Przetwarzanie ironii w języku ojczystym oraz obcym polsko-angielskich dwujęzycznych: Badanie z wykorzystaniem potencjałów wywołanych zdarzeniem

Abstract

Niniejsza rozprawa doktorska dotyczy roli konceptualizacji ironii werbalnej, w szczególności jak dobór bodźców eksperymentalnych wpływa na wyniki i interpretacje, wskazując na behawioralne i neuropoznawcze mechanizmy przetwarzania ironii. Dodatkowo, rozprawa bada te mechanizmy w języku ojczystym (polski) oraz obcym (angielski) u późnych osób dwujęzycznych o wysokiej biegłości w języku drugim. Poprzednie badania pokazują różne wyniki i sugerują, że przetwarzanie ironii jest bardziej wymagające niż przetwarzanie literalności, lub że przetwarzanie ironii może być łatwiejsze, niż przetwarzanie znaczenia literalnego. Taka rozbieżność w wynikach badań może wynikać z wyborów konceptualnych i metodologicznych w procesie kategoryzacji bodźców eksperymentalnych. Niniejsza rozprawa skupia się na trzech czynnikach tj., Języku, Walencji Leksykalnej oraz Walencji Intencji i jak wpływają one na rozumienie ironii. Wyniki badania elektrofizjologicznego analizującego neuropoznawcze podstawy rozumienia ironii pokazują, że przetwarzanie ironii jest bardziej wymagające poznawczo w porównaniu do przetwarzania literalności w języku obcym (większe amplitudy N400 dla ironii), bez różnic w języku ojczystym. Co więcej, jak pokazały większe amplitudy LPP, przetwarzanie ironii może być bardziej efektywne w języku ojczystym, gdyż wymaga pogłębionej reanalizy w porównaniu do znaczenia literalnego.

The present PhD dissertation addresses the role of conceptualization of verbal irony, particularly the choices in stimulus selection, in modulating the results and interpretations, pointing to behavioral and neurocognitive mechanisms of irony processing. Additionally, the dissertation explores these mechanisms in the native (L1) and non-native (L2) languages of Polish-English, highly proficient, late bilinguals. Previous research has provided mixed results suggesting that irony processing is more demanding than literalness, or that irony processing may be facilitated compared to literal meaning. This incongruity may be a consequence of the conceptual and methodological choices made concerning categorization of the stimuli used. This project focused on three factors, i.e., Language, Lexical Valence and Intention Valence and explored how they constrain irony comprehension. The results of the electrophysiological study designed to test neurocognitive underpinnings of irony comprehension provide novel evidence to argue that irony processing is more cognitively demanding than literal meaning processing in L2 (larger irony-related N400 amplitudes), but there are no differences between irony and literalness processing in L1. As evidenced by the larger LPP amplitudes, irony processing may be more effective in L1, as it requires more reanalysis than literal meaning in L1.