Communities in AMUR
Select a community to browse its collections.
Recent Submissions
Krzywe fazowe planetoid przy użyciu gęstych naziemnych krzywych zmian blasku i danych z przeglądów nieba
(2024) Wilawer, Emil; Kryszczyńska, Agnieszka. Promotor
Streszczenie pracy w jęz. polskim (max 1400 znaków) Badanie planetoid jest kluczowe dla zrozumienia procesów formowania i ewolucji Układu Słonecznego oraz innych systemów planetarnych. Analiza krzywych fazowych pomaga określić właściwości takie jak rozmiar, albedo, cechy powierzchniowe oraz skład dla tych obiektów. Tradycyjne krzywe fazowe z gęstych obserwacji naziemnych są wysokiej jakości, ale kosztowne i czasochłonne, co ogranicza liczbę badanych planetoid (Oszkiewicz et al., 2021). Rzadkie dane z przeglądów nieba, takich jak Gaia i ATLAS, oferują obszerne pomiary fotometryczne, ale brakuje im rozdzielczości czasowej, aby teo typu dane były wystarczajace do skonstruowania dobrej jakości krzywych fazowych. W tej rozprawie opracowałem metodę łączącą gęste dane naziemne z rzadkimi danymi z przeglądów nieba w celu uzyskania wysokiej jakości krzywych fazowych (Wilawer et al., 2022; Wilawer et al., 2024).Gaia, mimo że nie jest dedykowana do obserwacji planetoid, dostarcza liczne pomiary fotometryczne dobrej jakości dla tysięcy obiektów. Korzystając z katalogu Gaia DR2 połączonego z gęstymi obserwacjami naziemnymi, określiłem okresy rotacji planetoid i stworzyłem złożone krzywe zmian blasku. Gęste dane naziemne pomogły określić kształt krzywych zmian blasku, a skalibrowane rzadkie dane z Gaia DR2 zostały poddane korekcie na amplitudę, co umożliwiło umieszczenie ich na odpowiednim miejscu na krzywej fazowej. Metoda ta umożliwiła określenie parametru nachylenia (3 krzywej fazowej dla kilkudziesięciu obiektów, pokazując poprawę w stosunku do wykorzystania tylko danych rzadkich oraz dając wyniki zgodne z literaturą.
W kolejnym badaniu połączyłem dane naziemne z danymi z przeglądu nieba ATLAS, prowadzonego w dwóch szerokopasmowych filtrach. Dane z przeglądu ATLAS umożliwiły porównanie krzywych fazowych uzyskanych dla różnych długości fali. Za pomocą zmodyfikowanej metody inwersji (Muinonen et al., 2022) uzyskałem parametry Gi i G2 funkcji fotometrycznej H, Gl, G2dla kilkudziesięciu planetoid, a następnie porównałem je z albedo i typami taksonomicznymi z literatury. W wielu przypadkach, szczególnie planetoid typu S, znaleziono odrębne obszary dla Gi i G2 w obu filtrach. Zjawisko to zostało wytłumaczone w kontekście zależności kształtu krzywej fazowej od albedo i typu taksonomicznego. Większość wyników była zgodna ze znanymi typami taksonomicznymi, a w kilku przypadkach zidentyfikowałem bardziej prawdopodobne rozwiązania dla biegunów. Zaproponowałem też potencjalne klasyfikacje dla planetoid o nieznanym typie taksonomicznym. Występowanie zjawiska zależności kształtu krzywych fazowych od długości fali było najbardziej wyraźne dla planetoid typu S.
W kontekście wykładniczo rosnącej ilości danych i nowych, większych przeglądów nieba, połączone wykorzystanie gęstych i rzadkich danych fotometrycznych poprawia dokładność parametrów krzywych fazowych. To podejście umożliwia dokładne określenie parametrów krzywych fazowych dla większej liczby obiektów oraz przewidywanie kompleksów taksonomicznych bez potrzeby wykonywania obserwacji spektroskopowych. Dodatkowo, stanowi cenne narzędzie do weryfikacji wyników modelowania planetoid.
