Pionierki w arabskim systemie edukacji: płeć kulturowa i przemiany społeczne w społeczeństwie arabskim w Izraelu

Abstract

Rozprawa dotyczy przywództwa kobiet w arabskim systemie edukacji w Izraelu oraz jego znaczenia dla przemian społecznych i kulturowych w społeczności arabskiej. Analizie poddano doświadczenia arabskich kobiet pełniących funkcje kierownicze w szkołach, szczególnie dyrektorek, których aktywność zawodowa stanowi przykład przekraczania tradycyjnych ról płciowych w społeczeństwie o cechach patriarchalnych. Praca ukazuje, że rosnący poziom wykształcenia kobiet, ich większa obecność na rynku pracy i udział w życiu publicznym są zarówno przejawem, jak i czynnikiem zmiany społecznej. Badanie ma charakter interdyscyplinarny i łączy perspektywę pedagogiczną, socjologiczną oraz genderową. Zastosowano metody mieszane: wywiady pogłębione z piętnastoma arabskimi dyrektorkami szkół oraz badanie ankietowe przeprowadzone wśród rodziców uczniów. Pozwoliło to uchwycić zarówno indywidualne doświadczenia liderek edukacyjnych, jak i społeczne postrzeganie kobiecego przywództwa. Wyniki wskazują, że kobiety pełniące funkcje kierownicze w edukacji odgrywają istotną rolę jako aktorki zmiany społecznej. Poprzez swoje działania zawodowe wzmacniają sprawczość kobiet, promują równość płci oraz przyczyniają się do stopniowej transformacji dominujących wzorców kulturowych.

This dissertation examines women’s leadership in the Arab education system in Israel and its significance for social and cultural transformations within Arab society. The analysis focuses on the experiences of Arab women holding managerial positions in schools, particularly female principals, whose professional activity exemplifies the crossing of traditional gender roles in a society marked by patriarchal structures. The study demonstrates that women’s increasing educational attainment, their growing presence in the labor market, and their participation in public life are both manifestations and drivers of social change. The research is interdisciplinary in nature, combining pedagogical, sociological, and gender perspectives. A mixed-methods approach was applied, including in-depth interviews with fifteen Arab female school principals and a questionnaire survey conducted among students’ parents. This made it possible to capture both the individual experiences of educational women leaders and the social perception of female leadership. The findings indicate that women in educational leadership positions play an important role as agents of social change. Through their professional activities, they strengthen women’s agency, promote gender equality, and contribute to the gradual transformation of dominant cultural patterns.