Potencjał odporności małych lokalnych rynków pracy w Polsce

Abstract

Dynamiczne przemiany społeczno-gospodarcze wpływają na funkcjonowanie współczesnych rynków pracy. Wynikają one m.in. z rozwoju gospodarczego, umiędzynarodowienia, integracji europejskiej, kryzysów (pandemia COVID-19, wojna w Ukrainie) oraz zmian preferencji konsumentów. Coraz częściej badania te prowadzone są w świetle koncepcji odporności (resilience), która koncentruje się na zdolności systemów do radzenia sobie z negatywnymi zjawiskami i szokami. Pomimo rosnącego zainteresowania tą problematyką, nadal brakuje analiz odnoszących się do skali lokalnej, kluczowej dla procesów adaptacyjnych. Celem badań było określenie poziomu potencjału odporności małych lokalnych rynków pracy (LRP) w Polsce oraz identyfikacja czynników go kształtujących. Badania rozpoczęto od analizy literatury, a następnie przeprowadzono delimitację LRP w celu wyodrębnienia najmniejszych jednostek, które stały się przedmiotem dalszych analiz. Kluczowym etapem była konstrukcja autorskiego wskaźnika potencjału odporności, pozwalającego na ocenę zróżnicowania przestrzennego zjawiska oraz wybór rynków do studiów przypadków. Dla jednostek o skrajnie niskim i wysokim poziomie odporności przeprowadzono wywiady pogłębione (IDI), które umożliwiły identyfikację uwarunkowań oraz dobrych praktyk sprzyjających wzmacnianiu odporności. Na tej podstawie sformułowano rekomendacje dla decydentów oraz wskazano obszary wymagające dalszych badań.

Dynamic socio-economic transformations significantly affect contemporary labour markets. These changes result from economic development, internationalisation, European integration, crises such as the COVID-19 pandemic and the war in Ukraine, as well as shifting consumer preferences. Growing interest in the resilience concept highlights the need to analyse how systems, including labour markets, cope with shocks and adapt to adverse conditions. However, despite increasing attention, local-level analyses remain limited, even though this scale is crucial for adaptive processes. The main objective of the research was to assess the resilience capacity of small local labour markets (LLMs) in Poland and to identify its key determinants. The study began with a comprehensive literature review, followed by the delimitation and classification of labour markets to identify the smallest units for further analysis. A proprietary resilience capacity index was then developed to capture spatial differentiation and to select labour markets for in-depth case studies. Two LLMs with very low and two with very high resilience levels were examined using individual in-depth interviews (IDIs). These interviews enabled the identification of key conditioning factors and good practices supporting resilience building. Based on the qualitative findings, practical recommendations were formulated for policymakers and stakeholders, and directions for future research were indicated, particularly regarding resilience measurement and the functioning of small LLMs.