Kościoły mniejszościowe w polityce władz PRL

Abstract

Celem artykułu jest klasyfikacja rozmaitych strategii politycznych stosowanych przez władze PRL wobec mniejszości wyznaniowych. Proponowana klasyfikacja opiera się na dwóch kryteriach: czy kościoły mniejszościowe były wykorzystywane przez władze PRL w zwalczaniu Kościoła Katolickiego oraz czy kościoły te były faworyzowane przez władze PRL. Krzyżując te dwa kryteria otrzymujemy cztery odmiany polityki wyznaniowej prowadzonej przez władze PRL: polityka instrumentalizacji polega na tym, że dany kościoł mnniejszościowy świadomie godził się na odgrywanie roli narzędzia w zwalczaniu Kościoła katolickiego i odnosił z tego określone korzyści; polityka faworyzowania - dany kościół nie był przez władze wykorzystywany w zwalczaniu katolicyzmu, lecz pomimo tego był przez nie tolerowany; polityka manipulacji - dany kościół był wykorzystywany przez władze, lecz z tego tytułu nie odnosił żadnych korzyści; polityka prześladowania - dany kościoł nie poddawał się ani instrumentalizacji, ani manipulacji i tego powodu bywał prześladowany. Zaproponowana klasyfikacja pozwala zrewidować upowszechnione stereotypowe poglądy występujace w literaturze przedmiotu na politykę władz PRL wobec mniejszości wyznaniowych w Polsce.