Rola Wojewody Wielkopolskiego w systemie zarządzania kryzysowego w Polsce w latach 2020-2025. Studium politologiczne

Abstract

Przedmiotem rozprawy jest analiza miejsca i roli Wojewody Wielkopolskiego jako przedstawiciela Rady Ministrów w województwie oraz organu administracji rządowej odpowiedzialnego za koordynację działań administracji publicznej w obszarze bezpieczeństwa. Rozważania przeprowadzono w perspektywie nauk o polityce i administracji, koncentrując się na ustrojowych, organizacyjnych i praktycznych uwarunkowaniach wykonywania kompetencji wojewody w latach 2020-2025. Celem rozprawy było określenie miejsca i roli Wojewody Wielkopolskiego w systemie administracji publicznej poprzez analizę sposobu wykonywania ustawowych kompetencji w wybranych sytuacjach kryzysowych. Główny problem badawczy rozprawy sprowadza się do ustalenia, w jaki sposób i w jakim stopniu Wojewoda Wielkopolski realizuje funkcję koordynacyjną w systemie zarządzania kryzysowego oraz jakie czynniki wzmacniają lub ograniczają skuteczność tej roli. W pracy zastosowano analizę dogmatycznoprawną, analizę instytucjonalno-organizacyjną oraz metodę studium przypadku, obejmującą pandemię COVID-19, kryzys migracyjny wywołany wojną Rosji przeciwko Ukrainie oraz wdrażanie rozwiązań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej. Rozprawa ma charakter jakościowego studium przypadku i opiera się na analizie aktów normatywnych, dokumentów urzędowych, materiałów planistycznych oraz innych publicznie dostępnych źródeł. Zarządzanie kryzysowe potraktowano jako obszar umożliwiający ocenę funkcjonowania wojewody jako organu administracji rządowej oraz skuteczności wykorzystywania instrumentów prawnych, organizacyjnych, logistycznych i komunikacyjnych. Wartość poznawcza pracy polega na połączeniu analizy ustrojowej i instytucjonalnej z trzema współczesnymi studiami przypadku odnoszącymi się do jednego województwa. Przeprowadzona analiza wykazała, że Wojewoda Wielkopolski pełni przede wszystkim funkcję koordynacyjno-nadzorczą, integrując działania administracji rządowej, jednostek samorządu terytorialnego oraz służb, inspekcji i straży. Skuteczność wykonywania jego kompetencji zależy nie tylko od obowiązujących regulacji prawnych, lecz również od sprawności współpracy międzyinstytucjonalnej, jakości przepływu informacji oraz zdolności administracji publicznej do reagowania na dynamicznie zmieniające się zagrożenia. Analiza potwierdziła również, że charakter współczesnych sytuacji kryzysowych wpływa na dobór instrumentów działania wojewody, jednak niezależnie od rodzaju zagrożenia jego podstawową rolą pozostaje zapewnienie skutecznej koordynacji administracji publicznej oraz realizacji polityki państwa na poziomie województwa. Tym samym rozprawa ukazuje Wojewodę Wielkopolskiego nie tylko jako organ administracji rządowej, lecz także jako uczestnika procesu realizacji polityki państwa w województwie, odpowiedzialnego za zapewnienie spójności działań instytucji publicznych w warunkach współczesnych zagrożeń.

This dissertation examines the position and role of the Wielkopolska Voivode as the representative of the Council of Ministers in the Wielkopolska Voivodeship and as the head of the government administration responsible for coordinating public administration activities in the field of security. The study is situated within the disciplines of political science and public administration and focuses on the constitutional, organisational, and practical determinants of the Voivode’s exercise of statutory powers during the period 2020-2025. The primary objective of the dissertation is to identify the position and role of the Wielkopolska Voivode within the Polish system of public administration by analysing the exercise of the Voivode’s statutory competences in selected crisis situations. The central research question addresses how, and to what extent, the Wielkopolska Voivode performs the coordinating function within the crisis management system, and which factors enhance or constrain the effectiveness of this role. To achieve this objective, the study employs legal-dogmatic analysis, institutional and organisational analysis, and the qualitative case study method. Three case studies are examined: the COVID-19 pandemic, the migration crisis resulting from Russia’s full-scale invasion of Ukraine, and the implementation of new legal and organisational solutions concerning civil protection and civil defence. The dissertation is based on the analysis of legislation, official documents, planning materials, and other publicly available sources. Crisis management is treated as an analytical framework through which the functioning of the Voivode as a government administration authority can be assessed, together with the effectiveness of the legal, organisational, logistical, and communication instruments employed in responding to contemporary threats. The originality of the study lies in integrating constitutional and institutional analysis with three contemporary case studies conducted within a single voivodeship. The findings demonstrate that the Wielkopolska Voivode performs primarily a coordinating and supervisory role, integrating the activities of central government administration, local government authorities, and the public services, inspections, and guards operating within the voivodeship. The effectiveness of the Voivode’s statutory powers depends not only on the existing legal framework but also on the quality of interinstitutional cooperation, the efficiency of information exchange, and the capacity of public administration to respond to rapidly evolving threats. The analysis further indicates that while the specific nature of a crisis influences the selection of instruments available to the Voivode, the core responsibility of the office remains unchanged: ensuring effective coordination of public administration and the implementation of state policy at the regional level. Consequently, the dissertation presents the Wielkopolska Voivode not merely as a government administration authority, but also as a key actor in the implementation of state policy within the voivodeship, responsible for ensuring the coherence and effectiveness of public institutions in addressing contemporary security challenges.