Communities in AMUR
Select a community to browse its collections.
Recent Submissions
Przetwarzanie ironii w języku ojczystym oraz obcym polsko-angielskich dwujęzycznych: Badanie z wykorzystaniem potencjałów wywołanych zdarzeniem
(2026) Chełminiak, Paweł; Bromberek-Dyzman, Katarzyna. Promotor; Jończyk, Rafał. Promotor
Niniejsza rozprawa doktorska dotyczy roli konceptualizacji ironii werbalnej, w szczególności jak dobór bodźców eksperymentalnych wpływa na wyniki i interpretacje, wskazując na behawioralne i neuropoznawcze mechanizmy przetwarzania ironii. Dodatkowo, rozprawa bada te mechanizmy w języku ojczystym (polski) oraz obcym (angielski) u późnych osób dwujęzycznych o wysokiej biegłości w języku drugim. Poprzednie badania pokazują różne wyniki i sugerują, że przetwarzanie ironii jest bardziej wymagające niż przetwarzanie literalności, lub że przetwarzanie ironii może być łatwiejsze, niż przetwarzanie znaczenia literalnego. Taka rozbieżność w wynikach badań może wynikać z wyborów konceptualnych i metodologicznych w procesie kategoryzacji bodźców eksperymentalnych. Niniejsza rozprawa skupia się na trzech czynnikach tj., Języku, Walencji Leksykalnej oraz Walencji Intencji i jak wpływają one na rozumienie ironii. Wyniki badania elektrofizjologicznego analizującego neuropoznawcze podstawy rozumienia ironii pokazują, że przetwarzanie ironii jest bardziej wymagające poznawczo w porównaniu do przetwarzania literalności w języku obcym (większe amplitudy N400 dla ironii), bez różnic w języku ojczystym. Co więcej, jak pokazały większe amplitudy LPP, przetwarzanie ironii może być bardziej efektywne w języku ojczystym, gdyż wymaga pogłębionej reanalizy w porównaniu do znaczenia literalnego.
The present PhD dissertation addresses the role of conceptualization of verbal irony, particularly the choices in stimulus selection, in modulating the results and interpretations, pointing to behavioral and neurocognitive mechanisms of irony processing. Additionally, the dissertation explores these mechanisms in the native (L1) and non-native (L2) languages of Polish-English, highly proficient, late bilinguals. Previous research has provided mixed results suggesting that irony processing is more demanding than literalness, or that irony processing may be facilitated compared to literal meaning. This incongruity may be a consequence of the conceptual and methodological choices made concerning categorization of the stimuli used. This project focused on three factors, i.e., Language, Lexical Valence and Intention Valence and explored how they constrain irony comprehension. The results of the electrophysiological study designed to test neurocognitive underpinnings of irony comprehension provide novel evidence to argue that irony processing is more cognitively demanding than literal meaning processing in L2 (larger irony-related N400 amplitudes), but there are no differences between irony and literalness processing in L1. As evidenced by the larger LPP amplitudes, irony processing may be more effective in L1, as it requires more reanalysis than literal meaning in L1.
Badania strukturalne i optyczne niskowymiarowych materiałów perowskitowych pod wysokim ciśnieniem
(2026) Drushliak, Viktoriia; Szafrański, Marek. Promotor
Badania wysokociśnieniowe pozwalają zmieniać oddziaływania międzyatomowe bez modyfikacji chemicznej. Niniejsza rozprawa podsumowuje trzy publikacje dotyczące strukturalnych i optycznych reakcji czterech niskowymiarowych materiałów (CsPb2Br5, Cs4PbBr6, na zmienne ciśnienie i temperaturę. Ciśnienie i temperatura wywołują deformacje oktaedrów, przejścia fazowe i modyfikacje pasm, często zawężając przerwę energetyczną i aktywując emisję fotoluminescencyjną.
CsPb2Br5 zachowuje warstwową strukturę do 26 GPa; krawędź absorpcji (—350 nm) przesuwa się ku dłuższym falom, a widoczna PL pochodzi z domieszek CsPbBr3. Cs4PbBr6 przechodzi dwa pierwszorzędowe przejścia przy 2,6 i 3,2 GPa prowadzące do skokowego zmniejszenia przerwy; pseudo-Jahn—Teller powoduje ekspansję oktaedrów i szerokopasmową emisję białego światła. W guanidyniowych 2D perowskitach kompresja i ogrzewanie zawężają gap przez skracanie wiązań Pb—l i rostowanie k łów; obserwowano siln anizotro i mechanicznq oraz ujemnq kompresjg liniowq w fazie wysokociénieniowej CsC(NH2)3Pb14.
