Osteobiografia pochówków atypowych z wczesnośredniowiecznych cmentarzysk w Wielkopolsce

Abstract

Celem badań zawartych w rozprawie było uzyskanie odpowiedzi na pytania o to, kim były osoby pochowane we wczesnośredniowiecznych grobach atypowych, jakie mogły wieść życie i jak umrzeć. Do realizacji tego zadania wykorzystano model osteobiograficzny oparty o cykle życiowe, którego założenia wpisują się w szerszą koncepcję „bioarcheologii społecznej” Sabriny C. Agarwal. W niniejszej pracy takiej analizie poddano łącznie 48 osobników z grobów atypowych odkrytych na cmentarzyskach w Gieczu, Dziekanowicach oraz na Ostrowie Lednickim (X do XIII wiek). Dla każdego z osobników określano kontekst pochówku, a także szereg parametrów składających się na indywidualny profil biologiczny: takich jak płeć, wiek w chwili śmierci czy obecność i rodzaj zmian o podłożu patologicznym. Dla wybranych osobników przeprowadzono ponadto analizę 𝛿 13C i 𝛿 15N służącą rekonstrukcji diety. Przeprowadzone badania pozwoliły na określenie zróżnicowania osób pochowanych w grobach atypowych. Szerokie spektrum reprezentowanych stylów życia i śmierci skłania do wniosku, że atypowa forma grobu najpewniej nie był uzależniona od sposobu życia – a przynajmniej nie od tych jego aspektów, jakie możliwe są do obserwacji przez bioarcheologów i antropologów.

The aim of the research included in the dissertation was to answer questions regarding the possible “identity” of people buried in early medieval atypical graves, what kind of life they might have led, and how they might have died. To achieve this, an osteobiographical model based on life cycle theory – elements of which are a part of a broader concept of “social bioarchaeology” as framed by Sabrina C. Agarwal – was employed. Osteobiography as a method assumes it is possible to reconstruct an individual’s life history through skeletal analyses, supplemented by archaeological context of their burial. In this study, a total of 48 individuals from atypical graves from early medieval (10th to 13th centuries) cemeteries in Giecz, Dziekanowice and Ostrów Lednicki were subjected to such osteobiographical analysis. For each individual, the context of burial was examined alongside a range of parameters contributing to their biological profile: such as anthropological sex, age at death, or the presence and type of pathological lesions. For a number of selected individuals an additional analysis of 𝛿 13C and 𝛿 15N stable isotopes was carried out to determine aspects of diet. Obtained results suggest diversity among people buried in atypical graves – with both men and women, adults and subadults, labourers and murder victims represented within the group. This wide spectrum of lifeways and deathways leads to the conclusion that the atypical nature of these graves was most likely not linked to the way a person lived – or at least not to those aspects of life that are observable through bioarchaeological or anthropological study.