Streszczenie pracy w jęz. angielskim (max 1400 znaków) The study of asteroids is essential for understanding the formation and evolution of the Solar System and other planetary systems. Analysing magnitude phase curves helps determine properties like size, albedo, surface characteristics, and composition of the objects. Traditional phase curves from dense ground-based observations are high-quality but costly and time- consuming, limiting the number of asteroids studied (Oszkiewicz et al., 2021). Sparse data from sky surveys like Gaia and ATLAS offer extensive photometric measurements but lack the temporal resolution for good phase curves on their own. This dissertation develops approaches to combine dense ground-based data with sparse sky survey data to obtain high-quality magnitude phase curves (Wilawer et al., 2022; Wilawer et al., 2024).
Gaia, though not dedicated to asteroid observation, provides numerous good-quality photometric measurements for thousands of objects. Using Gaia Data Release 2 and the combined dense ground-based data, 1 determined asteroid rotation periods and created composite lightcurves. Dense ground-based data refined the lightcurve shapes, and calibrated sparse GDR2 data were adjusted for amplitudę to define phase curve points. This method allowed for the determination of the slope parameter p of the phase curve for several dozen objects, showing improvements over using sparse data alone and yielding results consistent with the literature.
In another study, 1 combined ground-based data with data from the two-filter ATLAS sky survey. The ATLAS data, taken in two broad filters, enabled the comparison of the wavelength dependency on the phase curve. Using a modified inversion method (Muinonen et al., 2022), 1 obtained the parameters Gi and G2 of the photometric function H, Gi, G2 for several dozen asteroids, comparing them with albedo and taxonomic types from the literature. In many cases, particularly for S-type asteroids, distinct domains of Gi and G2 were found for both filters. This was then explained in the context of phase curve shape dependence on albedo for different taxonomic types. Most of the results were consistent with known taxonomic types, and more probable pole solutions were identified in afew cases. Likely classifications were proposed for asteroids with unknown taxonomic types. The wavelength dependence, which refers to how the observed brightness of an asteroid varies with the wavelength of light, was most clearly observed for S-type asteroids.
In the context of exponentially increasing data and new, larger sky surveys, the combined use of dense and sparse photometric data improves the accuracy of derived phase curve parameters. This approach enables the accurate determination of phase curve parameters for more objects and the prediction of taxonomic complexes without spectroscopic observations. Additionally, it serves as a valuable tool for verifying asteroid modelling results.
Wpływ stopnia niedosłuchu i warunków akustycznych na zrozumiałość mowy: walidacja polskiego testu matrix oraz analiza nowych narzędzi wspierających diagnostykę i ocenę percepcji słuchowej
(2024) Pastusiak, Anna Katarzyna; Kociński, Jędrzej. Promotor; Warzybok-Oetjen, Anna. Promotor pomocniczy
Rozprawa doktorska skupia się na badaniu procesów percepcji mowy w zróżnicowanych warunkach akustycznych, łącząc podstawy teoretyczne z podejściem eksperymentalnym. W pierwszej części pracy przedstawiono ewolucyjne i psychofizjologiczne mechanizmy związane z wytwarzaniem i percepcją mowy, jej fizyczne właściwości oraz szereg procesów poznawczych, w tym multimodalnych.
Część eksperymentalna pracy zawiera serię autorskich badań przeprowadzonych z użyciem polskiego testu zdaniowego matrix, walidujących jego zastosowanie w pomiarze zrozumiałości mowy oraz wysiłku słuchowego. Wykazano, że test, po raz pierwszy tak szeroko zastosowany i opisany w niniejszej rozprawie, może znaleźć zastosowanie nie tylko w ocenie wpływu stopnia niedosłuchu na zrozumiałość mowy, ale również weryfikacji skuteczności metod jego kompensacji. W przytoczonych badaniach znaleźć można również zapis walidacji polskiej wersji skali ACALES służącej do oceny wysiłku słuchowego.
