Reguły gry i reguły wygrywania. Szkic o instrumentalizacji prawa

Abstract

Zjawisko instrumentalizacji prawa od dawna jest przedmiotem zainteresowania polskiego prawoznawstwa. W tekście pod tym pojęciem rozumiemy zachowanie określonego podmiotu, który dla osiągnięcia partykularnego celu świadomie używa pewnej normy bądź ich zespołu, a także ukształtowanej przez te normy instytucji prawnej, niezgodnie z ich przeznaczeniem. W artykule analizujemy rozmaite sposoby, na jakie prawo bywa instrumentalizowane - przez prawodawcę, organy stosujące prawo, uczestników obrotu prawnego, profesjonalnych pełnomocników czy interpretatorów prawa - i cele, dla których dokonuje się aktów instrumentalizacji. Argumentujemy przy tym, że istnieją dobre powody, by z "reguł wygrywania" - które wskazują, jak skutecznie używać instrumentu, jakim jest prawo - korzystać tak, by nie naruszać "reguł gry", które ukształtowane zostały w danym systemie prawa i w danej kulturze prawnej.