High-pressure studies probe structure—property links in perovskites by tuning interatomic interactions. This thesis summarizes three papers on the structural and optical responses of four low-dimensional materials—2D CsPb2Brs, OD Cs4PbBr6, and guanidinium 2D iodides and variable pressure and temperature. Extemal stimuli induce octahedral distortions, phase transitions and bandstructure changes that often narrow band gaps and can activate or enhance photoluminescence. CsPb2Brs retains its layered framework to 26 GPa; its UV absorption edge (—350 nm) red-shifts with pressure, and reported visible PL/absorption were traced to 3D CsPbBr3 impurities. Cs4PbBr6 exhibits two first-order transitions at 2.6 and 3.2 GPa causing jumpwise band-gap reductions; a pseudoJahn—Teller distortion expands PbBr6 octahedra in the tetragonal phase, producing broad white-light emission. In the guanidinium 2D iodides, compression and heating narrow the gap via Pb—l bond contraction and angle straightening; they show highly anisotropic mechanics, and displays negative linear compressibility in a high-pressure phase linked to su ressed iodine vibrations.
Przetwarzanie energii światła w sztucznych układach opartych na fotosystemie I
(2026) Goyal Wypychowska, Alice; Gibasiewicz, Krzysztof. Promotor; Szewczyk, Sebastian. Promotor pomocniczy
Fotosystem I (PSI) jest kompleksem białkowopigmentowym o wysokiej naturalnej wydajności kwantowej (blisko 100%), który wykazuje niską wydajność generacji fotoprądu PO unieruchomieniu go na elektrodzie ze szkła przewodzącego (FTO). Pierwszym celem pracy było zbadanie przyczyn tak niskiej wydajności przy użyciu czasowo-rozdzielczej spektroskopii absorpcyjnej. Wykazano, że główną przyczyną ograniczonej wydajności generacji fotoprądu w tym układzie jest zbyt wolny transfer elektronów między PSI a elektrolitem oraz między PSI a podłożem FTO w porównaniu z szybkością rekombinacji ładunków w PSI. Drugim celem pracy było zwiększenie absorpcji światła przez PSI dzięki wykorzystaniu powierzchniowego rezonansu plazmonowego nanocząstek srebra (AgNP) w elektrodach złożonych z PSI i AgNP osadzonych na płytce FTO. Badania tych elektrod przy użyciu ultraszybkiej spektroskopii absorpcji przejściowej wykazały istnienie znaczącej interakcji między PSI i A NP.
Photosystem I (PSI) is a protein-pigment complex with high natural quantum efficiency (close to 100%), which shows low efficiency of photocurrent generation (<1 %) when immobilized on a conductive glass electrode (FTO). The first goal of this work was to investigate the reasons for such low efficiency using time-resolved absorption spectroscopy. It was shown that the main reason for the limited efficiency of photocurrent generation in this system is too slow electron transfer between PSI and electrolyte and between PSI and FTO substrate compared to the charge recombination rate in PSI. The second goal of this work was to increase the light absorption by PSI by using the surface plasmon resonance of silver nanoparticles (AgNPs) in electrodes composed of PSI and AgNPs deposited on a FTO plate. Studies of these electrodes using ultrafast transient absorption spectroscopy showed the existence of a si 'ficant interaction between PSI and A NPs.
Rola naruszenia żywotności w przetwarzaniu i rozumieniu nowych metafor
(2026) Kakuba, Patrycja; Whyatt, Bogusława. Promotor; Rataj, Karolina. Promotor
Metafory nie są tylko ozdobnikami języka. Stanowią ważne narzędzia komunikacji, które pozwalają nam przekazywać i rozumieć abstrakcyjne znaczenia poprzez odwzorowania w konkretnych domenach pojęciowych (Lakoff i Johnson, 2011). Wczesne ujęcia teoretyczne (Grice, 1975) zakładały, że zrozumienie metafory wymaga aktywacji, a następnie odrzucenia znaczenia dosłownego. Jednak wraz z rozwojem badań nad przetwarzaniem i rozumieniem metafor (np. Coulson i Van Petten 2002; Arzouan i in. 2007; Lai i in. 2009; De Grauwe i in. 2010; Rutter i in. 2012; Bambini i in. 2016; Rataj i in. 2018; Jończyk i in. 2020; Jankowiak i in. 2021), podejścia do języka metaforycznego uległy zmianie, podkreślając znaczenie czynników, które mogą w istotny sposób wpływać na sposób przetwarzania i rozumienia metafor.