Praca obejmuje także wyniki badań prowadzonych przez autorkę w ramach szerszych projektów badawczych. Mimo że eksperymenty wykorzystywały inny materiał językowy, osią łączącą pozostaje zrozumiałość mowy i ocena czynników mogących mieć nań wpływ. Fakt opisu wyników tych badań w rozprawie stanowi argument za tym, że ocena percepcji słuchowej, wykorzystująca sygnał mowy, może być stosowana nie tylko w diagnostyce osób z niedosłuchem czy dopasowywaniu aparatów słuchowych, ale również szerzej – w weryfikacji rozwiązań technicznych przetwarzających mowę w sposób celowy lub pośrednio, a także do oceny innych schorzeń, np. neurodegeneracyjnych.
The dissertation focuses on the study of speech perception in diverse acoustic conditions, combining theoretical foundations with an experimental approach. The first part of the thesis presents evolutionary and psychophysiological mechanisms involved in speech production and perception, its physical properties, and a range of cognitive processes, includig multimodal ones.
The experimental section includes a series of original studies conducted using the Polish matrix sentence test, validating its application in measuring speech intelligibility and listening effort. It has been demonstrated that the test, applied and described in this dissertation for the first time on such a broad scale, can be used not only to assess the impact of hearing loss on speech intelligibility but also to verify the effectiveness of compensation methods. The studies also include a validation of the Polish version of the ACALES scale, used to evaluate listening effort.
The dissertation presents the results from broader projects conducted by the author. Although these experiments used different linguistic materials, the central theme remains speech intelligibility and the evaluation of factors influencing it. The inclusion of these findings supports the argument that auditory perception assessment, utilizing speech signals, can be applied not only in diagnosing hearing impairment or fitting hearing aids but also more broadly—in verifying technical solutions for speech processing, both direct and indirect, as well as in evaluating other conditions, such as neurodegenerative diseases.
Nieliniowe Efekty Magnetotransportowe w Izolatorach Topologicznych
(2024) Boboshko, Kateryna; Dyrdał, Anna. Promotor
Niniejsza rozprawa opisuje obecnie kluczowe dla spintroniki zjawiska transportowe, koncentrując się na biliniowym magnetooporze (MO) i planarnym efekcie Halla (PEH) w izolatorach topologicznych (IT). Na początku rozprawy wprowadzono podstawowe koncepcje dotyczące IT, w tym efekt przyszpilenia spin-pęd (ang. ‘spin-momentum locking’) oraz efekt Rashby. Następnie opisana została indukowana prądem polaryzacja spinowa oraz indukowane sprzężeniem spin-orbita efekty Halla.
Rozdział 3 omawia różne typy MO i wprowadza do tematyki biliniowego MO, a więc efektu, w którym MO skaluje się liniowo z polami magnetycznym i elektrycznym. W rozdziale 4 omówiony jest PEH, który obserwujemy w obecności pola magnetycznego zorientowanego w płaszczyźnie układu, w przeciwieństwie do zwykłego efektu Halla, w którym pole magnetyczne zorientowane prostopadle do powierzchni układu.
Następnie, stosując zaawansowane techniki teoretyczne, takie jak metoda funkcji Greena i diagramowy rachunek zaburzeń, wyjaśniono podstawowy fizyczny mechanizm biliniowego MO i nieliniowego PEH dla stanów powierzchnionych w trójwymiarowych IT. Rozprawa opiera się na sformułowaniu opisu teoretycznego dla obu zjawisk w przypadku, gdy w układzie znajdują się domieszki, które zawierają sprzężenie spin-orbita. Otrzymane wyniki wskazują na możliwość wyznaczenia z danych pomiarowych pewnych parametrów charakteryzujących badany układ.
This thesis is focused on transport phenomena that are currently important for spintronics. It focuses on the bilinear magnetoresistance (MR) and nonlinear planar Hall effect (PHE) in topological insulators (TIs). In the beginning, the fundamental concepts of TIs are introduced, including spin-momentum locking, spin-orbit coupling, and the Rashba effect. Next, the current-induced spin polarization and spin-orbit-driven Hall effects are introduced.
