Lapidarne formy wideo w (cyber)k:ulturze. Ku relacyjnemu rozumieniu praktyk medialnych

Abstract

Celem rozprawy jest analiza lapidarnych form wideo, miejsc polskim (max 1400 znaków) ich cyrkulacji - przede wszystkim TikToka - oraz zjawisk wyłaniających się wokół nich, a także wypracowanie sposobu ujmowania tych form w perspektywie relacyjnej i procesualnej. Praca osadza lapidarne wideo w historii komunikacji internetowej i rozwija kategorię nowych lapidarności, obejmującą m.in. memy, GIF-y, snapy i lapidarne wideo jako formy multimodalne, splatformizowane i ponadgatunkowe. Nie są one traktowane jako przekazy uproszczone, lecz jako praktyki komunikacyjne oparte na kondensacji znaczeń, intertekstualności, remiksie i przepływach międzyplatformowych. Rozprawa pokazuje, że krótkość współkształtuje komunikację, uczestnictwo I obiegi widzialności, pozostając związana z afordancjami platform oraz rosnącą rolą dźwięku i muzyki. Początkowa perspektywa netnograficzna ulega reorientacji ku propozycji (n)etnografii dyfrakcyjnej, inspirowanej realizmem sprawczym Karen Barad i teorią performansu Jona McKenziego. W tej perspektywie lapidarne formy wideo ukazane zostają jako relacyjne i procesualne fenomeny współkonstytuowane w splątanych układach dyskursywno-materialnych. Centralnym przedmiotem analiz jest Tik.Tok ujmowany jako splątanie konfiguracji technologicznych, organizacyjnych i kulturowych; szczególne miejsce zajmuje tu zaś fenomen trendu rozumianego jako lokalna konfiguracja praktyk współorganizująca działanie, rytmy uczestnictwa i formy widzialności.

The aim of the dissertation is to analyze lapidary video forms, the sites of their circulation-above all Tik.Tok-and the phenomena emerging around them, as well as to develop a way of approaching these forms from a relational and processual perspective. The dissertation situates lapidary video within the bistory of internet communication and develops the category of new lapidarities, encompassing, among others, memes, GIFs, snaps, and lapidary video as multimodal, platformized, and transgeneric forms. These are not treated as simplified messages, but as communicative practices grounded in the condensation of meaning, intertextuality, remix practices, and cross-platform flows. The dissertation demonstrates that brevity co-constitutes communication, participation, and circuits of visibility , while remaining closely tied to platform affordances and the groWing role of sound and music. The initial netnographic perspective is reoriented toward a proposal of diffractive (n)ethnography, inspired by Karen Barad' s agential realism and Jon McKenzie' s generał theory of performance. From this perspective, lapidary video forms are shown not as autonomous texts, but as relational and processual phenomena co-constituted within entangled discursive-material arrangements. The central object of analysis 1s Tik.Tok, understood as an entanglement of technological, organizational, and cultural configurations; particular attention is devoted to the phenomenon of the trend, understood as a local configuration of practices that co-organizes action, rhythms of participation, and forms of visibility.