Jednym z najważniejszych czynników wpływających na przetwarzanie metafor jest konwencjonalność. Badania wykazały, że bardziej kreatywne i nowe metafory mogą wymagać większych zasobów poznawczych w zakresie przetwarzania i integracji znaczenia niż metafory konwencjonalne czy zdania dosłowne (np. Lai i in., 2009; Rataj i in., 2018; Jankowiak i in., 2021). Nowe metafory były w ostatnich latach szeroko badane z wykorzystaniem metod elektrofizjologicznych (EEG) i raportowano spójne wyniki. Jednak stosunkowo niewiele uwagi zostało poświęconej roli naruszeń żywotności (tj. połączenia rzeczownika nieożywionego z czasownikiem lub przymiotnikiem sugerującym żywotność, np. zdrowe nastawienie) w przetwarzaniu i rozumieniu nowych metafor.
Żywotność uznawana jest za jedną z fundamentalnych cech poznawczych (Nairne i in., 2013), wpływającą zarówno na uwagę (Abrams i Christ, 2003), jak i pamięć (Daley i in., 2020). Choć naruszenia żywotności były badane w lingwistyce (np. Kuperberg i in., 2003b; Szewczyk i Schriefers, 2011), wciąż istnieje luka badawcza dotycząca ich roli w nowych metaforach. Wedle mojego stanu wiedzy, jedynie kilka badań analizowało wpływ naruszeń żywotności na przetwarzanie i rozumienie nowych metafor (Ji i in., 2020; Li i in., 2022, 2025). Co istotne, badania te przeprowadzono w języku mandaryńskim i odnotowano w nich pewne niespójne wyniki.
Aby wypełnić tę lukę badawczą, niniejsza rozprawa doktorska miała na celu zbadanie roli naruszeń żywotności w przetwarzaniu i rozumieniu nowych metafor z wykorzystaniem metod elektrofizjologicznych (EEG). Dane zostały zebrane w badaniach normatywnych oraz w eksperymencie ERP (potencjałów wywołanych). Celem badań normatywnych było opracowanie materiałów dla czterech warunków eksperymentalnych. W badaniu ERP mierzono reakcje behawioralne i neuronalne na cztery typy bodźców: nowe metafory z naruszeniami żywotności, nowe metafory bez naruszeń żywotności, zdania dosłowne oraz zdania bezsensowne, podczas gdy uczestnicy badania podejmowali decyzję semantyczną.
Uzyskane wyniki ujawniły istotny wpływ żywotności na przetwarzanie nowych metafor. Zarówno dane behawioralne, jak i potencjały wywołane wydarzeniem wskazują, że nowe metafory z naruszeniami żywotności wymagają większych zasobów poznawczych niż zdania dosłowne. Ponadto zaobserwowano, że nowe metafory z naruszeniem żywotności angażują w większym stopniu pamięć roboczą podczas integracji znaczenia. Podsumowując, uzyskane wyniki pokazują, że naruszenia żywotności wpływają na przetwarzanie semantyczne oraz zwiększają obciążenia poznawcze w rozumieniu nowych metafor.
Metaphors are not merely ornaments of language. They are important communication tools that allow us to convey and understand abstract meanings through mappings with concrete conceptual domains (Lakoff and Johnson 2011). Early theoretical accounts (Grice 1975) proposed that metaphor comprehension requires activation and rejection of the literal meaning. However, with the growing body of research on metaphor processing and comprehension (e.g., Coulson and Van Petten 2002; Arzouan et al. 2007; Lai et al. 2009; De Grauwe et al. 2010; Rutter et al. 2012; Bambini et al. 2016; Rataj et al. 2018; Jończyk et al. 2020; Jankowiak et al. 2021), approaches to metaphoric language have changed, emphasising the importance of factors that can significantly influence how metaphors are processed and understood.
One of the most important factors in metaphor processing is conventionality. Studies have shown that more creative and novel metaphors require increased cognitive demands in meaning processing and integration than conventional metaphors and literal sentences (e.g., Lai et al. 2009; Rataj et al. 2018; Jankowiak et al. 2021). Novel metaphors have been investigated extensively in recent years using electrophysiological measures (EEG) and have reported consistent results. However, relatively little attention has been devoted to the role of animacy violations (i.e., combination of an inanimate noun with a verb or adjective suggesting animacy e.g., healthy attitude) in novel metaphor processing and comprehension. Animacy is considered to be one of the fundamental features in cognition (Nairne et al. 2013), influencing both attention (Abrams and Christ 2003) and memory (Daley et al. 2020). While animacy violation has been investigated in literal language research (e.g., Kuperberg et al. 2003b; Szewczyk and Schriefers 2011), there still remains a gap in research on metaphors. To the best of my knowledge, only a few studies have examined the influence of animacy violation on processing and comprehension of novel metaphors (Ji et al. 2020; Li et al. 2022, 2025). Noteworthily, these studies were conducted in Mandarin Chinese and reported some inconsistent results.
To address this gap, this PhD dissertation aimed to investigate the role of animacy violations in novel metaphor processing and comprehension using electrophysiological measures (EEG). Data was collected in normative studies and an ERP (event-related potential) experiment. The aim of the normative studies was to develop materials for the four experimental conditions. The ERP study measured behavioural and neural responses to novel metaphors with animacy violations, novel metaphors without animacy violations, literal sentences, and anomalous sentences in a binary semantic decision task. The obtained results revealed a significant effect of animacy on novel metaphor processing. Both behavioural and ERP data point to greater cognitive demands required to derive meaning for novel metaphors with animacy violations in comparison to literal sentences. Furthermore, novel metaphors with animacy violations have been observed to require greater working memory engagement in meaning integration. Taken together, the obtained results showed that animacy violation impacts semantic processing and cognitive demands in novel metaphor processing and comprehension.
Transport poza równowagą i korelacje Kondo w układach nanoskalowych
(2025) Manaparambil, Anand; Weymann, Ireneusz. Promotor
Układy kwantowych domieszek można projektować na poziomie nanoskali jako kropki kwantowe, nanodruty półprzewodnikowe, adatomy lub cząsteczki magnetyczne osadzone w złączach tunelowych lub na powierzchni metalicznej. Takie układy mogą wykazywać różne efekty kwantowe wynikające z silnego ograniczenia przestrzennego elektronów. Bardziej złożone zjawiska wielociałowe mogą pojawiać się, gdy domieszka zaczyna oddziaływać z otoczeniem układu. Efekt Kondo jest jednym z takich fascynujących zjawisk wielociałowych, wynikających z silnych oddziaływań elektronowych między domieszką a elektronami pasma przewodnictwa. Układy kwantowych domieszek skorelowanych poprzez efekt Kondo wykazują wiele charakterystycznych zachowań. Przede wszystkim pojawia się rezonans w gęstości stanów domieszki na poziomie Fermiego, tzw. rezonans Kondo-Abrikosov-Suhl, który może również pośredniczyć w transporcie przez domieszkę, co skutkuje charakterystycznym szczytem przewodnictwa przy zerowym napięciu w układach Kondo. Rezonans Kondo może również przejawiać się w właściwościach transportu termoelektrycznego, takich jak współczynnik Seebecka, gdy układ nie zachowuje symetrii elektron-dziura. Choć istnieje głębokie zrozumienie takich stanów skorelowanych w równowadze, opis korelacji Kondo poza równowagą stanowi otwarty problem w dziedzinie fizyki ciała stałego. Prace, które składają się na tę rozprawę doktorską, rzucają światło na różne słabo zbadane zagadnienia transportu kwantowego w obecności korelacji Kondona poza równowagą.
Quantum impurity systems can be designed at the nanoscale as semiconductor quantum dots, nanowires, adatoms or magnetic molecules embedded in tunnel junctions, or on a metallic surface as in scanning tunneling microscopy settings. Such systems can exhibit various quantum effects originating from the strong confinement of electrons into lower dimensions. More complex many-body phenomena can emerge when the impurity starts to interact with the rest of the system. The Kondo effect is one such fascinating many-body phenomenon originating from the strong electronic interactions between the impurity and the conduction band electrons. Many characteristic behaviors are exhibited by Kondo-correlated quantum impurity systems. Primarily, a resonance peak in the density of states of the impurity at the Fermi level, the so-called Kondo-Abrikosov-Suhl resonance, emerges which can also mediate the transport through the impurity resulting in a characteristic zero-bias conductance peak in Kondo systems. The Kondo resonance can also manifest in the thermoelectric transport properties, such as the Seebeck coefficient, if the system is not particle-hole symmetric. While there is a great understanding of such correlated states at equilibrium, describing the Kondo correlations out of equilibrium had been an open problem in the field of condensed matter physics. The works that make up this doctoral dissertation shed light on various scarcely explored nonequilibrium regimes of quantum transport in the presence of Kondo correlations.
Identifying Pandemic Stress-Vulnerable Social Groups in Selected Polish Cities: A Geospatial Approach to Building Resilience
(2025-06-17) Mierzejewska, Lidia; Zhukouskaya, Natallia
This article aims to identify the social groups particularly vulnerable to pandemicrelated stress in the urban environment. The research seeks answers to questions regarding the following: (1) the demographic and socio-economic features of vulnerable groups and (2) their location in the city space. The main research tool was a geosurvey in which respondents determined the stress level experienced. The area of investigation covered three Polish cities. The results obtained were devised using statistical analysis methods. They make it possible to state that the features most differentiating stress level were sex, age, occupational activity, and profession practised. Women, persons aged 60+, economically inactive people (pensioners and unemployed people), and those practising certain professions, especially representing the tourism sector, were the groups most vulnerable to stress. The areas concentrating vulnerable groups were mainly centres of compact development. We assume that this knowledge will allow for improving public health conditions in cities, strained by the COVID-19 pandemic, preparing strategies for adaptation to threats such as a pandemic, with regard to planning and city governance, and, thus, increasing city stress resilience and preparing better for further similar risks.
How does understanding the stress response mechanisms in inhabitants help us build a resilient city?
(2025-12-15) Mierzejewska, Lidia; Śliwowska, Joanna H.; Lechowska, Ewa; Wdowicka, Magdalena; Szejnfeld, Marta; Modrzewski, Bogusz; Sikorska-Podyma, Kamila; Hoffmann-Pawlak, Natalia; Grzęda, Emilia
Long-lasting (chronic) stress leads to many adverse effects in living organisms. In this study, the city is perceived as an organism. Thus, the recognition of physiological mechanisms of stress response and coping with it in an organism will help identify and develop similar defence mechanisms in urban organisms. This study proposes a multidisciplinary approach and is aimed at applying the stress response mechanisms of living organisms to cities in order to build stress resilience in case of threat. The long-term impact assessment effects of the COVID-19 pandemic and the restrictions and lockdowns introduced are of particular interest. In the review, we present a theoretical, multidisciplinary approach to building a stress-resilient city suitable for academics and a global audience, as well as propose concrete strategies for city policymakers to cope with stressors at the level of its inhabitants as well as regulations and management. Mitigation, re-construction and new urban governance have been recognised as such strategies and likened to short- and long-term stress responses of living organisms. Thus, we have offered policymakers a solution for building a resilient city. A novel model of environmental governance, propositions of intervention, and recommendations have
been created that could be used by local city authorities to rebuild citizens’ resilience in post-pandemic times.
Futurystyczne sacrum - futurystyczne profanum (na podstawie obrazów poetyckich oraz kilku odniesień malarskich)
(Wydawnictwo UMCS Lublin, 2020) Graf, Paweł
Tekst analizuje sztukę futurystyczną (literacką i malarską) w odniesieniu do sfery sacrum.
Środa. Dzieje wielkopolskiego miasta królewskiego i sejmikowego w osiemnastym stuleciu
(2026) Lis, Wojciech; Zwierzykowski, Michał. Promotor
Rozprawa jest próbą wstępnego uchwycenia dziejów XVIII-wiecznej Środy, gdzie odbywały się sejmiki ziemskie województw wielkopolskich. Głównymi źródłami wykorzystanymi w pracy są księgi miejskie, które dostarczyły wielu informacji dotyczących funkcjonowania miasta, księgi metrykalne pozwalające na podjęcie analizy demograficznej miasta, a także akta sejmikowe. Ramy chronologiczne pracy wyznaczają ważne wydarzenia w historii Środy – pożar miasta z 1697 r. oraz II rozbiór Polski. Zagadnienia omówiono w pięciu rozdziałach. W pierwszym scharakteryzowano obraz miasta – jego położenie, opis początków od czasów lokacji, topografii i kluczowych obiektów w mieście. Drugi rozdział porusza kwestie statusu miasta, struktury władz miejskich, funkcjonowania sądów miejskich, finansów oraz ustroju cechowego. W trzeciej części skupiono się na kwestiach związanych ze zmianami liczby ludności Środy, wewnętrznej stratyfikacji mieszczan, stosunkach rodzinnych oraz podjęto próbę analizy socjotopograficznej. Czwarty opisuje zagadnienia dotyczące rolnictwa i hodowli zwierząt, rzemiosła oraz handlu. W ostatnim rozdziale omówiono kwestie dotyczące życia religijnego, kultury intelektualnej oraz wpływu sejmiku na funkcjonowanie miasta. W zakończeniu zawarto krótkie podsumowanie oraz sugestie dotyczące pracy i perspektyw badawczych. Do pracy dołączono obszerną bibliografię oraz aneks źródłowy.
This dissertation is an attempt to provide an overview of the history of 18th-century Środa, where the sejmiks of the Greater Poland voivodeships were held. The main sources used in the work are city records, which provided a wealth of information on the town's functioning, parish registers allowing for a demographic analysis, and sejmik records. The chronological framework is defined by important events in Środa's history – the town fire of 1697 and the Second Partition of Poland. These issues are discussed in five chapters. The first characterizes the town – its location, a description of its origins since its location, topography, and key landmarks. The second chapter addresses the town's status, the structure of municipal authorities, the functioning of municipal courts, finances, and the guild system. The third part focuses on issues related to changes in Środa's population, the internal stratification of the townspeople, family relationships, and attempts a sociotopographic analysis. The fourth describes issues related to agriculture and animal husbandry, crafts, and trade. The final chapter discusses issues related to religious life, intellectual culture, and the influence of the sejmiks on the city's functioning. The conclusion includes a brief summary and suggestions for the work and research perspectives. An extensive bibliography and source appendix are included.
Szara strefa znaczeń. Nienapisane – przemilczane – ukryte w poezji Tadeusza Różewicza
(2026) Banaszak-Jankowska, Lidia; Śliwiński, Piotr. Promotor
Dysertacja jest próbą analizy późnej twórczości poety z perspektywy tego, co pozostaje w niej niejednoznaczne, niewypowiedziane lub świadomie pominięte. Analiza obejmuje okres twórczości Różewicza z lat 1991–2014 i koncentruje się na trzech kluczowych obszarach, które poeta celowo unikał lub marginalizował: doświadczenia Zagłady, Polski jako ojczyzny oraz ukrytych aspektów wiary i niewiary. Pierwszy rozdział, Niewypowiedziana Zagłada, opisuje sposób, w jaki Różewicz odnosi się do tematu Holocaustu. Praca skupia się na strategiach milczenia i pominięcia, które poeta stosował w odniesieniu do kwestii żydowskich, a także na znaczeniu powtórzenia jako metody poetyckiej. Drugi rozdział, Przemilczana Polska, bada stosunek Różewicza do ojczyzny, ukazując jego dystans wobec narodowych narracji i marginalizację znaczenia Polski jako elementu tożsamości. Rozdział trzeci omawia późną twórczość Tadeusza Różewicza, ze szczególnym uwzględnieniem zbioru. Płaskorzeźba z 1991 roku, od którego datować można zmianę w sposobie opisywania przez poetę doświadczenia religijnego. Rozdział ostatni, Wszystko, co nienapisane, bada związek między biografią poety a jego twórczością. Szczególną uwagę poświęcono publikowanym rękopisom poezji Różewicza, uznając je za sposób przekroczenia granic języka w stronę materialności poezji.
The dissertation analyzes the poet’s late works (1991–2014) through the lens of deliberately omitted themes. The study focuses on three key aspects: the experience of the Holocaust, Poland as a homeland, and hidden declarations of faith and disbelief. The first chapter examines Różewicz’s relationship with the theme of the Holocaust, highlighting conscious silences and the strategy of repetition as a means of returning to the unspoken. The second chapter explores his detachment from national narratives and the marginalization of Poland as an element of identity. The third chapter discusses Tadeusz Różewicz’s late poetry, with particular emphasis on the 1991 publication Płaskorzeźba, which marks a shift in the poet’s approach to religious experience, expressed through the aporia of simultaneous declarations of faith and disbelief. The final chapter examines the relationship between the poet’s biography and his work, emphasizing non-writing as a deliberate artistic choice. Particular attention is given to Różewicz’s published manuscripts, which are interpreted as a means of transcending linguistic limitations—moving toward the materiality of poetry through silence. The dissertation highlights the significance of silence and unwritten in Różewicz’s poetry, demonstrating that the unspoken plays a crucial role in his work.