Chapter 3 describes the general theory of MR and reviews various types of MR. Here, the bilinear MR, i.e., the MR effect that scales linearly with both external magnetic and electric fields, is introduced. Chapter 4 discusses PHE arising due to an in-plane magnetic field, unlike the ordinary Hall effect that arises in the presence of a magnetic field perpendicular to the plane of the system.
Then, by employing advanced theoretical techniques based on Green’s functions and diagrammatic perturbation theory, the bilinear MR and nonlinear PHE in surface states of 3D TIs are described. The thesis also describes a new mechanism that leads to these phenomena and is related to scattering on spin-orbital impurities. The results obtained for the bilinear MR and nonlinear PHE indicate the possibility of determining material constants, such as the Fermi wave vector and spin-orbit coupling parameter, by simple magnetotransport measurements
Świadectwa / głosy / zapisy polskich Ravensbrüczanek. Mniej znana odsłona jednostkowego i wspólnotowego doświadczania lagru – próba konfrontacji
(2026) Kołodziejska, Agnieszka Marcelina; Kuczyńska-Koschany, Katarzyna. Promotor
Rozprawa dotyczy świadectw Polek, więzionych w latach 1939-1945 w niemieckim obozie koncentracyjnym dla kobiet w Ravensbrück (FKL Ravensbrück). Celem były opis, analiza i interpretacja tego zbioru oraz przybliżenie kobiecego doświadczania lagru w aspekcie jednostkowym i wspólnotowym. Kontekst stanowi ł y świadectwa Ravensbrüczanek z innych krajów oraz świadectwa byłych więźniarek KL Auschwitz-Birkenau. Metodologiczne instrumentarium rozprawy to pojęcia z trzech dyskursów: lagrowego, zagładowego i feministycznego, elementy warsztatu filologicznego i historycznego, a także pojęcia zapożyczone z psychologii i socjologii. Dysertacja składa się z dziewięciu rozdziałów: wstępnego, określającego tło historyczne dla dalszych rozważań, oraz ośmiu studiów przypadków, ułożonych chronologicznie według dat publikacji omawianych w nich świadectw. Dominują wśród nich głosy/zapisy, jedno miało charakter pozawerbalny (graficzno-malarski). Bohaterki rozprawy łączyła przynależność do inteligencji polskiej, a różniły daty i miejsca urodzenia/zamieszkania, status społeczny, światopogląd i wykształcenie/profesja. Ich różnorodność, również w przeżywaniu lagru i zapisywaniu tego doświadczenia, umożliwiła przybliżenie szczególnego momentu stawania się kobietą. Dopełnieniem dysertacji jest aneks zawierający wykaz topiki ravensbrückiej, imienny wykaz Ravensbrüczanek oraz wybrane dokumenty archiwalne.
The dissertation examines a body of the testimonies by Polish women imprisoned between 1939 and 1945 in the German women's concentration camp at Ravensbrück. The aim was to describe, analyze, and interpret this collection and to explore women's experiences of the camp from both individual and communal perspectives. The context was provided by testimonies from Ravensbrück women from other countries and by former female prisoners of Auschwitz-Birkenau. The methodological framework includes concepts from three discourses: camp studies, Holocaust research, feminist theory, also philological and historical methods, concepts borrowed from psychology and sociology. The dissertation is composed of nine chapters: an introductory one and eight case studies arranged chronologically according to the publication dates of the records under discussion. The testimonies are predominantly verbal accounts, while one is non-verbal (drawings and paintings). The dissertation's protagonists shared affiliation with the Polish intelligentsia, but differed in their dates and places of birth/residence, social status, worldview, and education/profession. Their diversity, including in their experiences of the camp and the recording of this experience, allowed for a closer look at the unique moment of „becoming a woman”. The dissertation concludes with an appendix containing a list of Ravensbrück-related topoi, a nominal register of Ravensbrück prisoners, selected archival documents.
