcji wyładowań atmosferycznych PERUN, naziemne pomiary meteorologiczne, sondowania atmosferyczne oraz numeryczne modele pogody. Polska podatna jest na występowanie ekstremalnych zjawisk burzowych, w tym trąb powietrznych dochodzących do siły F4 w skali Fujity. Zjawiska te występowały w Polsce regularnie na przestrzeni ostatnich 200 lat. Statystycznie w każdej dekadzie raportowanych było od 1 do 2 trąb powietrznych powodujących 5 ofiar śmiertelnych. Obecnie każdego roku notuje się około 10 trąb powietrznych oraz 150 dni z burzami. Występują one najliczniej od maja do sierpnia ze szczytem swojej aktywności przypadającej na lipiec, najczęściej w późnych godzinach popołudniowych. Pas ciągnący się od Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, aż do Niziny Mazowieckiej jest najbardziej podatny na występowanie silnych burz oraz trąb powietrznych. Przy użyciu numerycznych modeli pogody możliwe jest prognozowanie warunków atmosferycznych sprzyjających powstawaniu trąb powietrznych oraz informowanie społeczeństwa o możliwości ich wystąpienia z kilkunastogodzinnym wyprzedzeniem.
Main aim of this work was to analyze the climatology of thunderstorms and tornadoes in Poland. Mechanisms responsible for the tornado formation as well as their forecasting possibilities are also discussed. Tornado reports from the last 200 years, PERUN lightning detection data, surface meteorological observations, atmospheric soundings and numerical weather prediction data are being used in this analysis. Poland is vulnerable to the occurrence of severe thunderstorms including tornadoes up to F4 in Fujita scale. These phenomena occurred in Poland regularly over the course of the last 200 years. Currently, each year around 10 tornadoes and 150 days with thunderstorms are observed in Poland. They are the most frequent from May to August and peaks in July, most often in the late afternoon hours. Severe thunderstorms and tornadoes are the most prone to occur in south-central and central-eastern Poland (a belt from Kraków-Częstochowa Upland to Mazovian Lowland). Within the use of numerical weather prediction data it is possible to predict environmental conditions conducive to the tornado occurrence, and provide this information to the public several hours before the event.

Description

Wydział Nauk Geograficznych i Geologicznych

Sponsor

This research was supported by the grant of Polish National Science Centre (project number: 2014/13/N/ST10/01708). Author obtained the funds for the preparation of his doctoral dissertation within doctoral scholarships at the National Science Centre (project number: 2015/16/T/ST10/00373) and Human Capital Operational Programme (project number: POKL8.2.2/30-260-13/14). This research was also made possible thanks to the scholarships of Jan Kulczyk, Polish Ministry of Science and Higher Education, and Adam Mickiewicz University Foundation.

Keywords

trąby powietrzne, tornadoes, burze, thunderstorms, wyładowania atmosferyczne, lightning, prognozowanie, forecasting, Polska, Poland

Citation

ISBN

DOI

Title Alternative

Rights Creative Commons

Creative Commons License

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Biblioteka Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego