Spółdzielnia energetyczna jako podmiot transformacji energetycznej - aspekty prawne

Abstract

Głównym celem badawczym rozprawy jest ocena, czy i w jakim zakresie obowiązujące regulacje dotyczące spółdzielni energetycznych sprzyjają udziałowi tych podmiotów, a tym samym społeczeństwa, w sprawiedliwej transformacji energetycznej. Zakłada ona sprawiedliwy podział korzyści i kosztów oraz włączenie społeczeństwa, w tym grup narażonych na ubóstwo i wykluczenie. Analiza obejmuje społeczny wymiar transformacji w ujęciu globalnym, europejskim i w wybranych krajach, ewolucję regulacji spółdzielni energetycznych w Polsce, prawne i społeczne czynniki ich rozwoju oraz uwarunkowania prawne ich zakładania, organizacji i funkcjonowania oraz realizację zasad spółdzielczych. W ocenie autora istnieje ścisły związek między spółdzielczością – w tym energetyczną – a urzeczywistnianiem sprawiedliwej transformacji energetycznej. Spółdzielnie pozwalają lokalnym społecznościom prowadzić działalność w obszarze OZE oraz zapewniają członkom udział w zarządzaniu wspólnym przedsięwzięciem, a także należytą partycypację w korzyściach. Wprowadzenie do polskiego prawa definicji legalnej oraz przyznanie instrumentów wsparcia stanowiły kluczowe czynniki rozwoju spółdzielczości energetycznej. Autor postuluje zmiany organizacyjne wzmacniające pozycję spółdzielców oraz preferencyjne traktowanie w systemie opustów spółdzielni wykorzystujących stabilne, sterowalne źródła OZE.

The dissertation’s main research objective is to assess whether, and to what extent, current regulations on energy cooperatives facilitate their participation, and thus that of society, in a just energy transition. This entails a fair distribution of benefits and costs and the inclusion of society, including groups at risk of poverty and exclusion. The analysis examines the social dimension of the transition globally, in Europe and in selected countries; the evolution of Polish law on energy cooperatives; legal and social factors shaping their development; the legal framework for their establishment, organisation and operation and the application of cooperative principles. In the author’s view, the cooperative movement, including energy cooperatives, is closely linked to the realisation of a just energy transition. Cooperatives enable local communities to engage in renewable energy activities and ensure members’ participation in managing their joint undertaking and an appropriate share of the benefits. The introduction of a statutory definition into Polish law and the provision of support instruments were key to the development of energy cooperatives. The author advocates organisational changes to strengthen members’ position and preferential treatment under the net-metering scheme for cooperatives using stable, controllable renewable energy sources.