Wstęp
(Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, 2025) Brenk, Mikołaj
Wyższe Katolickie Studium Społeczne w Poznaniu (WKSS), działające w latach 1928–1939, było jedyną tego typu uczelnią w Polsce – inspirowaną zachodnimi szkołami społecznymi, kształcącą liderów i wychowawców dla katolickich instytucji społecznych. Jej powstanie odpowiadało na konkretne potrzeby II Rzeczypospolitej: przygotowanie kompetentnych, wrażliwych społecznie kadr dla Akcji Katolickiej i licznych dzieł opiekuńczych prowadzonych przez Kościół. Choć uczelnia cieszyła się prestiżem i uzyskała status szkoły wyższej, po wojnie została niemal zupełnie zapomniana – zepchnięta na margines przez nowe realia ustrojowe. Niniejsza monografia przywraca WKSS należne miejsce w historii. To efekt wieloletnich badań archiwalnych, krajowych i zagranicznych. Książka opisuje organizację i program studiów, prezentuje sylwetki wykładowców oraz unikatowe materiały źródłowe. To lektura dla wszystkich zainteresowanych historią edukacji, Kościoła i życia społecznego II RP.
The Higher Catholic Social College in Poznań (WKSS), which operated between 1928 and 1939, was the only institution of its kind in Poland–inspired by Western social schools, educating leaders and educators for Catholic social institutions. Its establishment responded to the distinct needs of the Second Polish Republic: to prepare competent, socially sensitive staff for Catholic Action and numerous welfare projects run by the Church. Although the College enjoyed prestige and obtained the status of a higher education institution, after the war it was almost completely forgotten, pushed to the margins by the new political reality. This monograph restores the WKSS to its rightful place in history. It is the result of many years of domestic and foreign archival research. It describes the college’s organisation and curriculum, presents profiles of its lecturers, and unique source materials. It is a must-read for anyone interested in the history of education, the Church, and social life in the Second Polish Republic.
Metody redukcji hałasu turbin wiatrowych ze szczególnym uwzględnieniem metod „miękkich”
(2026) Buszkiewicz, Maciej; Wicher, Andrzej. Promotor; Gołębiewski, Roman. Promotor
Rozprawa porusza zagadnienie dokuczliwości hałasu turbin wiatrowych (HTW) i metod jego redukcji przy pomocy, tzw. „miękkich metod redukcji” (MMR). Celem MMR jest zmiana percepcji hałasu i zmniejszenie dokuczliwości bez koniecznego obniżenia poziomu HTW w punkcie immisji. Zdefiniowano i przetestowano trzy hipotezy badawcze: (H1) HTW może być zamaskowany przez hałas drogowy (HD) oraz hałas drogowy składową wiatru (HD+W); (H2) dokuczliwość HTW można zmniejszyć poprzez zasłonięcie widoku turbiny wiatrowej; (H3) możliwość dokładnej oceny dokuczliwości jest możliwa w warunkach kontrolowanych, po wyeliminowaniu czynników pozaakustycznych. Przeprowadzone prace badawcze podzielono na 3 etapu powiązane z każdą z hipotez. W eksperymentach wykorzystywano bodźce akustyczne przygotowane z wykorzystaniem tzw. funkcji przejścia (na podstawie metodyki Nord2000), umożliwiając parametryzację odległości i spójne modelowanie propagacji. Prezentacje audiowizualne realizowano w środowisku VR. W celu eliminacji wpływu czynników pozaakustycznych wykorzystano metody oparte na wskaźnikach neurokognitywnych: badanie EEG, test SART, macierze MaRs-IB i kwestionariusz DASS. W Etapie I wyznaczono progi dyskryminacji dokuczliwości HTW na tle HD/HD+W. Średnie wartości SNR przy których badani przestawali różnicować dokuczliwość HTW były ujemne ( - 15 do - 8 dB), co wskazuje na ograniczoną skuteczność maskowania; obecność komponentu wiatru w maskerze nie zmieniała istotnie wyników. Oceny dokuczliwości wg skali ICBEN nie zależały istotnie ani od poziomu maskera, ani od obecności wiatru. W Etapie II w VR zbadano wpływ zasłonięcia turbiny drzewami oraz odległości turbiny od słuchacza (jako ekwiwalentu poziomu) na dokuczliwość. Zmiana odległości ujawniła istotny efekt (spadek ocen dokuczliwości wraz ze zmniejszaniem się poziomu źródła), natomiast