Recent Submissions
Item type:Item, Access status: Open Access , Teatr wyborczy (theatrum electionibus) w demokracji przedstawicielskiej: kilka uwag o jego uniwersalnym i niezmiennym cyklu w kontekście komunikologii(2026) Puppel, StanisławEsej przedstawia koncepcję teatru wyborczego (theatrum electionibus) jako uniwersalnej i powtarzalnej instytucji komunikacyjnej charakterystycznej dla demokracji przedstawicielskiej. Autor, odwołując się do analogii z teatrem starogreckim, ukazuje kampanię wyborczą jako cykliczne przedstawienie o stabilnej strukturze dramaturgicznej, obejmującej określonych aktorów, przestrzeń oraz sekwencję działań prowadzących od prezentacji programów wyborczych do sprawowania władzy. Szczególną uwagę poświęcono transformacji komunikacyjnej zachodzącej pomiędzy fazą aktywności kandydata jako „trybuna ludowego” a fazą funkcjonowania jako dygnitarza państwowego. Zmiana ta obejmuje zarówno środki komunikacji werbalnej i niewerbalnej, jak i stopień dostępności polityków dla obywateli oraz poziom przejrzystości życia publicznego. W ujęciu komunikologicznym teatr wyborczy stanowi trwały mechanizm reprodukcji relacji pomiędzy elitami politycznymi a wyborcami, ujawniając napięcie między retoryką kampanii wyborczej, społecznymi oczekiwaniami a praktyką sprawowania władzy. Zaproponowany model ma charakter ogólny i może stanowić punkt wyjścia do dalszych badań nad komunikacją polityczną oraz antropologią demokracji przedstawicielskiej.Item type:Item, Access status: Open Access , Czy uniwersytetowi można przypisać moralność? Ku teorii moralnej odpowiedzialności instytucjonalnej w kontekście wojny rosyjsko-ukraińskiej(2026) Puppel, StanisławArtykuł podejmuje problem możliwości przypisania moralności uniwersytetowi jako instytucji, a nie jedynie poszczególnym członkom wspólnoty akademickiej. Punktem wyjścia jest założenie, że moralność uniwersytetu nie stanowi prostego agregatu indywidualnych przekonań i zachowań jego pracowników oraz studentów, lecz ujawnia się w zbiorowych decyzjach, stanowiskach publicznych, praktykach organizacyjnych i sposobach realizowania deklarowanego etosu akademickiego. Celem artykułu jest opracowanie ram pojęciowych umożliwiających analizę moralnej odpowiedzialności uniwersytetu w sytuacjach poważnego naruszenia podstawowych norm humanitarnych, praw człowieka i zasad pokojowego współistnienia, ze szczególnym uwzględnieniem rosyjskiej agresji przeciwko Ukrainie. Proponowany model obejmuje pięć wymiarów moralności akademickiej: poznawczy, humanistyczny, publiczny, instytucjonalny oraz związany z odwagą publiczną. Szczególne znaczenie przypisuje się rozróżnieniu między neutralnością uzasadnioną, neutralnością krytyczną i milczeniem konformistycznym. Artykuł argumentuje, że autonomia akademicka nie jest tożsama z moralną obojętnością, a odpowiedzialność instytucjonalna nie wymaga przypisywania wszystkim członkom wspólnoty jednakowej winy. Moralną wiarygodność uniwersytetu należy oceniać na podstawie zgodności między deklarowanymi wartościami a udokumentowanymi decyzjami i działaniami. Zaproponowane ramy stanowią podstawę do dalszych badań porównawczych nad etosem, odpowiedzialnością i publiczną rolą uniwersytetów.Item type:Item, Access status: Open Access , Zintegrowany model złożonych działań intencjonalnych(Wydawnictwo Nauk Społecznych i Humanistycznych UAM, 2023-08) Cichosz, MarcinDzięki integracji wiedzy pochodzącej z trzech obszarów teoretycznych: filozoficznej teorii intencjonalności, psychologii intencji oraz obliczeniowej teorii procesów decyzyjnych Autorowi udało się zbudować autentycznie interdyscyplinarną koncepcję złożonych działań intencjonalnych, traktowanych jako zjawiska wielowymiarowe o złożonej dynamice.Item type:Item, Access status: Open Access , Sharenting w praktyce współczesnego rodzicielstwa. Kontekst rozwoju dzieci i funkcjonowania rodziny(Wydawnictwo Nauk Społecznych i Humanistycznych UAM, 2025-11) Bartoszak, DominikaMonografia Dominiki Bartoszak stanowi wnikliwe opracowanie jednego z najciekawszych i zarazem najbardziej wymagających zjawisk dotyczących współczesnego rodzicielstwa, tj. sharentingu. Autorka, analizując liczne badania polskie i zagraniczne oraz odwołując się do koncepcji psychologicznych, ukazuje złożoność zagadnienia i mechanizmy leżące u podłoża dzielenia się treściami o dzieciach w sieci. Książka skłania do refleksji nad przemianami więzi rodzinnych w erze cyfrowej i nad granicami prywatności najmłodszych. To wartościowa lektura dla psychologów, pedagogów oraz innych specjalistów pracujących z rodzinami, dziećmi i młodzieżą.Item type:Item, Access status: Open Access , Outflanking world-system analysis: Silent struggle over the meaning of centres and peripheries of knowledge production(Sage, 2026-10) Krawczyk, FranciszekDemarcating between centres, peripheries and semi-peripheries has always been a challenging task and topic of scholarly debate. Layers of complexity are added when one writes about centres and peripheries of knowledge production. This paper argues that much of this complexity stems from the conflation of two approaches: Immanuel Wallerstein’s world-system analysis and Joseph Ben-David’s strongly anti-Marxist sociology of science. First, the paper presents the causes of their ostensible similarity, contextualising the relations of both sociologists with US informal imperialism, which motivated them to outflank each other, rather than attack each other openly. The paper then shows that both Wallerstein and Ben-David describe historical geopolitical inequalities, changes in the position of the centre, and the possibility of multiple centres. However, Ben-David conceptualised centres and peripheries of science as competition without end, ruled by scientific universalism. For Wallerstein, academia plays a supplementary role to the economic system, with universities as places of constant social struggle, and the universalism of science entering a deep crisis. By conducting this detailed comparison, the paper sheds light on substantial differences between Wallerstein’s and Ben-David’s approaches and shows how influential contemporary sociological works either conflate them or outflank world-system analysis by undermining its Marxist roots.