stopień zasłonięcia turbiny okazał się być czynnikiem nie istotnym i nie wchodził w interakcję z odległością. Wynik sugeruje, że w zastosowanej konfiguracji czynnik akustyczny (poziom/odległość) dominował nad czynnikiem wizualnym. W Etapie III krótkotrwała ekspozycja na HTW, HD lub ciszę nie spowodowała istotnych zmian w wynikach testów neurokognitywnych. Wyniki testów były spójne z niskimi ocenami dokuczliwości wg skali ICBEN, co wspiera hipotezę H3, że precyzyjna ocena dokuczliwości jest możliwa po wyeliminowaniu czynników pozaakustycznych. Do wkładu metodycznego należą: (1) sposób konstruowania bodźców HTW/HD oparty na funkcjach przejścia (umożliwia kontrolę widma i poziomu przez parametr odległości), (2) implementacja i raportowanie progów dyskryminacji dokuczliwości w SNR, (3) integracja pomiarów EEG i testów kognitywnych z oceną dokuczliwości w kontrolowanych warunkach. Praca kończy się rekomendacjami dla dalszych badań (dłuższa ekspozycja, zaangażowanie do badań mieszkańców sąsiedztwa farm, większa zmienność warunków meteorologicznych, wyraźniejsze manipulacje wizualne).
The dissertation addresses the issue of annoyance caused by wind turbine noise (HTW) and methods for its reduction using so-called “soft reduction methods” (MMR). The objective of MMR is to change the perception of noise and improve annoyance ratings without necessarily lowering the HTW level at the receiver (immission point). Three research hypotheses were defined and tested: (H1) HTW can be masked by road traffic noise (HD) and by road traffic noise with a wind component (HD+W); (H2) the annoyance of HTW can be reduced by occluding the visual view of the wind turbine; (H3) accurate assessment of annoyance is feasible under controlled conditions after eliminating non-acoustic factors. The research was divided into three stages aligned with these hypotheses. The experiments used acoustic stimuli prepared with transfer functions (based on the Nord2000 methodology), enabling distance parameterization and consistent propagation modelling. Audiovisual presentations were delivered in a VR environment. To minimize the influence of non-acoustic factors, methods based on neurocognitive indicators were used: EEG, the SART test, MaRs-IB matrices, and the DASS questionnaire. In Stage I, annoyance discrimination thresholds for HTW against HD/HD+W were determined. Mean SNR values at which participants no longer differentiated the annoyance of HTW were negative (approx. –15 to –8 dB), indicating limited masking effectiveness; the presence of a wind component in the masker did not materially affect the results. Annoyance ratings on the ICBEN scale did not depend significantly on the masker level or the presence of wind. In Stage II (VR), the effects of occluding the turbine with trees and turbine–listener distance (as a proxy for level) on annoyance were examined. Distance showed a significant effect (annoyance ratings decreased as the source level decreased), whereas the degree of turbine occlusion was not significant and did not interact with distance. This suggests that in the applied configuration the acoustic determinant (level/distance) dominated over the visual layer. In Stage III, short-term exposure to HTW, HD, or silence did not produce significant changes in neurocognitive test outcomes. The test results were consistent with low ICBEN annoyance ratings, which supports H3 that precise annoyance assessment is possible after eliminating non-acoustic factors. The methodological contributions include: (1) a transfer-function-based procedure for constructing HTW/HD stimuli (allowing control over spectrum and level via the distance parameter), (2) implementation and reporting of annoyance discrimination thresholds in SNR units, and (3) integration of EEG measurements and cognitive tests with annoyance assessment under controlled conditions. The dissertation ends with recommendations for further research (longer exposures, involvement of residents living near wind farms, greater variability of meteorological conditions, stronger visual manipulations).
Parent-offspring competition for food constrains parental care in communal carrion beetles
(Elsevier, 2026) Mądra-Bielewicz, Anna; Matuszewski, Szymon
Parents and offspring of many animals regularly share food resources, which may promote competition among kin for food and ultimately constrain the development of family life. We hypothesize that parent-juvenile competition for shared food is especially intense in communal systems, particularly those that exploit ephemeral resources (e.g. carrion), promoting early dispersal of adults from a shared resource and in this way constraining parental care. We tested this hypothesis in communal carrion beetles Necrodes littoralis (Staphylinidae), a species colonizing cadavers of large vertebrates that exhibit no post-hatching forms of parental care. By manipulating the number of adult beetles, the time they stay on food resources and the quality of that resources, we provide evidence that parent-juvenile competition for food on carrion has a constraining effect on parental care in communal carrion beetles. When we doubled the time spent by adult beetles on shared food, there was a clear negative effect on juvenile fitness, but doubling the number of the beetles had no significant effect. Therefore, parent-juvenile competition for shared food resources limits primarily the time adult communal beetles stay on carrion. By promoting earlier dispersal of adult beetles from a nesting site, this form of competition reduces the time window for potential adult-juvenile interactions, which makes post-hatching care virtually impossible to develop in these beetles. These findings highlight the importance of competitive adult-juvenile interactions in the large communal groups that use high-quality ephemeral resources.
Znaczenie wegetarianizmu dla rozwoju w okresie adolescencji i wyłaniającej się dorosłości. Perspektywa osób stosujących diety wegetariańskie
(2026) Brzezińska, Adrianna Oliwia; Jankowiak, Barbara. Promotor
Adolescencja jest ostatnią fazą rozwojową, która pojawia się przed osiągnięciem dorosłości i obejmuje ona czas między 12/13 a 18/20 rokiem życia (Erikson, 1959). Obecnie jednak, ze względu na szereg zmian, które pojawiły się w ostatnich latach, proces stawania się osobą dorosłą wygląda inaczej niż kilkadziesiąt lat temu (Brzezińska i in., 2011). W odpowiedzi na to wyodrębniono nowy okres rozwojowy, który nazwano wyłaniającą się dorosłością i który przypada na około 18-25 rok życia (Arnett, 2000). Rozwój w tym okresie życia człowieka odbywa się na wielu obszarach, a znaczenie odgrywają tu różnorodne czynniki. Ponadto, wegetarianizm i diety wegetariańskie, będące trendem niezwykle szybko rozwijającym się w ciągu ostatnich lat, nie pozostają bez znaczenia na rozwój młodych ludzi. Choć ich oddziaływanie na planetę i środowisko jest już dość dobrze znane i opisane, wciąż niewiele wiadomo o znaczeniu jakie mają dla szeroko rozumianego rozwoju osób będących w okresie adolescencji i wyłaniającej się dorosłości. Celem niniejszej rozprawy było więc poznanie znaczenia wegetarianizmu dla rozwoju adolescentów i wyłaniających się dorosłych stosujących diety wegetariańskie z ich własnej perspektywy. Badanie przeprowadzone w ramach niniejszej rozprawy jest badaniem jakościowym wykorzystującym zbiorowe studium przypadku. W celu zebrania danych zastosowano indywidualne wywiady pogłębione częściowo ustrukturyzowane. W badaniu wzięło udział 25 osób będących w wieku adolescencji i wyłaniającej się dorosłości (15–25 lat) mających minimum roczne doświadczenie stosowania wybranej przez siebie diety wegetariańskiej. Metodą analizy danych jest analiza treści. Na podstawie przeprowadzonych wywiadów wyłoniłam kategorie, które stanowią przykłady opisywanych doświadczeń, a więc indywidualnych perspektyw respondentów na temat badanego zjawiska. Wyniki pokazują, że badane osoby postrzegają wegetarianizm na wiele różnych sposobów. Wskazywano także na aspekty mające znaczenie dla ich rozwoju fizycznego, psychicznego, tożsamości oraz społeczno-kulturowego.
Adolescence is the final stage of development before reaching adulthood and typically spans the period between the ages of 12/13 and 18/20 (Erikson, 1959). However, due to a number of changes that have occurred in recent years, the process of becoming an adult looks different now than it did several decades ago (Brzezińska et al., 2011). In response to these changes, a new developmental period has been identified—emerging adulthood, which generally occurs between the ages of 18 and 25 (Arnett, 2000). Development during this stage of life takes place across many areas and is influenced by a variety of factors. Additionally, vegetarianism and vegetarian diets, which have rapidly gained popularity in recent years, may also play a role in the development of young people. While their impact on the planet and the environment is relatively well known and documented, much less is known about their significance for the overall development of individuals in adolescence and emerging adulthood. The aim of this dissertation was to explore the significance of vegetarianism for the development of adolescents and emerging adults who follow vegetarian diets, from their own perspective. The study was qualitative in nature and employed a collective case study design. Data were collected through partially structured in-depth individual interviews. The study involved 25 participants aged 15 to 25, who had been following a self-chosen vegetarian diet for at least one year. The data were analyzed using content analysis. Based on the interviews, I identified categories that reflect the participants’ personal experiences and individual perspectives on the studied phenomenon. The findings indicate that the participants perceive vegetarianism in various ways. They also pointed to aspects that were significant for their physical, psychological, identity-related, and socio-cultural development.
Powtórka z historii rozrywki. Słowianie i fantastyka
(Grupa Wydawnicza FNCE, 2025) Frankiewicz, Mateusz; Michalski, Maciej; Wojtczak, Jakub
Motywy słowiańskie były obecne w kulturze od dawna, ale we współczesności zyskały nowe znaczenia i funkcje. Zaprezentowane teksty tworzą otwarty zbiór refleksji nad relacjami między słowiańskością a fantastyką. Choć badania nad tą problematyką nie są jeszcze silnie zakorzenione w nauce, istnieje sporo popularnych (często pseudonaukowych) publikacji na ten temat. Na szczęście także te teksty mogą stać się przedmiotem rzetelnej analizy naukowej - w ramach badań nad mediewalizmem, recepcją mitu słowiańskiego czy funkcjonowaniem kultury historycznej.
Investigations into Entailment and Knowledge
(Wydawnictwo Nauk Społecznych i Humanistycznych UAM, 2025-12-11) Wiśniewski, Andrzej
The concept of semantic consequence, or briefly entailment, is of basic importance to logic. Chapter 1 is devoted to a generalization of the concept. A semantic relation between a family of sets of propositions and a set of propositions, dubbed generalized entailment, is defined and examined. The underlying intuition is: if each set in the family contains a true proposition, then the entailed set contains a true proposition. The above condition gains intuitive plausibility when one thinks of sets of propositions as representing search spaces rather than knowledge bases. Single- and multiple-conclusion entailments are definable in terms of generalized entailment. Chapter 2 is devoted to some special case of generalized entailment, dubbed constructive generalized entailment.
Chapter 3 presents a logical calculus which offers a uniform proof-mechanism for proofs of valid formulas, refutations of inconsistent formulas, and refutations of contingent formulas.
Chapter 4 takes under scrutiny two basic approaches to the nature of propositional knowledge, namely the knowledge as true belief “plus something else” account and the knowledge as true conviction account. Three, so far unnoticed, problems/paradoxes concerning knowledge conceived these ways are pointed out and discussed. Chapter 5, in turn, proposes a change in perspective. The concept of being epistemically permitted is introduced. In general, being epistemically permitted is different from being epistemically possible and from being known; the latter concepts can be defined in terms of the former, however. A relation akin to entailment, dubbed transmission of epistemic permittance, is then defined and analysed.
In Chapters 6 and 7 two concepts of single- and multiple-conclusion entailment, based on the idea of minimality, are introduced and studied. The analysed entailments, dubbed “strong,” have some intuitively plausible properties which their standard counterparts lack. Chapter 8 is devoted to the issue of emplacement of strong entailments among alternative proposals, including classical, relevant and connexive stances. Chapter 9 presents an application of the concept of strong single-conclusion entailment in the area of belief revision. Some proof-theoretic accounts of strong entailments are offered in Chapter 10. Chapter 11 briefly indicates how the formal apparatus introduced in the previous chapter can be employed in analysing further issues.